Draba parnassica

Γκιώνα 30/05/2010

φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς

Η Draba parnassica (Boiss. & Heldr. 1853) είναι ενδημική της Ρούμελης (Βαρδούσια, Γκιώνα, Παρνασσός, Ελικώνας) και της Εύβοιας.
Βιότοπος: σχισμές βράχων, γκρεμοί και χαλίκια σε πετρώδη λιβάδια στην αλπική ζώνη και σε υψόμετρα 1500-2000 μ.
Ανθίζει από τον Μάιο.

Ετυμολογία:
Draba < δράβη (φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης) == Ο De Theis γράφει ότι, σύμφωνα με τον Λινναίο, Δράβη σημαίνει ξινή, πικάντικη, με αναφορά στη γεύση των φύλλων.
parnassica < Παρνασσός.

 

Campanula aizoon

Γκιώνα 30/06/2013

φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς

Η Campanula aizoon (Boiss. & Spruner 1844) είναι ενδημική της Γκιώνας και του Παρνασσού. 
Βιότοπος: σχισμές ασβεστολιθικών βράχων και γκρεμοί σε υψόμετρα 1.300-2.400 μ.
Άνθιση καλοκαιρινή.

Ετυμολογία:
Campanula < campana (λατιν.) > campanula υποκοριστικό.
aizoon < αεί (πάντοτε) + ζωή. 

Campanula rupestris

Γκιώνα 20/04/2021

φωτογραφίες Γιάννης Κοφινάς

 
Η Campanula rupestris (Sm. 1806) είναι ενδημική της Ρούμελης (Ελικώνας, Καλλίδρομο, Οίτη, Γκιώνα, Παρνασσός).
Βιότοπος: ασβεστολιθικοί βράχοι, βραχώδη εδάφη.
Ποώδες πολυετές χνοώδες φυτό με πολυάριθμους έρποντες βλαστούς.
Φύλλα βάσης έμμισχα, ωοειδή.
Φύλλα βλαστού με βραχύ μίσχο, ωοειδή-σπατουλοειδή, οδοντωτά.
Στεφάνη ρόδινη-ιώδης, 15-10 χιλ., κωδωνοειδής.
Άνθιση ανοιξιάτικη.

Ετυμολογία:
Campanula < campana (λατιν.).
rupestris (rupester) < rupes βράχος.

Campanula aizoon

Παρνασσός 04/07/2011

φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς

Η Campanula aizoon (Boiss. & Spruner 1844) είναι ενδημική της Γκιώνας και του Παρνασσού. 
Φύεται σε σχισμές ασβεστολιθικών βράχων και γκρεμούς, σε υψόμετρα 1.300-2.400 μ.
Ανθίζει το καλοκαίρι
Ετυμολογία:
Campanula < campana (λατιν.) > campanula υποκοριστικό.
aizoon < αεί (πάντοτε) + ζωή.

Γκιώνα 30/06/2013

φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς

 

Stachys tymphaea

Γκιώνα 30/05/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Ο Stachys tymphaea (Hausskn. 1887) είναι φυτό των Βαλκανίων και της Ιταλίας με μεγάλη εξάπλωση στην στεριανή Ελλάδα. Περιγράφηκε με υλικό από το όρος Ζυγός της Βόρειας Πίνδου.

Βιότοπος: ξηρά πετρώδη λιβάδια, ανοιχτές δασικές εκτάσεις σε υψόμετρα (1600-) 1800-2500 μ.

Πολυετές φυτό χωρίς ρόδακα φύλλων.

Στελέχη αρκετά, 15-40 εκ., όρθια

Φύλλα μακρόστενα, έμμισχα.

Κάλυκας 7-9 χιλ., πορφυρός, τριχωτός.

Στεφάνη 11-14 χιλ., ροζ-μοβ

Ετυμολογία:

Stachys < στάχυς, από την διάταξη των ανθέων κατά μήκος του στελέχους.

tymphaea < Τύμφη, όρος της Β. Πίνδου.

Arabis bryoides

Γκιώνα 30/05/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Arabis bryoides (Boiss. 1842) είναι βαλκανικό φυτό με κατανομή από την Πελοπόννησο στον νότο έως την Αλβανία, την Σέβερνα Μακεντόνιγια και το Κοσσυφοπέδιο στον βορά. 

