Hedysarum grandiflorum

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνση

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Το Hedysarum grandiflorum (Pall. 1773) εξαπλώνεται σε Ουκρανία, Ρωσία, Καζακστάν, Ρουμανία και Βουλγαρία. Στην Ελλάδα ήταν γνωστό μόνο από μια θέση στα Γεράνεια, που ανακαλύφθηκε το 2008 αλλά αργότερα βρέθηκε και στην Πελοπόννησο.

Είναι πολυετές ποώδες φυτό χωρίς βλαστό.

Βιότοπος: διάκενα πυκνής μακίας βλάστησης

Άνθη: ωχροκίτρινα-ρόδινα.

Άνθιση: Μάιος - Απρίλιος.

Λόγω της σπανιότητάς του για την Ελλάδα, περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (RDB 2009), με τον χαρακτηρισμό «Κινδυνεύον» (ΕΝ).

Ετυμολογία

Hedysarum < ηδύς (γλυκός) + άρον = Ηδύσαρον (αρχαίο όνομα φυτού που αναφέρει ο Διοσκουρίδης).

grandiflorum <  grandis (μέγας) + flos floris (άνθος) = μεγανθές.

Astragalus drupaceus

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Ο Astragalus drupaceus (Boiss.1856) εντοπίστηκε το 1852 στην περιοχή του χωριού Άγιος Ιωάννης του βόρειου Πάρνωνα από τον Θεόδωρο Ορφανίδη και περιγράφηκε το 1856. Είναι ενδημικό φυτό της Πελοποννήσου με κατανομή στην πεδινή Λακωνία, τον Πάρνωνα και την Κυλλήνη (Ζήρεια) της ορεινής Κορινθίας.

Βιότοπος: πετρώδεις περιοχές με θάμνους και φρύγανα, παρυφές ελαιώνων, πρανή δρόμων σε υψόμετρα 100-1000 μ.

Πολυετές είδος, με συστάδες ετήσιων βλαστών.

Βλαστοί ανορθωμένοι έως όρθιοι, 25-85 εκ., με εμφανείς γραμμώσεις και φύλλα σε όλο το μήκος τους και λευκό τρίχωμα.

Φύλλα με 8-32 ζεύγη φυλλαρίων. Φυλλάρια γραμμοειδή-λογχοειδή, λεία ή ελαφρώς τριχωτά στην πάνω επιφάνεια.

Ταξιανθίες πλευρικές, στις μασχάλες των μεσαίων και ανώτερων φύλλων.

Άνθη λεμονοκίτρινα έως πρασινοκίτρινα.

Καρπός χέδρωπας, ωοειδής.

Άνθιση: μέσα Απριλίου - μέσα Μαΐου.

Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (RDB 2009).

Ετυμολογία:

Astragalus < αστράγαλος, το οστό του ταρσού που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι για ζάρι ==> αναφορά στην γωνιακή μορφή των σπερμάτων // Σύμφωνα με τον A. Neill, η ονομασία του φυτού προέρχεται από αστήρ + γάλα για το σχήμα του άνθους και επειδή οι αρχαίοι πίστευαν ότι σαν τροφή μεγάλωνε την παραγωγή γάλακτος στα κατσίκια.

drupaceus < druppa & drupa < δρύππα (υπερώριμος καρπός ελιάς) < δρύπη (καρπός με ξυλώδη πυρήνα - κουκούτσι) = δρυπώδης.

Calicotome villosa ασπάλαθος

Η Calicotome villosa (Poir) Link 1808, είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Κοινό όνομα: ασπάλαθος.
Είναι συχνό θέαμα στην ελληνική φύση, οι κατακίτρινες γεμάτες ασπάλαθους πλαγιές που αναδύουν το γλυκό άρωμα αυτών των όμορφων θάμνων. 
Είναι φυτό με διακλαδώσεις πολύ αγκαθωτές, χνουδωτό, με διακριτές αυλακώσεις κατά μήκος των βλαστών. Φύλλα με τρία μικρά φυλλάρια, χνουδωτά στην κάτω πλευρά.
Βιότοπος: φράχτες, θαμνότοποι, φρύγανα, σε υψόμετρα 200-1000 μ.
Το όνομα του γένους προέρχεται από τα ελληνικά κάλυκας+τομή και αναφέρεται στον κάλυκα που τέμνεται εγκάρσια κατά την ανάπτυξη του άνθους.
Άνθη κίτρινα, συνήθως σε δέσμες στις μασχάλες των διακλαδώσεων.
Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο. 

