Biarum ditschianum

Καστελόριζο 27/03/2016

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

Το Biarum ditschianum (Bogner & P.C. Boyce 1989) είναι ένα πολύ σπάνιο κονδυλώδες φυτό.
Στην Ελλάδα ευδοκιμεί μόνο στο Καστελόριζο. Φύεται επίσης στις απέναντι ακτές της Λυκίας στην Μικρά Ασία, από όπου και περιγράφηκε.
Φυτρώνει σε σχισμές και μικρές τρύπες βράχων με λίγο χώμα, γεγονός που το προστατεύει από τα κατσίκια που τρώνε τα φύλλα του, γιατί ο κόνδυλος με τα βασικά φύλλα παραμένει άθικτος.
Πιθανολογείται ότι επικονιάζεται από μυρμήγκια.
Ανθίζει την άνοιξη.
Ετυμολογία:
Biarum < bis δις + Arum άρον (Διοσκουρίδης).
ditschianum < αφιερωμένο στον Γερμανό βοτανικό Friedrich Ditsch που το ανακάλυψε το 1987 στην Λυκία.

Καστελόριζο 12/04/2018

φωτογραφία Βαγγέλης Παπιομύτογλου

Cymbalaria acutiloba subsp. paradoxa

Καστελόριζο 26/03/2016

φωτογραφία Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος

Η Cymbalaria acutiloba subsp. paradoxa [(Greuter) Carcinero & al.] είναι ενδημικό φυτό του Καστελόριζου.
Συνώνυμο: Cymbalaria microcalyx subsp. paradoxa (Greuter)
Άνθη μονήρη, ζυγόμορφα. Στεφάνη λευκή έως ιώδης. Άνω χείλος δίλοβο με ιώδεις νευρώσεις και δύο κίτρινες κηλίδες. 
Ανθίζει την άνοιξη.
Ετυμολογία:
Cymbalaria < από την ελληνική λέξη «κύμβαλον», λόγω τους σχήματος των φύλλων.
acutiloba < acutus μυτερός, οξύς + lobus λοβός.
paradoxa < παράδοξη ==> για τη δυσκολία μιας σωστής ταξινόμησης λόγω της ύπαρξης αντιφατικών χαρακτήρων

 

Convolvulus coelesyriacus

Καστελόριζο 27/03/2016

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

O Convolvulus coelesyriacus (Boiss., 1849) είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου (Νότια Ανατολία, Κύπρος, Λίβανος, Παλαιστίνη). Στην Ελλάδα φύεται μόνο στο Καστελόριζο.
Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές με φρύγανα και θάμνους.
Άνθιση: τέλη Μαρίου - Απρίλιος.
Ετυμολογία:
Convolvulus < convólvo (λατιν.) διαπλέκω ==>  για τα συχνά διαπλεκόμενα στελέχη πολλών ειδών αυτού του γένους
coelesyriacus < coélum ουρανός + syriacus συριακός.

 

Hyoscyamus aureus

Κάρπαθος 27/03/2014

φωτογραφία Δαυΐδ Κουτσογιαννόπουλος

Ο Hyoscyamus aureus (L., 1753) είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου, που μέσω Συροπαλαιστίνης φθάνει έως το ΝΔ Ιράκ.

Στην Ελλάδα αναφέρεται από λίγα νησιά του Νότιου Αιγαίου (Καστελόριζο, Ρόδος, Χάλκη, Κάλυμνος, Κάρπαθος, Ανάφη), την Κρήτη και την Μονεμβασιά.

Είναι κοινό στα ενετικά τείχη του Ηρακλείου και της παλιάς πόλης της Ρόδου. Από την Ρόδο προέρχεται και η υδατογραφία του φυτού που περιλαμβάνεται στην Flora Graeca.

Βιότοπος: συνήθως φύεται σε τείχη βυζαντινών και ενετικών κάστρων και σπάνια σε φυσικούς βιότοπους με ασβεστολιθικούς βράχους, σε υψόμετρα 0-50 (-150) μ.

Πολυετές τριχωτό φυτό με ξυλώδη βάση. Βλαστοί κρεμάμενοι, 30-80 εκ., μέτρια διακλαδισμένοι.

Ανθίζει σταδιακά για μεγάλη χρονική περίοδο. Άνθη ζυγόμορφα, χρυσοκίτρινα με καφέ-μοβ λαιμό.

Άνθιση: Μάρτιος - Μάιος.

Ετυμολογία:

Hyoscyamus < υς (χοίρος) + κύαμος (κουκί) ==> επειδή τους καρπούς του, που μοιάζουν με κουκί, τους τρώνε οι χοίροι ενώ είναι τοξικοί για τους ανθρώπους.

aureus (λατιν.) = χρυσός, χρυσαφένιος ==> από το χρώμα του άνθους.

Astragalus austroaegaeus

Κάρπαθος 27/03/2014

φωτογραφία Δαυΐδ Κουτσογιαννόπουλος

Ο Astragalus austroaegaeus (Rech. f. 1949) είναι ενδημικό φυτό Καρπάθου, Κάσου και Ρόδου.

Βιότοπος: φρύγανα, αμπελώνες, αναβαθμίδες σε αργιλώδη εδάφη και σε υψόμετρα 0-650 μ.

Πολυετές φυτό με ξυλώδη και ελάχιστα διακλαδισμένη βάση. Φύλλα με 12-16 ζεύγη φυλλαρίων.

Άνθη ελαφρά μοβ-βιολετί ή  ανοιχτοκίτρινα.

Άνθιση: μέσα Μαρτίου - αρχές Μαΐου.

Ετυμολογία:

Astragalus < αστράγαλος, το οστό του ταρσού που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι για ζάρι ==> αναφορά στην γωνιακή μορφή των σπερμάτων // Σύμφωνα με τον A. Neill, η ονομασία του φυτού προέρχεται από αστήρ + γάλα για το σχήμα του άνθους και επειδή οι αρχαίοι πίστευαν ότι σαν τροφή μεγάλωνε την παραγωγή γάλακτος στα κατσίκια.

austroaegaeus < auster, ο νότιο άνεμος (η όστρια των ναυτικών) + Αιγαίο = του Νότιου Αιγαίου.

Campanula carpatha

Κάρπαθος 27/03/2014

φωτογραφία Δαυΐδ Κουτσογιαννόπουλος

Η Campanula carpatha (Halácsy 1902) είναι ενδημικό Καρπάθου (και του συμπλέγματος νησιών και νησίδων της) και Κάσου.

Συλλέχθηκε για πρώτη φορά από τον Pichler το 1883 και περιγράφηκε το 1902.

Από την κορυφή Καλή Λίμνη ο καθηγητής Δ. Φοίτος συνέλεξε διαφοροποιημένα φυτά που τα περιέγραψε ως Campanula carpatha var. oreophila.

Βιότοπος: ασβεστολιθικοί βράχοι, βραχώδεις πλαγιές και περιστασιακά σε παράκτιους οικότοπους σε υψόμετρα 0-700 μ

Διετές ή πολυετές φυτό με έντονη ξυλώδη βάση.

Στελέχη λεπτά, εύκαμπτα, 10-20 εκ.

Άνθη σωληνοειδή, 15-30 χιλ, γαλάζια-μπλε.

Άνθιση: Απρίλιος-Ιούνιος.

Ετυμολογία:

Campanula < campana (λατιν.) < campanula υποκοριστικό.

carpatha < Κάρπαθος.

Silene ammophila subsp. carpathae

Κάρπαθος 28/03/2014

φωτογραφία Δαυΐδ Κουτσογιαννόπουλος

Η Silene ammophila subsp. carpathae (Chowdhuri 1957) είναι ενδημική Κάσου και Καρπάθου. Ο συνολικός πληθυσμός των 6 υποπληθυσμών του στα δύο νησιά υπολογίζεται σε 2000-4000 άτομα. Το τυπικό και επίσης ενδημικό υποείδος Silene ammophila (Boiss. & Heldr. 1849) subsp. ammophila φύεται στην Ανατολική Κρήτη.

Βιότοπος: αμμώδεις παραλίες.

Ετήσιο μικρό ποώδες φυτό, με ύψος έως 15 εκ. Τα φύλλα της βάσης είναι πιο μεγάλα και παχιά και σχηματίζουν ρόδακα, από τον οποίο αναδύονται 5-15 βλαστοί με μικρά, αντίθετα φύλλα. 

Τα άνθη έχουν 5 έντονα ρόδινα πέταλα σε σχήμα όνυχα, με λευκά λέπια.

Άνθιση: Μάρτιος - Απρίλιος.

Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (RDB 2009), με τον χαρακτηρισμό «Τρωτό» (VU).

Ετυμολογία:

Silene < Silenus (λατιν.) < Σειληνός = Σιληνή.

ammophila < άμμος + φίλη.

carpathae < Κάρπαθος.

Cyclamen rhodium subsp. rhodium

Κως 21/03/2010

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

Το Cyclamen rhodium (O. Schwarz & Lepper 1975) subsp. rhodium είναι ενδημικό της Ρόδου. Τα τελευταία χρόνια βρέθηκε στην Κω και την Χίο.

Φύεται στα δάση της Ρόδου.

Κονδυλώδες πολυετές φυτό.

Κόνδυλος πιεσμένα σφαιρικός, με ρίζες στο κατώτερο τμήμα του.

Άνθη λευκά ή σχεδόν λευκά, με ανοιχτορόδινη κηλίδα στην βάση τους.

Άνθιση ανοιξιάτικη.

Ετυμολογία:

Cyclamen < κυκλάμινο < κύκλος ==> από τους τέλειους κύκλους που κάνουν οι καρποφόροι βλαστοί και η στεφάνη.

rhodium < Ρόδος =ρόδιο, ροδιακό, από την Ρόδο.

Cyclamen persicum

Σύμη 25/03/2011

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

Το Cyclamen persicum (Mill. 1768) είναι μεσογειακό φυτό με παρουσία στην βόρεια Τυνησία και Αλγερία και κύρια εξάπλωση στην Κύπρο (όπου είναι κοινό), νότια Ανατολία, Παλαιστίνη, δυτική Συρία και όχι στην Περσία (Ιράν) παρά το όνομά του.

Στην Ελλάδα φύεται στην ΒΔ Κρήτη (περιοχή Μονής Τοπλού), Κάρπαθο, Δωδεκάνησα (Ρόδος, Χάλκη, Τήλος, Σύμη, Λειψοί) και Χίο.

Συνώνυμο: Cyclamen latifolium (Sm. 1816). Με το όνομα αυτό υπάρχει υδατογραφία από την Κύπρο στην Flora Graeca.

Αποτελεί τον πρόγονο των καλλιεργούμενων κυκλάμινων και οι ανθοκόμοι έχουν δημιουργήσει εκατοντάδες ποικιλίες.

Βιότοπος: βραχώδεις ασβεστολιθικές πλαγιές με φρύγανα, ελαιώνες, αρχαιολογικοί χώροι σε υψόμετρα 0-250 (-750) μ.

Κονδυλώδες φυτό. Κόνδυλος αρχικά στρογγυλός που σταδιακά γίνεται πεπλατυσμένος με παχιές ρίζες. Τα πρώτα φύλλα βγαίνουν τον χειμώνα, πριν από τα άνθη. Φύλλα αναπτυγμένα, σκουροπράσινα.

Στεφάνη άνθους λευκή ή ανοιχτό ροζ με πορτοκαλί-ροζ στόμιο.

Άνθιση: Φεβρουάριος - αρχές Μαΐου.

Ετυμολογία:

Cyclamen < κυκλάμινος < κύκλος ==> από τους τέλειους κύκλους που κάνουν οι καρποφόροι βλαστοί και η στεφάνη.

persicum < Περσία.

latifolium < latus πλατύς + folium φύλλο = πλατύφυλλο.

υδατογραφία του Cyclamen latifolium 

από τον ζωγράφο F. Bayer στην Flora Graeca

Linum arboreum

φαράγγι Πρέβελη 14/01/2011 Κρήτη

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το λίνο το δενδρώδες [Linum arboreum (L. 1753)] είναι ενδημικό του Νότιου Αιγαίου σε Κρήτη, Κάσο, Κάρπαθο, Ρόδο, Χάλκη, Σύμη και Αστυπάλαια ενώ υπάρχει και ένας πληθυσμός του στην Μαρμαρίδα της Μικράς Ασίας.

Βιότοπος: ρωγμές και προεξοχές ασβεστολιθικών βράχων σε υψόμετρα 0-900 (1900) μ.

Άνθιση: (Ιανουάριος) Μάρτιος - Μάιος.

Ετυμολογία:

Linum < λίνον (λινάρι).

arboreum < arbor δένδρο.

Κάρπαθος 28/03/2014

φωτογραφία Δαυΐδ Κουτσογιαννόπουλος

Arum creticum

Σύμη 25/03/2011

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

Το Arum creticum (Boiss. & Heldr. 1853) εξαπλώνεται στην Κρήτη, όπου έχει μεγάλη συχνότητα, και επίσης στην Κάσου και την Κάρπαθο που ανήκουν στην ίδια χλωριδική περιοχή με την Μεγαλόνησο. Πρόσφατα βρέθηκε στην Ρόδο και την Σύμη (2011). Θα ήταν ενδημικό αν δεν είχε βρεθεί σε λίγες μικρασιατικές θέσεις απέναντι από την Σύμη.

Βιότοπος: εποχικά υγρές θέσεις, βραχώδεις τοποθεσίες, ελαιώνες, ρεματιές σε υψόμετρα (0-)200-1400 (2000) μ.

Φύλλα μεγάλα, βελοειδή, συχνά με ελαφρύ κυματισμό. 

Σπάθη με φωτεινό κίτρινο χρώμα, λυγισμένη στην κορυφή. Σπάδικας βαθυκίτρινος, μακρύτερος από την σπάθη. Τα άνθη έχουν συνήθως ευχάριστη μυρωδιά, σπάνια ελαφρά δύσοσμη. 

Ανθίζει από τα μέσα Μαρτίου μέχρι τα μέσα Μαΐου.

Ετυμολογία:

Arum < Άρον, φυτό που αναφέρουν ο Θεόφραστος και ο Διοσκουρίδης.

creticum < Creta Κρήτη.

Κάρπαθος 28/03/2014

φωτογραφία Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος

Paeonia clusii subsp. rhodia

Ρόδος 29/03/2007 

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

Η Paeonia clusii subsp. rhodia [(Stearn) Tzanoud. 1977], είναι ενδημική της Ρόδου. κυρίως στα δάση του Προφήτη Ηλία, λίγες θέσεις στο ανατολικό τμήμα της Κεντρικής Ρόδου και στη Νότια Ρόδο πάνω από τον όρμο της Απολακκιάς.

Βιότοπος: κυρίως σε δάση κυπαρισσιού και μικτά δάση κυπαρισσιού-τραχείας πεύκης, σπανιότερα σε δάση τραχείας πεύκης, σε ασβεστολιθικό υπόστρωμα σε υψόμετρα 300-630 μ.

Πολυετές ποώδες φυτό με ρίζωμα και ύψος 28-35 εκ.

Τα φύλλα του είναι σκούρα πράσινα, μεγάλα, σύνθετα με 3-4 λογχοειδείς λοβούς. 

Έχει εντυπωσιακά άνθη με 6-8 λευκά ωοειδή πέταλα που σχηματίζουν ένα μεγάλο «κύπελλο» (7-8 εκ) που στο κέντρο του είναι τοποθετημένοι οι έντονα χρωματισμένοι κίτρινοι και ρόδινοι στήμονες και ύπεροι.

Άνθιση: Μάρτιος - Μάιος.

Περιλαμβάνεται στο πρώτο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (1995) με τον χαρακτηρισμό Τρωτό (VU).

Ετυμολογία

Paeonia < παιωνία > Παίων = το όνομα παιωνία το έδωσε ο Θεόφραστος προς τιμήν του Παίωνος, μυθικού ιατρού των Ελλήνων θεών που μετατράπηκε σε λουλούδι από τον Πλούτωνα.

clusii < αφιερωμένο στον Γάλλο βοτανικό Clusius, λατινικοποιημένο όνομα του Charles de l'Ecluse (1526-1609).

rhodia < Ρόδος.

Fritillaria sibthorpiana

Σύμη 25/03/2011

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

Η Fritillaria sibthorpiana [(Sm. 1809) Baker, 1874] είναι πολύ σπάνιο φυτό. Στην Ελλάδα είναι γνωστό μόνο από το νησί της Σύμης στα Δωδεκάνησα. Φύεται επίσης στην απέναντι περιοχή της Μαρμαρίδας.

Βρέθηκε στις 30 Μαρτίου 1787 σε λόφους πάνω από το Porto Cavalieri στην απέναντι από την Σύμη μικρασιατική ακτή. Το βρήκε ο Ninian Imrie, καπετάνιος του σκάφους με το οποίο ταξίδευε εξερευνώντας βοτανικά το Αιγαίο ο Τζον Σίμπθορπ.

Στην περιγραφή που έκανε ο Smith το 1809, από το υλικό του Σίμπθορπ, του δόθηκε αρχικά το εσφαλμένο όνομα Tulipa sibthorpiana, με το οποίο και περιλαμβάνεται στην Flora Graeca.

Βιότοπος: βραχώδεις ασβεστολιθικές θέσεις σε χαμηλά υψόμετρα.

Βολβώδες πολυετές φυτό. Βολβός διαμέτρου 1-2 εκ. Φύλλα 2 (-3) σε φωτεινό πράσινο. Άνθος μοναχικό με χρώμα κίτρινο-λεμονί έως φωτεινό κίτρινο.

Άνθιση: Μάρτιος - Απρίλιος.

Ετυμολογία:

Fritillaria < fritíllus κύπελλο με το οποίο έριχναν τα ζάρια οι Ρωμαίοι ==>  για το σχήμα του άνθους.

sibthorpiana < αφιερωμένο στο Άγγλο βοτανικό Τζον Σίμπθορπ (John Sibthorp 1758-1796), δημιουργό της μνημειώδους πολύτομης έκδοσης Flora Graeca.

Η υδατογραφία του Bayer από την  Flora Graeca

Paeonia clusii subsp. clusi

Κάρπαθος 25/03/2008

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

Η Paeonia clusii (Stern 1940) subsp. clusii είναι ενδημική  σε Κρήτη (Λευκά Όρη και Δίκτη) και Κάρπαθο.

Βιότοπος: βραχώδεις θέσεις σε ανοίγματα κωνοφόρων δασών, δασικές εκτάσεις, δολίνες σε υψόμετρα 200-1600 μ.

Βλαστός 20-35 εκ. ροζ ή μωβ. Φύλλα 15-80 λογχοειδή.

Άνθη λευκά με 6-8 πέταλα.

Άνθιση: Απρίλιος - Μάιος.

Ετυμολογία:

Paeonia < παιωνία > Παίων = το όνομα παιωνία το έδωσε ο Θεόφραστος προς τιμήν του Παίωνος, μυθικού ιατρού των Ελλήνων θεών που μετατράπηκε σε λουλούδι από τον Πλούτωνα.

clusii < αφιερωμένο στον Γάλλο βοτανικό Clusius, λατινικοποιημένο όνομα του Charles de l'Ecluse (1526-1609).

Fritillaria rhodia

Ρόδος 26/03/2011
φωτογραφίες Ζήσης Αντωνόπουλος

Η Fritillaria rhodia (A. Hansen, 1969) είναι ενδημική της Ρόδου. Αν και είναι συχνή στο νησί, εντοπίστηκε μόλις το 1964 και περιγράφηκε επιστημονικά το 1969.

Βιότοπος: φρύγανα, διάκενα πευκοδασών σε υψόμετρα 0-500 μ.

Πολυετές βολβώδες φυτό. Βολβός διαμέτρου 10-15 εκ. Βλαστός λεπτός, φύλλα 4-12 επαλλάσσοντα.

Άνθη 1-2 πρασινωπά-κίτρινα όταν είναι νεαρά και αργότερα κίτρινα-λεμονί.

Άνθιση: Μάρτιος - Απρίλιος.

Ετυμολογία:

Fritillaria < fritíllus κύπελλο με το οποίο έριχναν τα ζάρια οι Ρωμαίοι ==> για το σχήμα του άνθους.

rhodia < Ρόδος.