Viola macedonica

Όσσα 07/06/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Viola macedonica (Boiss. & Heldr. 1854) είναι βαλκανικό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Μακεδονία (Βαρνούντας, Σινιάτσικο, Βούρινος, Όλυμπος, Πιέρια, Βέρμιο, Χορτιάτης, Χολομώντας, Άθως, Μπέλλες, Παγαίο, Μενοίκιο, Βροντούς, Όρβηλος, Φαλακρό), την Ήπειρο, την Στερεά Ελλάδα και την Θεσσαλία.

Περιγράφηκε με υλικό που συλλέχθηκε το 1851 στον Χορτιάτη.

Του έχουν δοθεί διάφορα συνώνυμα με επικρατέστερο το Viola tricolor subsp. macedonica [(Boiss. & Heldr.) A. F. W. Schmidt 1854].

Βιότοπος: δάση και υποαλπικά λιβάδια σε υψόμετρα 800-1800 (2300) μ.

Άνθιση καλοκαιρινή.

Ετυμολογία:

Viola < viola, δάνειο από κάποια μεσογειακή γλώσσα - Ελληνικά: ίον.

macedonica < Μακεδονία.

tricolor < τρις + cólor (χρώμα).

Nepeta nuda subsp. nuda

Όσσα 07/06/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Nepeta nuda (L. 1753) subsp. nuda είναι ευρωμεσογειακό φυτό με εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Βιότοπος: ξηρά λιβάδια σε υψόμετρα πάνω από 500 μ.

Πολυετές ριζωματώδες φυτό, ύψους 20-80 εκ.

Ταξιανθία 7-1 χιλ. με άνθη λευκά με μοβ στίγματα.

Άνθιση καλοκαιρινή από τον Ιούνιο.

Ετυμολογία:

Nepeta (λατιν.)  < φυτό που αναφέρει ο Πλίνιος.

nuda (λατιν.) = γυμνή (χωρίς άρωμα ή τρίχωμα κλπ)

Orlaya grandiflora

Όσσα 07/06/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Orlaya grandiflora [(L.) Hoffm. 1814] είναι φυτό της Μεσογείου και της ΝΔ Ασίας, με εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα, εκτός των νησιών του Αιγαίου.
Βιότοπος: αγροτικές εκτάσεις, θαμνώνες, δρόμοι σε υψόμετρα 0-950 (-1500)
Μονοετές, σχεδόν λείο, φυτό, 20-40 εκ.
Φύλλα πτεροσχιδή με φυλλάρια πολύ μικρά, προμήκη ή γραμμοειδή.
Σκιάδια με 5-12 ακτίνες και βράκτια λογχοειδή.
Άνθη λευκά. Εξωτερικά πέταλα μέχρι 8 φορές μεγαλύτερα των υπολοίπων. Αγκάθια καρπού κοντά.
Ανθίζει Μάιο - Ιούνιο.

Ετυμολογία:
Orlaya < γένος αφιερωμένο στον Ρώσο βοτανικό Johann Orlay (1770-1827)
grandiflora < grandis (μέγας) + flos floris (άνθος) = μεγανθής.

Lilium candidum

Τέμπη 07-06-2010
φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Το φαράγγι των Τεμπών είναι ένα από τα τελευταία καταφύγια για τα άγρια φυτά του «κρίνου της Παναγίας». Ο κρίνος αυτός, ιδιαίτερα δημοφιλής από την αρχαιότητα, συλλέγεται σε όλη την Ελλάδα και καλλιεργείται σε κήπους και γλάστρες επί χιλιάδες χρόνια. Έτσι οι αυτοφυείς πληθυσμοί του επιζούν πλέον σε λίγες θέσεις φαραγγιών και βραχωδών τόπων στην Ανατολική Κρήτη, τα Τέμπη, το Ωραιόκαστρο Θεσσαλονίκης και την Καστοριά. Πληθυσμοί με λίγα αυτοφυή άτομα υπάρχουν διάσπαρτοι και σε άλλα μέρη της χώρας μας.