==> Στην Ελλάδα εξαπλώνεται σε Πελοπόννησο (Χελμός, Σαϊτάς, Ερύμανθος), Στερεά Ελλάδα (Παρνασσός, Γκιώνα, Βαρδούσια, Καλλιακούδα, Τυμφρηστός), Δυτική Μακεδονία (Όλυμπος, Σινιάτσικο, Βέρμιο, Τζένα), Ανατολική Μακεδονία (Χολομώντας, Άθως Παγγαίο) και Βόρειο Αιγαίο (Θάσος, Σαμοθράκη). Περιγράφηκε με δείγματα από τον Όλυμπο.

Βιότοπος: ρωγμές ασβεστολιθικών βράχων σε υψόμετρα (900-) 1700-2900 μ.

Πολυετές μαξιλαρόμορφο χλοάζον φυτό.

Τα βασικά φύλλα είναι πυκνά, χνουδωτά, άμισχα και σχηματίζουν συμπαγή ρόδακα.

Ανθοφόροι βλαστοί όρθιοι, 2-6 εκ., χωρίς φύλλα.

Άνθη σχετικά μεγάλα, λευκά-χιονώδη.

Άνθιση: Μάιος - Ιούλιος.

Ετυμολογία:

Arabis < δράβη (Διοσκουρίδης) > αράβη (παρερμηνεία από μεσαιωνικά χειρόγραφα του Διοσκουρίδη).

bryoides < βρύον + είδος ==> αναφορά στα φύλλα.

Tordylium officinale

Γκιώνα 30/05/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Tordylium officinale (L. 1753) είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα, εκτός των νησιών  του Αιγαίου.

Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές, γκαρίγκ, αγροί, χαλικώδεις θέσεις σε υψόμετρα 0-800 (-1600) μ.

Ετήσιο χνουδωτό φυτό, συνήθως διακλαδισμένο από την βάση.

Βλαστός 20-50 εκ.

Σκιάδια με λευκά άνθη και εξωτερικά πέταλα μεγάλα και ευδιάκριτα με άνισους δύο λοβούς.

Ανθίζει Απρίλιο- Ιούνιο.

Ετυμολογία:

Tordylium < τόρδιλον & τορδύλιον (φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης) < τόρνος + ίλλω συστρέφω ==> για το στρογγυλό σχήμα των καρπών που έχουν χάραγμα στην άκρη.

officinale < offícina, μεσαιωνικό εργαστήριο για παρασκευή φαρμάκων και αρωμάτων = φαρμακευτικό.

«τόρδιλον· ἔνιοι δὲ καὶ τοῦτο σέσελι Κρητικὸν καλοῦσι. ἔστι δὲ βοτάνιον φρυγανῶδες, ἔχον σπερμάτιον περιφερές, διπλοῦν, ὅμοιον ἀσπιδισκίοις, ὑπόδριμυ, ἀρωματίζον, πινόμενον πρὸς δυσουρίαν καὶ ἐμμήνων ἀγωγήν».

Διοσκουρίδης

Valantia aprica

Γκιώνα 30/05/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Valantia aprica [(Sm.) Tausch 1829] είναι ενδημικό φυτό Ελλάδας και Αλβανίας. Στην χώρα μας φύεται σε Πίνδο, Ιόνιο, Στερεά Ελλάδα, Εύβοια (Δίρφυς), Πελοπόννησο, Κυκλάδες (Νάξος) και Κρήτη. Το είδος πιθανότατα περιγράφηκε από τα Λευκά Όρη της Κρήτης.
Συνώνυμο: Galium apricum Sm.
Βιότοπος: Βράχια σε υψόμετρα 1050-2400 μ.
Πολυετές φυτό με ξυλώδη βάση.
Στελέχη λεπτά και πολλά, 5-20 εκ.
Φύλα σε δέσμες ανά 4, σαρκώδη, οδοντωτά, 2-6 χιλ.
Ταξιανθία κυλινδρική που αποτελείται από μικρά, υποκίτρινα, μασχαλιαία, ερμαφρόδιτα άνθη.
Άνθιση Μάιο-Ιούλιος.

Ετυμολογία:
Valantia < γένος αφιερωμένο στον Γάλλο βοτανικό S. Vaillant (1669-1722).
aprica = ηλιόλουστη, ευήλια.

Geranium subcaulescens

Γκιώνα 30/05/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Το Geranium subcaulescens (DC. 1824) είναι μεσογειακό γεώφυτο, με εξάπλωση στην Δυτική, Κεντρική και Νότια ηπειρωτική Ελλάδα.