Ετυμολογία:
Calicotome > κάλυξ κάλυκος + τομή ==> αναφορά στον χωρισμό του κάλυκα σε δύο μέρη = Καλυκοτόμη.
villósus, a, um > víllus ή véllus, μαλλί = μαλλιαρή, τριχωτή, χνουδωτή.

Coronilla valentina subsp. glauca

Γεράνεια 09-01-2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Coronilla valentina subsp. glauca [(L.) Batt. 1889] είναι μεσογειακό φυτό. Στην Ελλάδα φύεται σε Θράκη, Ανατολική Μακεδονία, Ιόνιο, Νότια Πίνδο, Στερεά Ελλάδα, Κρήτη και νησιά Αιγαίου.
Βιότοπος: δάση, θαμνώνες, βραχώδεις τοποθεσίες σε υψόμετρα 0-600 μ.
Όρθιος, πολύ διακλαδισμένο θάμνος με ύψος έως 1 μέτρο.
Φύλλα σύνθετα με 2-3 ζεύγη φυλλαρίων. Φυλλάρια έως 20 χιλ., αντίστροφα ωοειδή, ακρόκοιλα. Παράφυλλα ωοειδή ή λογχοειδή, μεμβρανώδη.
Ταξιανθία κεφάλιο με 4-12 κίτρινα άνθη
Ανθίζει την άνοιξη.

Ετυμολογία:
Coronilla < υποκοριστικό του corona (στεφάνι, στέμμα).
valentina < Valentia Βαλένθια (πόλη της Νότιας Ισπανίας).
glauca < γλαυκή, από τα γκριζοπράσινα φύλλα της.

Vicia tenuifolia subsp. tenuifolia

Οίτη 29/05/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Vicia tenuifolia (Roth 1788) subsp. tenuifolia είναι ευρασιατικό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: δασικές εκτάσεις, θαμνώνες, λιβάδια, ορεινή βλάστηση σε υψόμετρα 0-700 (1100) μ.

Φυτό πολύ διακλαδισμένο, αραιά χνουδωτό με ύψος έως 1 μ. Φύλλα στενά λογχοειδή και φυλλάρια ελλειπτικά-επιμήκη.

Άνθη μοβ ή λιλά.

Άνθιση: Απρίλιος - Ιούνιος

Ετυμολογία:

Vicia < vicia (λατιν. Πλίνιος, Βιργίλιος) κύαμος, κουκί.

tenuifolia < tenuis λεπτό + folium φύλλο = λεπτόφυλλη.

Calicotome villosa ασπάλαθος

Κακιά Σκάλα 10/03/2013

Η Calicotome villosa (Poir) Link 1808, είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Κοινό όνομα: ασπάλαθος.
Είναι συχνό θέαμα στην ελληνική φύση, οι κατακίτρινες γεμάτες ασπάλαθους πλαγιές που αναδύουν το γλυκό άρωμα αυτών των όμορφων θάμνων. 
Είναι φυτό με διακλαδώσεις πολύ αγκαθωτές, χνουδωτό, με διακριτές αυλακώσεις κατά μήκος των βλαστών. Φύλλα με τρία μικρά φυλλάρια, χνουδωτά στην κάτω πλευρά.
Βιότοπος: φράχτες, θαμνότοποι, φρύγανα, σε υψόμετρα 200-1000 μ.
Το όνομα του γένους προέρχεται από τα ελληνικά κάλυκας+τομή και αναφέρεται στον κάλυκα που τέμνεται εγκάρσια κατά την ανάπτυξη του άνθους.
Άνθη κίτρινα, συνήθως σε δέσμες στις μασχάλες των διακλαδώσεων.
Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο. 

Ετυμολογία:
Calicotome > κάλυξ κάλυκος + τομή ==> αναφορά στον χωρισμό του κάλυκα σε δύο μέρη = Καλυκοτόμη.
villósus, a, um > víllus ή véllus, μαλλί = μαλλιαρή, τριχωτή, χνουδωτή.

Κακιά Σκάλα 10/03/2013

Σούνιο 05/03/2013

Tetragonolobus purpureus (Lotus tetragonolobus)

Ερυθρές 29/03/2016

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Ο Tetragonolobus purpureus (Moench 1794) είναι μεσογειακό φυτό, με εξάπλωση στην κεντρική, νότια και νησιωτική Ελλάδα.

Lotus tetragonolobus (L. 1753).

Βιότοπος: λιβάδια, εποχικά υγρές θέσεις σε ελαιώνες, σε υψόμετρα 0-500 (-900) μ.

