Alcea heldreichii

Κερκίνη 06/06/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Alcea heldreichii είναι είδος των Βαλκανίων και της Ανατολίας. Στην Ελλάδα εξαπλώνεται διάσπαρτα από την Ρούμελη και βορειότερα ενώ αναφέρεται και από το Ανατολικό Αιγαίο (Σύμη, Σάμος, Χίος, Λέσβος) και το Ιόνιο (Κέρκυρα).

Περιγράφηκε επιστημονικά από το όρος Χορτιάτης, κοντά στην Θεσσαλονίκη.

Βιότοπος: καλλιέργειες, ξηρά λιβάδια, άκρες δρόμων, αρχαιολογικοί χώροι σε υψόμετρα 0-1000 μ.

Άνθιση: Μάιος - Ιούλιος.

Ετυμολογία:

Alcea < αλκαία (φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης για ένα είδος μολόχας) // κατ' άλλη εκδοχή από θέμα «αλκ-» (δύναμη).

heldreichii < αφιερωμένη στον Θεόδωρο Χελδράιχ (Theodor Henrich Hermann von Heldreich, 1822-1902), διευθυντή του Βοτανικού Κήπου Αθηνών.

«ἀλκαία· καὶ αὕτη εἶδός ἐστιν ἀγρίας μολόχης, ἔχουσα φύλλα ἐπεσχισμένα πρὸς τὰ τῆς ἱερᾶς βοτάνης, καυλοὺς τρεῖς ἢ τέσσαρας, φλοιὸν ἔχοντας καννάβει παραπλήσιον, ἄνθος μικρόν, ἐμφερὲς ῥόδῳ, ῥίζας λευκάς, πλαγίας, πέντε ἢ ἕξ, ὅσον πήχεως, αἵτινες ἐν οἴνῳ ἢ ὕδατι πινόμεναι δυσεντερίαν καὶ ῥήγματα ἰῶνται.» (Διοσκουρίδης)

Marsilea quadrifolia

Κερκίνη 06/06/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Marsilea quadrifolia (L. 1753) είναι ημιυδρόβια φτέρη, που δημιουργεί διάσπαρτες αποικίες, με τετραμερή φύλλα που μοιάζουν με αυτά τους γένους Trifolium (Τριφύλλι).

Εξαπλώνεται από τις Αζόρες και την Ευρώπη μέχρι την Κίνα και την Ιαπωνία.

Ο βιότοπος της είναι τα αβαθή ύδατα λιμνών και άλλων αβαθών υδατοσυλλογών. Φύεται και σε ορυζοκαλλιέργειες.

Είναι πολυετές φυτό. Έχει ρίζες στη λάσπη και παράγει επιπλέοντα φύλλα 4 φυλλαρίων. Τα σποράκια, που μοιάζουν με φασόλια αναπτύσσονται αργότερα, όταν η ρηχή λίμνη στεγνώνει.

Στην Ελλάδα είναι πολύ σπάνιο είδος, με μικρούς και απομονωμένους πληθυσμούς στην λίμνη Κερκίνη του Νομού Σερρών. Σπάνιο είναι και για την Βαλκανική Χερσόνησο, με παρουσία στο Δέλτα του Δούναβη.

Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (2009) με τον χαρακτηρισμό Κινδυνεύον (ΕΝ).

Ετυμολογία:

Marsilea < αφιερωμένο στον Luigi Ferdinando Marsili (1658-1730), Ιταλό βοτανικό και φυσιοδίφη, ιδρυτή του Ινστιτούτου Επιστημών της Μπολόνια.

quadrifolia < quadri τέσσερα + folium φύλλο = τετράφυλλη.

Nymphoides peltata

Κερκίνη 06/06/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Nymphoides peltata [(S. G. Gmel.) Kuntze 1891] είναι υδρόβιο φυτό με μεγάλη εξάπλωση στην Ευρασία, Στην Ελλάδα το βρίσκουμε σε υγρότοπους της Στερεάς Ελλάδας, Ηπείρου, Μακεδονίας και Θράκης.
Ετυμολογία:
Nymphoides <Nymphaea (νούφαρο) < Νύμφη + είδος. Νυμφοειδής, επειδή μοιάζει με Nymphaea (νούφαρο).
Nymphaea < Νύμφη. Οι Νύμφες ήταν νεαρές γυναίκες, θεϊκής καταγωγής, που συνόδευαν την Άρτεμη στην άγρια φύση. Επέζησαν στην νεότερη λαϊκή μας παράδοσης ως «νεράιδες».
peltáta < πέλτη, μικρή ελαφριά ασπίδα (εξ ου και οι ελαφρά οπλισμένοι πελταστές) σε σχήμα ημισελήνου ==> Λόγω της παρουσίας φύλλων (ή οργάνων) με την εμφάνιση μικρής ασπίδας.

Persicaria amphibia (Polygonum amphibia)

Κερκίνη 06/06/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Persicaria amphibia [(L.) Delarbre 1800] είναι ευρωσιβηρικό υδρόβιο φυτό. Στην Ελλάδα η κύρια εξάπλωσή του είναι στην βόρεια χώρα. Επίσης, αναφέρεται το 1995 από την Ικαρία και την λίμνη Στυμφαλία της Κορινθίας.
Συνώνυμο: Polygonum amphibia
Βιότοπος: λίμνες και οικότοποι γλυκού νερού, σε υψόμετρα (20-) 300-1000 μ..
Πολυετές ριζωματώδες φυτό, με επιπλέοντα φύλλα, σε βάθη 20-100 μ.
Ανθοταξίες μοναχικές, ροζ.
Άνθιση: Μάιος - Αύγουστος.

Ετυμολογία:
Persicaria < malus persica, ροδάκινο ==> επειδή τα φύλλα πολλών ειδών αυτού του γένους μοιάζουν με της ροδακινιάς.
amphibia = αμφίβια.

Saponaria officinalis

Κερκίνη 06/06/2010 

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Saponaria officinalis (L. 1753) είναι ευρωπαϊκό φυτό. Στην Ελλάδα έχει ευρεία εξάπλωση (κυρίως στην βόρεια χώρα) εκτός από την Κρήτη.

Βιότοπος: υγρές θέσεις στις άκρες δασών, δρόμοι, όχθες ρεμάτων σε υψόμετρα 0-900 (-1800) μ.

Πολυετές ριζωματώδες φυτό, ύψους 25-80 εκ.

Άνθη λευκά η ροζ.

Άνθιση: Ιούνιος - Σεπτέμβριος.

Ετυμολογία:

Saponaria < sapo, σαπούνι ==> επειδή όλα τα μέρη του φυτού και ιδιαίτερα οι ρίζες (έως και 20% στην περίοδο άνθισης) περιέχουν σαπωνίνες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για πλύσιμο.

officinalis < offícina, μεσαιωνικό εργαστήριο για παρασκευή φαρμάκων και αρωμάτων = φαρμακευτική.