Βιότοπος: λιβάδια, βραχώδεις πλαγιές, σε υψόμετρα (800) 1300-2500 μ.
Πολυετές φυτό με έντονο κάθετο ρίζωμα.
Φύλλα σκούρα πράσινα, οδοντωτά διαιρούμενα κατά τα τρία τέταρτα σε 5-7 λοβούς.
Άνθη μοβ, ρόδινα, κόκκινα αλλά πολλές φορές πιο ανοιχτόχρωμα.
Ανθίζει από τα μέσα Μαΐου έως τον Αύγουστο. 

Ετυμολογία:
Geranium < γεράνιον, φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης - από τον καρπό του που μοιάζει «γεράνων κεφαλάς συν τοις ράμφεσιν = Γεράνιο.
subcaulescens <  sub (υπό, σχεδόν) + caulescens υπέρβλαστο.

Βέρμιο 11/07/2009

Βόρας (Καμαϊκατσαλάν) 11/07/2009

Sedum dasyphyllum

Γκιώνα 30/05/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Το Sedum dasyphyllum (L. 1753) είναι ευρωμεσογειακό φυτό, με εξάπλωση στην στεριανή Ελλάδα.
Βιότοπος: υγρές ρωγμές βράχων, περιστασιακά σε πέτρινους τοίχους σε χωριά (1800 μ.), σε υψόμετρα 500-2300 μ.
Πολυετές χλοάζον, μαξιλαρόμορφο φυτό
Στέλεχος λεπτό, ανερχόμενο, 4-10 εκ.
Φύλλα αντίθετα, ωοειδή έως ελλειπτικά, πεπλατυσμένα στην άνω επιφάνεια.
Άνθη πενταμερή (ή 6μερή) με πέταλα ελλειψοειδή, λευκά ή ροζ με κόκκινη νεύρωση
Ανθίζει Ιούνιο - Αύγουστο. 

Ετυμολογία:
Sedum < sédo (λατιν.) ανακουφίσω, καταπραΰνω, ηρεμώ - επειδή τα φύλλα κάποιων ειδών υποστηρίζεται ότι αμβλύνουν τον πόνο των τραυμάτων = Σέδον.
dasyphyllum < δασύς (πυκνός, τριχωτός) + φύλλον = με πυκνό φύλλωμα.

Globularia cordifolia

Γκιώνα 30/05/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Globularia cordifolia (L. 1753) είναι ευρωμεσογειακό φυτό, με εξάπλωση στα βουνά της βόρειας χώρας και της Στερεάς Ελλάδα (Γκιώνα).

Βιότοπος: χλοώδεις και βραχώδεις θέσεις, ρωγμές βράχων σε υψόμετρα 1000-2500 μ.

Πολυετές πολυμορφικό, χλοάζον φυτό που σχηματίζει τάπητες.

Στελέχη τρυφερά ξυλώδη. Ανθοφόροι βλαστοί 1-12 εκ., όρθιοι.

Βασικά φύλλα μικρά, 12-40 χιλ., σπατουλοειδή με στρογγυλεμένες κορυφές

Ανθισμένα κεφάλια, διαμέτρου 10-15 χιλ.

Στεφάνη μπλε ή  γαλαζοπράσινη, σωλήνας μικρότερος από τα χείλη, διαιρούμενος σε 3 γραμμικούς λοβούς. Ανθήρες στο ίδιο χρώμα με την στεφάνη.

Ανθίζει Μάιο - Αύγουστο. 

Ετυμολογία:

Globularia < globus σφαίρα > globulus σφαιρίδιο / το σχήμα της Γης ==> αναφορά στο σφαιρικό σχήμα της ταξιανθίας.

cordifolia < cor, córdis καρδιά + folium φύλλο.

Παγγαίο 05/06/2010

Silene gigantea subsp. hellenica

Γκιώνα 30/05/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Silene gigantea [(L.) L. 1759[ subsp. hellenica (Creuter 1995) είναι βαλκανικό φυτό με εξάπλωση σε Πελοπόννησο, Ανατολική Στερεά Ελλάδα και Εύβοια.

Βιότοπος: σχισμές και άκρες ασβεστολιθικών βράχων, σε υψόμετρα 200-1000 μέτρων.
Πολυετές φυτό, με έναν μονό ρόδακα φύλλων στη βάση. Έχει έναν εύρωστο, όρθιο ανθοφόρο βλαστό που φθάνει σε ύψος και το 1,5 μέτρο.
Άνθη: Ταξιανθία με 6-10 κίτρινο-λεμονί ή πράσινο-λεμονί λουλούδια.
Άνθιση: Απρίλιος - Ιούλιος.