Χνουδωτό μονοετές φυτό 10-40 εκ.

Φυλλάρια αντωοειδή-ρομβοειδή μέχρι 40 χιλ. Παράφυλλα ωοειδή, μυτερά.

Στεφάνη πορφυρή.

Χέδρωπας με τομή τετραγωνική

Ανθίζει Μάρτιο - Ιούνιο.

Ετυμολογία:

Tetragonolobus < τετράγωνος + λοβός.

purpureus < πορφύρεος, πορφυρούς ==> από το χρώμα των ανθέων.

Lotus < λατινική ονομασία ενός είδους τριφυλλιού που αναφέρεται από τον Βιργίλιο.

Vicia narbonensis

Ερυθρές 29/03/2016

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Vicia narbonensis (L. 1753) είναι φυτό της Μεσογείου και της ΝΔ Ασίας, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: αγροί, λιβάδια, φυλλοβόλα δάση, σε υψόμετρα 0-700 μ.

Ετήσιο χνοώδες θερόφυτο, με βλαστό όριο 20-60 cm.

Κατώτερα φύλλα χωρίς έλικες. Φυλλάρια σε 1-3 ζεύγη, ωοειδή έως ελλειψοειδή, αμβλυκόρυφα ή ελαφρώς ακρόκοιλα, λειόχειλα ή πριονωτά. Παράφυλλα 10 χιλ., λειόχειλα ή οδοντωτά

Άνθη 1-6 μαζί σε κάθε γόνατο. Λοβοί κάλυκα ανισομήκεις, ο κατώτερος μεγαλύτερος από τον σωλήνα του κάλυκα. Στεφάνη πορφυρή-μοβ.

Καρπός χέδρωπας, μαύρος ή καστανός, γυμνός με βλεφαριδωτές παρυφές και 4-8 σπέρματα.

Ανθίζει Απρίλιο - Μάιο.

Ετυμολογία:

Vicia < vicia (λατιν. Πλίνιος, Βιργίλιος) κύαμος, κουκί.

narbonensis < Narbonne, πόλη της Νότιας Γαλλίας στην περιοχή Languedoc.

Medicago littoralis

Ελαία 06/04/2103 Λακωνία

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Medicago littoralis (Loisel. 1810) είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου και της ΝΔ Ασίας, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Βιότοπος Αμμώδεις και χαλικώδεις παραλίες και περιστασιακά σε φρύγανα.
Μονοετές ή διετές φυτό, 10-30 εκ., απλωτό, τριχωτό η χνουδωτό.
Φυλλάρια αντωοειδή-σφηνοειδή.
Άνθη κίτρινα, ανά 2-4. 
Χέδρωπας λείος, δισκοειδής, χωρίς αγκάθια ή με αραιά αγκάθια,
Ανθίζει Απρίλιο - Ιούνιο. 

Ετυμολογία:
Medicago < Media (η Μηδία) ιστορική γεωγραφική περιοχή του σημερινού Ιράν, νότια της Κασπίας = Μηδική.
littoralis < litus παραλία, ακτογραμμή ==> αναφορά στον περιβάλλον ανάπτυξης.

Trifolium uniflorum

Σούνιο 05/03/2013

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Το Trifolium uniflorum L. 1753 είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου με εξάπλωση στην Ελλάδα κυρίως γύρω από το Αιγαίο.

Βιότοπος: παράκτιοι βιότοποι, βραχώδεις οκαγιές με φρύγανα σε υψόμετρα 0-800 μ. 

Πυκνοφυές πολυετές φυτό με σκληρό ξυλώδες ριζικό σύστημα. Φυλλάρια ωοειδή, οδοντωτά, αραιά χνουδωτά.

Άνθη λευκά ή κρεμ-ροζ.

Άνθιση ανοιξιάτικη.

Ετυμολογία:

Trifolium < tres (τρις) + folium (λατιν.) φύλλο = Τριφύλλι

uniflorum < unus ένα + flos, flóris άνθος = μονανθές.

Tripodion tetraphyllum

Πεντέλη 05/03/2013

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Tripodion tetraphyllum [(L.) Fourr. 1868] είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Συνώνυμο: Anthyllis tetraphylla (L.).

Βιότοπος: βραχώδεις ασβεστολιθικές θέσεις, φρύγανα, ελαιώνες, ακαλλιέργητοι αγροί, σε υψόμετρα 0-600 (-1000) μ.

Έρπον, μονοετές φυτό, με βλαστούς και φύλλα χνουδωτά-τριχωτά.

Φύλλα πτεροσχιδή με 5 φυλλάρια ή απλά. Το ακραίο φυλλάριο μεγαλύτερο, αντωοειδές

Άνθη σε επιφυείς ταξιανθίες, ανά 1-7. Κάλυκας μεγάλος, τριχωτός, φουσκωτός. Στεφάνη μικρή, κιτρινωπή.

Ανθίζει την άνοιξη.

Ετυμολογία:

Tripodion < τρις + πους ποδός = Τριπόδιον. 

tetraphyllum < tétra τέσσερα + φύλλο = τετράφυλλο.

Medicago marina

 Ελαία 06/04/2013 Λακωνία

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Medicago marina (L. 1753) είναι ευρωμεσογειακό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: αμμώδεις περιοχές κοντά στη θάλασσα, όπου δημιουργεί μικρούς θαμνίσκους.

Πολυετής πόα, έρπουσα, με λευκό χνούδι και πλούσιο φύλλωμα, 20-50 εκ.

Φύλλα με τρία φυλλάρια. Φυλλάρια πολύ τριχωτά, ωοειδή, σφηνοειδή στην βάση τους, οδοντωτά προς την κορυφή. Παράφυλλα ωοειδή, λειόχειλα ή οδοντωτά.

Ταξιανθία βότρυς με 5-12 κίτρινα άνθη, με πέτασο μεγαλύτερο από την τρόπιδα.

Καρπός χέδρωπας σπειροειδής με 2-3 στροφές, κυλινδρικός, με μια μικρή τρύπα στο κέντρο και με πυκνό λευκωπό χνούδι.

Ανθίζει Μάρτιο - Ιούνιο.

Ετυμολογία:

Medicago < Media (η Μηδία) ιστορική γεωγραφική περιοχή του σημερινού Ιράν, νότια της Κασπίας = Μηδική.

marina < mare θάλασσα = παραθαλάσσια.

Vicia pannonica subsp. striata

Γεράνεια 20/03/2014

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Vicia pannonica subsp. striata [(M. Bieb.) Nyman 1878] είναι ευρωμεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα, εκτός Κρήτης.

Βιότοπος: ζιζάνιο καλλιεργούμενων ή παλιών χωραφιών, περιστασιακά σε λιβάδια και σε υψόμετρα 0-600 (-1100) μ.

Σχεδόν όρθιο φυτό, αλαφρά διακλαδισμένο, με τον κεντρικό βλαστό σε ύψος 20-50 εκ.

Άνθιση: τέλη Μαρτίου - αρχές Ιουνίου.

Ετυμολογία:

Vicia < vicia (λατιν. Πλίνιος, Βιργίλιος) κύαμος, κουκί = βίκος

pannonica < Pannonia, Παννονία, ιστορική περιοχή της Κεντρικής Ευρώπης που βρισκόταν στην θέση της σημερινής Ουγγαρία και εν μέρει των όμορων της χωρών.

striata < strio αύλακα, ράβδωση, ρίγα = ραβδωτή.

Astragalus monspessulanus

Παγγαίο 05-06-2010
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Ο Astragalus monspessulanus (L. 1753) είναι μεσογειακό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα. 

Βιότοπος: βραχώδεις θέσεις, λιβάδια, θαμνώνες, άκρες δρόμων σε υψόμετρα 0-1200 (-1800) μ.

Πολυετής πόα χωρίς βλαστό και με διακλαδιζόμενη ρίζα.

Φύλλα (3-) 7-20. Φυλλάρια σε 8-18 ζεύγη, σχεδόν κυκλικά έως προμήκη, με αραιές πεπιεσμένες τρίχες στην κάτω επιφάνεια και γυμνά στην πάνω.

Ποδίσκοι ταξιανθίας ίσοι με 1-2 φορές το μήκος των φύλλων. Ταξιανθία ωοειδής ή προμήκης βότρυς, με 7-30 άνθη. Βράκτια 3-10 χιλ. γραμμοειδή-λογχοειδή. Κάλυκας 9-16 χιλ., οι λοβοί ίσοι με το 1/4 έως 3/4 του σωλήνα του κάλυκα. Στεφάνη πορφυρή ή κόκκινη, σπάνια λευκή, πέτασος 20-30 χιλ, λειόχειλος ή με δύο λοβούς στην κορυφή.

Καρπός χέδρωπας, γραμμοειδής, κυλινδρικός, οξύλυκτος, ελαφρά κυρτός, ελαφρά ρυτιδωμένος με αραιές τρίχες έως σχεδόν λείος.

Ανθίζει Απρίλιο - Ιούνιο.

Ετυμολογία:

Astragalus < αστράγαλος (φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης) > αστήρ + γάλα ==> από το χρώμα και το σχήμα των ανθέων - οι αρχαίοι πίστευαν ότι η βρώση του φυτού αυξάνει το γάλα των κατσικιών.

monspessulanus < από το λατινικό όνομα Monspessulanus της γαλλικής πόλης Montpellier (Μονπελιέ) στη Νότια Γαλλία.

Lupinus albus

Υμηττός 20-04-2011

Trifolium alpestre

Οίτη  10-08-2013
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Trifolium alpestre (L. 1763) είναι ευρωπαϊκό που ανατολικά φθάνει έως τον Καύκασο και έχει ευρεία εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Βιότοπος: δάση, διάκενα θαμώνων, βραχώδεις προεξοχές σε ορεινά και υποαλπικά λιβάδια σε υψόμετρα 1000-2100 μ.

Ριζωματώδες φυτό με ύψος 10-25 εκ.

Βασικά φύλα λογχοειδή και φυλλάρια επιμήκη-ελλειπτικά. Κάλυκας τριχωτός. Άνθη κοκκινωπά.

Άνθιση καλοκαιρινή.

Ετυμολογία:

Trifolium < tres (τρις) + folium (λατιν.) φύλλο = Τριφύλλι

alpestre < Alpes Άλπεις = αλπικό.

Melilotus italicus

Υμηττός 14-04-2011
φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Ο Melilotus italicus [(L.) Lam. 1779] είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: φρύγανα, χωράφια σε αγρανάπαυση, παράκτιοι βιότοποι, ανοίγματα δασών, σε υψόμετρα 0-900 μ.

Όρθιο, διακλαδισμένο, πολυετές φυτό, ύψους 20-60 εκ.

Φύλλα με φυλλάρια πριονωτά, στρογγυλεμένα στο άκρο και σφηνοειδή στην βάση. Τα ανώτερα με φυλλάρια πιο στενά. Παράφυλλα ακέραια.

Άνθη: βότρεις 1,5-3 εκ. με πολλά κίτρινα άνθη, μήκους 6-9 χιλ. Χέδρωπες σφαιρικοί.

Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο.

 

Ετυμολογία:

Melilotus < μέλι + lotus (είδος τριφυλλιού με παρόμοιο άνθος).

italicus < Italia.

Υμηττός 14-04-2011

Onobrychis ebenoides

Λαυρεωτική 19/04/2008
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Onobrychis ebenoides (Boiss. & Spruner 1843) είναι ενδημική της Κεντρικής Ελλάδας, Εύβοιας και Πελοποννήσου.

Βιότοπος: βραχώδεις θέσεις. Αναπτύσσεται ιδιαίτερα σε καμένες εκτάσεις.

Γκριζοπράσινο τριχωτό πολυετές φυτό, με ύψος 10-50 εκατοστά. Φύλλα με 4-7 ζευγάρια στενών γραμμοειδών φυλλαρίων.

Άνθη: ρόδινα, που σχηματίζουν πυκνούς ωοειδείς σταχυόμορφους βότρεις.

Άνθιση: Μάρτιος - Μάιος.

Ετυμολογία

Onobrychis < όνος + βρύκω (δαγκώνω) - επειδή το φυτό τρώγεται από τους όνους = Ονοβρυχίς.

ebenoides < έβενος + είδος = εβενοειδής ==> επειδή το φύλλωμά της μοιάζει με του φυτού έβενος (Ebenus).

Vicia sativa

Τουρκοβούνια 24/02/2010

Trifolium pratense

Οίτη 10/08/2013
φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Το Trifolium pratense (L. 1753) είναι ευρωσιβηρικό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα. Καλλιεργείται για ζωοτροφές αλλά παραμένει στην φύση στις εύκρατες περιοχές.

Βιότοπος: λιβάδια και ανοίγματα δασών σε υψόμετρα 0-400 (-1900) μ.

Πολυετές φυτό με ύψος 20-60 εκ. Φυλλάρια ελλειπτικά, χνουδωτά.

Άνθη ροζ-μοβ.

Άνθιση: Μάιος - αρχές Αυγούστου.

Ετυμολογία: 

Trifolium < tres (τρις) + folium (λατιν.) φύλλο = Τριφύλλι.

pratense < prato γρασίδι = των λιβαδιών.

Βέρμιο 11-07-2009