Το Lilium candidum (L. 1753) είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου.

Κοινό όνομα: «κρίνος της Παναγίας», «παρθενόκρινος».

Βιότοπος: πετρώδεις και βραχώδεις θέσεις, κρημνοί, αραιοί θαμνώνες σε υψόμετρα 100-1200 μ.

Βολβώδες φυτό. Βλαστός με φύλλα σε όλο το μήκος του, με τα κατώτερα πολύ μεγαλύτερα να φτάνουν τα 30εκ. και τα ανώτερα πολύ μικρότερα. Άνθη πάνω από 10 στο άνω μέρος του βλαστού, λευκά, εύοσμα, μήκους μέχρι 8εκ. με τέπαλα κυρτά προς τα έξω.

Ανθίζει από τον Μάιο.

Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (2009) με τον χαρακτηρισμό Σχεδόν Απειλούμενο (ΝΤ).

Ετυμολογία: 

Lilium < lilium (λατιν.) < Λείριο (Ιπποκράτης, Θεόφραστος).

candidum (λατιν.) = λευκό, πεντακάθαρο ==> αναφορά στο άνθος.

Potentilla pedata

 Όσσα  07/06/2010
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Potentilla pedata ( Willd. 1815) είναι ευρασιατικό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: βραχώδεις θέσεις σε λιβάδια και διάκενα δασικών εκτάσεων σε υψόμετρα 200-1900 μ.

Πολυετές ριζωματώδες φυτό με ύψος 30-70 εκ.

Άνθη πολλά, κίτρινα.

Άνθιση: Μάιος - Ιούλιος.

Ετυμολογία:

Potentilla < υποκοριστικό του potens (potentis) δυνατός, δυνάμενος, αυτός που μπορεί ==> αναφορά στις φαρμακευτικές ιδιότητες ειδών αυτού του γένους.

pedata < pes πόδι ==> αναφορά στην μεγεθυμένη βάση φύλλων.

Calamintha grandiflora

Όσσα 07/06/2010
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Calamintha grandiflora (L.) Moench 1794 είναι ευρασιατικό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: σκιερές θέσεις σε φυλλοβόλα και μικτά δάση σε υψόμετρα 400-1400 μ.

Πολυετές φυτό με λεπτά ριζώματα και ενίοτε με στόλονες, ύψους 20-50 εκ. Φύλλα γενικά ωοειδή, κυματοειδή, με αραιό τρίχωμα.

Άνθη 4-10, ροζ-μοβ, που βγαίνουν στην μία πλευρά.

Άνθιση: τέλη Μαΐου - Αύγουστος.

Ετυμολογία:

Calamintha < καλός + μίνθη (από το έντονο άρωμα, όπως αυτό της μίνθης-μέντας).

grandiflora < grandis (μέγας) + flos floris (άνθος) = μεγανθής.

Campanula pelia (Campanula thessala)

Όσσα 07/06/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Campanula pelia (Bedd. 1907) είναι ορεινό ενδημικό φυτό της Θεσσαλίας και της Δυτικής Μακεδονίας.

Συνώνυμο: Campanula thessala, Maire.

Βιότοπος: ρωγμές βράχων, σε υψόμετρα έως 2000 μ.

Πολυετές χασμόφυτο, χνουδωτό, διακλαδισμένο. Στελέχη πολλά, λεπτά, έρποντα.

Τα φύλλα βάσης είναι λυροειδή και σχηματίζουν ρόδακα. Φύλλα βλαστού παρόμοια αλλά μικρότερα.

Άνθη μασχαλιαία σε ανοιχτό μοβ - λιλά.

Ανθίζει από τα μέσα Απριλίου μέχρι τα τέλη Ιουνίου.

Ετυμολογία:

Campanula < campana (λατιν.) < campanula υποκοριστικό

pelia < Πήλιο.

Teucrium chamaedrys subsp. olympicum

Όλυμπος 07/06/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Το Teucrium chamaedrys subsp. olympicum (Rech.f. 1941) είναι ενδημικό του Ολύμπου, από όπου περιγράφηκε, και της Όσσας.

Βιότοπος: ξηρές βραχώδεις θέσεις, ιδιαίτερα σε ξέφωτα διάκενα πευκοδασών σε υψόμετρα (500) 1000-2200 μ.

Στελέχη πυκνά, κυλινδρικά, τριχωτά.

Στεφάνη κοκκινωπή-μοβ.

Άνθιση Ιούνιος -Σεπτέμβριος.

Ετυμολογία:

Teucrium < τεύκριον, φυτό που αναφέρεται από τον Διοσκουρίδη.

chamaedrys < χαμαί + δρυς ==> με φύλλα σαν της δρυός (βελανιδιάς) ==> Η χαμαίδρυς αναφέρεται από τον Θεόφραστο και τον Διοσκουρίδη.

olympicum < Όλυμπος.

Όσσα (Κίσσαβος) 07/06/2010

Stachys germanica

Όσσα 07/06/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Το Stachys germanica (L. 1753) είναι ευρωμεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα. Είναι πολύ μεταβλητό είδος και μέχρι τώρα έχουν αναγνωριστεί  για την Ελλάδα 3 υποείδη: το τυπικό  subsp. germanica και τα subsp. heldreichii και penicillata.

Βιότοπος: ξηρά λιβάδια, ανοίγματα δασών, φαράγγια σε υψόμετρα 200-1300 μ.

Πολυετές ριζωματώδες φυτό με ύψος 30-90 εκ. Βασικά φύλλα μακρόμισχα, επιμήκη- ελλειπτικά, τριχωτά.

Ταξιανθία μεγάλη και πυκνή.

Άνθιση: Μάιος - Ιούλιος.

Ετυμολογία:

Stachys < στάχυς (ο) ==> από την διάταξη των ανθέων κατά μήκος του στελέχους.

germanica < Γερμανία.

Linaria peloponnesiaca

Όσσα 07/06/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Linaria peloponnesiaca (Boiss. & Heldr. 1856) εξαπλώνεται στα Βαλκάνια, τη Σικελία και την Μάλτα. Στην Ελλάδα έχει ευρεία εξάπλωση στην ηπειρωτική χώρα και το Ιόνιο.

Βιότοπος: πετρώδεις θέσεις και ξέφωτα δασών στην ορεινή και την ορομεσογειακή (αλπική) ζώνη. 

Φυτό πολυετές, λείο, με βλαστό όρθιο και φύλλα γραμμοειδή, επάλληλα. 

Έχει πυκνή, ωχροκίτρινη, βοτρυοειδή ταξιανθία. 

Τα άνθη έχουν χαρακτηριστικά μακρύ, κυρτό πλήκτρο και κάλυκα τριχωτό. Άνθιση καλοκαιρινή.

Ετυμολογία:

Linaria < λίνον (λινάρι), επειδή έχει φύλλα που μοιάζουν με του λίνου.

peloponnesiaca < Πελοπόννησος.

Dianthus corymbosus

Όσσα (Κίσσαβος) 07/06/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Ο Dianthus corymbosus (Sm. 1809) είναι ενδημικό αγριογαρύφαλλο της Βορειοανατολικής Ελλάδας, από το Πήλιο και την Όσσα μέχρι τον Άθωνα και τα βουνά της Μακεδονίας και της Θράκης. 

Βιότοπος: ξηρές και πετρώδεις θέσεις σε υψόμετρα έως 1.400 μέτρα.

Κάλυκας μεγάλος, αδενωδώς τριχωτός. 

Ανθίζει από το τέλος της άνοιξης. 

Ετυμολογία:

Dianthus < Δίας + άνθος < Διόσανθος (Θεόφραστος)

corymbosus < κόρυμβος (κορυφή) ==>  επειδή τα άνθη, ανεξάρτητα από το ύψος των ποδίσκων, εμφανίζονται στο ίδιο επίπεδο.