Ετυμολογία:
Silene < Silenus (λατιν.) > Σειληνός = Σιληνή
gigantea < γίγας, γιγάντιος.
hellenica < Hellas Ελλάς

Crocus veluchensis

Γκιώνα 30/05/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Ο Crocus veluchensis (Herbert 1845), παρά το όνομά του, είναι βαλκανικό είδος με εξάπλωση βορείως των συνόρων μας από την Αλβανία και την FYROM μέχρι την Βουλγαρία. Ευδοκιμεί στα βουνά της βόρειας και κεντρικής Ελλάδας, μέχρι τον Παρνασσό.
Ονομάστηκε έτσι γιατί περιγράφηκε για πρώτη φορά με φυτά από το Βελούχι (Τυμφρηστό) της Ευρυτανίας.
Βιότοπος: φυλλοβόλα δάση οξιάς και κωνοφόρων, αλπικά λιβάδια.
Άνθη σε αποχρώσεις από σκούρο μοβ μέχρι ανοιχτό λιλά. Επίσης και ο ανθικός σωλήνας έχει χρώμα μοβ. Στύλος με τρία στίγματα ακέραια, πεπλατυσμένα σε χρώματα κίτρινο και πορτοκαλί. Ανθήρες κίτρινοι.
Άνθιση: Μάιος - Ιούλιος σε υψόμετρα 950-2600 μ.
Πολλές φορές βγαίνει μέσα από το χιόνι που λιώνει.
Στις ορεινές πλαγιές και τα αλπικά λιβάδια σχηματίζει μεγάλα χαλιά.

Ετυμολογία:
Crocus < κρόκος < πιθανώς από την κρόκη (υφάδι) από τα γεννητικά όργανα (ανθήρες, κλπ) που έχουν παρόμοιο σχήμα με τα υφάδια.
veluchensis < Βελούχι, κορυφή και λαϊκό όνομα τους όρους Τυμφρηστός.

Βόρας 04/06/2010 Καϊμακτσαλάν

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Βαρνούντας 12/06/2010

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

Colchicum boissieri

Γκιώνα 25/10/2009

φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς

Το Colchicum boissieri (Orph 1874) είναι είδος της Ελλάδας και της Μικράς Ασίας.

Εξάπλωση: Στερεά Ελλάδα (Γκιώνα, Βαρδούσια, Ελικώνας, Καλλίδρομο, Παρνασσός, Τυμφρηστός), Πελοπόννησος (Ταΰγετος, Μαίναλο), Εύβοια (όρος Κανδήλι), Ανατολικό Αιγαίο (Σάμος, Χίος). 

Βιότοπος: Ορεινά λιβάδια σε υψόμετρα 700-1800.

Άνθη λιλά - ρόδινα, αρκετές φορές με ελαφρά δικτύωση-ψηφιδοποίηση.

Ανθίζει το φθινόπωρο.

Ετυμολογία:

Colchicum < Κολχίς (αρχαία όνομα της σημερινής Γεωργίας). Κατά τον Διοσκουρίδη, το κολχικό φύτρωνε άφθονο στην Κολχίδα και την Μεσσηνία.

boissieri < αφιερωμένο στον Ελβετό βοτανικό Pierre Edmond Boissier (1810-1885).

Γκιώνα 25/10/2009

φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς

Βαρδούσια 22/10/2005 

φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς

Βαρδούσια 22/10/2005 

φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς

Colchicum parnassicum

Παρνασσός 18/08/2010
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Colchicum parnassicum (Sart., Orph. & Heldr. 1859) είναι ενδημικό είδος της Στερεάς Ελλάδα σε Παρνασσό, Ελικώνα και Γκιώνα.

Πολυετές βολβόρριζο φυτό.

Βιότοπος: υποαλπικά λιβάδια, πετρώδεις πλαγιές σε υψόμετρα 1300-2300 μ.

Φύλλα 3-4 (5), που εμφανίζονται μετά την άνθιση (υστεράνθια).

Άνθη 1-4 πορφυρά-ιώδη, με έντονη δικτύωση.

Ανθίζει από τα μέσα Ιουλίου μέχρι τον Αύγουστο.

Ετυμολογία:

Colchicum < Κολχίς (αρχαία όνομα της σημερινής Γεωργίας). Κατά τον Διοσκουρίδη, το κολχικό φύτρωνε άφθονο στην Κολχίδα και την Μεσσηνία.

parnassicum < Παρνασσός

Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας ( RDB 2009) με τον χαρακτηρισμό Σχεδόν Απειλούμενο (ΝΤ).

Παρνασσός 06/08/2010
φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς