Bolanthus graecus

Κιθαιρώνας 07/07/2013

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Ο Bolanthus graecus [(Schreb.) Barkoudah 1962] είναι ενδημικό φυτό Στερεάς Ελλάδας, Πελοποννήσου, Κυκλάδων (Νάξος, Σίκινος), Εύβοιας και Ανατολικού Αιγαίου (Σάμος).
Η περιγραφή του είδους βασίστηκε σε μια συλλογή του Τουρνεφόρ το 1700, πιθανώς από την Νάξο. Υδατογραφία του από την Δίρφη περιλαμβάνεται στην Flora Graeca.

Βιότοπος: βραχώδεις ασβεστολιθικές πλαγιές, αραιό δάσος κωνοφόρων σε υψόμετρα (0-) 400-1600 μ.
Μικρό πολυετές φυτό με ξυλώδη βάση. Βλαστός λεπτός, 10-20 εκ. Ολόκληρο το φυτό καλυμμένο με χνούδι και ο κάλυκας με τρίχες.
Άνθη 3-10 σε τετραγωνικό σύμπλεγμα, λευκά με μια εγκάρσια μοβ λωρίδα στην βάση των πετάλων.
Ανθίζει από τα μέσα Μαΐου μέχρι τον Ιούλιο.

Ετυμολογία:
Bolanthus < βώλος ή βόλος (από το σχήμα της άκρη του στύλου + άνθος.

graecus < Graecia Γραικία.

Allium cithaeronis

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνση

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Το Allium cithaeronis (Bogdanović & al. 2011) είναι ενδημικό της Αττικής (Στερεά Ελλάδα). 

Πρωτοβρέθηκε και περιγράφηκε πρόσφατα από τον Κιθαιρώνα, αλλά από τότε βρέθηκε επίσης στα Γεράνεια και την Πάρνηθα. 

Φύεται σε ασβεστολιθικές βραχώδεις και πετρώδεις θέσεις και σε βουνοκορφές. 

Ανθίζει Ιούνιο, Ιούλιο. 

Ετυμολογία
Allium <  allium (λατιν. Πλίνιος) > άγλις, -ίθος, η κεφαλή ή σκελίδα σκόρδου (σύμφωνα με τον Ottorino Pianigiani, 1845-1926, Ιταλό δικαστή, πολιτικό και γλωσσολόγο.
cithaeronis < Κιθαιρώνας.

Centaurea pichleri subsp. pichleri

Ζήρεια (Κυλλήνη) 09/05/2012

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Centaurea pichleri (Boiss. 1875) είναι φυτό των Βαλκανίων και της Ανατολίας, με εξάπλωση στην Ελλάδα στην κεντρική και νότια χώρα.

Βιότοπος: ξηρά λιβάδια, βραχώδεις πλαγιές, πετρώδεις θέσεις, σε υψόμετρα 600-1200 μ.

Ριζωματώδες πολυετές φυτό χωρίς παχιές ρίζες. Βλαστοί όρθιοι έως 30 εκ. Φύλλα λογχοειδή, ακέραια, με ελαφρό τρίχωμα. Ρόδακες παρόντες κατά την άνθιση.

Κεφάλια με περιφερειακά ανθίδια κυανά, πτερωτά. Κεντρικά ανθίδια μικρότερα, ρόδινα-ιώδη.

Υπάνθιο με βράκτια βλεφαριδωτά με ακανίδια ασημόχρωμα, ισομήκη.

Ανθίζει Μάιο - Ιούνιο.

Ετυμολογία:

Centaurea < Centaurus < Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού).

pichleri < αφιερωμένη στον Αυστριακό βοτανικό Thomas Pichler (1805-1878), διάσημο συλλέκτη από το Λίντς (Lienz, Τυρολο) της Αυστρίας, που συνέλεξε φυτά από διάφορα μέρη της Ελλάδας, όπως τον Άθω το 1873, την Αττική, την Εύβοια και την Πελοπόννησο το 1876, την Κάρπαθο και την Ρόδο το 1883-1889.

Κιθαιρώνας 03/04/2014

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Lunaria annua subsp. pachyrhiza

Κιθαιρώνας 29/03/2016

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Lunaria annua subsp. pachyrhiza [(Borbás) Hayek 1925] είναι φυτό των Βαλκανίων και της Ιταλίας.

Συνώνυμο: Lunaria pachyrhiza (Borbás 1891).

Βιότοπος: υγρές θέσεις σε μακκία, ρυάκια, φαράγγια σε υψόμετρα 0-600 (-1400) μ.

Μονοετές ή διετές φυτό με σαρκώδεις παχιές ρίζες διαμέτρου 10 χιλ. Βλαστό όρθιος, ύψους 35-80 εκ.

Άνθη με πέταλα ροζ-μοφ, μοβ-μοβ, κοκκινωπά.

Άνθιση: Μάρτιος - Μάιος.

Ετυμολογία:

Lunaria < luna σελήνη ==> για το σχήμα των σπερμάτων.

annuua (λατιν.) = ετήσιος, μονοετής ==> αναφέρεται στην διάρκεια της περιόδου βλάστησης.

pachyrhiza < παχύς + ρίζα.

Scilla subnivalis

Κιθαιρώνας 03/04/2014

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Scilla subnivalis [(Halácsy) Speta 1980] είναι ελληνικό ενδημικό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην στεριανή Ελλάδα.

Βιότοπος: διάκενα δασών, λιβάδια, σε υψόμετρα 400-1900 (2400) μ.

Πολυετές βολβόριζο φυτό με βλαστό κοκκινωπό, όρθιο. Τα φύλλα είναι γραμμοειδή, μέχρι 1 εκ. πλάτος, παράρριζα, μακρύτερα από τον βλαστό και σχεδόν πάντα δύο.

Άνθη έως 1,5 εκ., γαλάζια με μακρείς ποδίσκους σε αραιό βότρυ.

Ανθίζει Μάρτιο - Ιούλιο.

Ετυμολογία:

Scilla < σκίλλα (φυτό που αναφέρουν ο Θεόφραστος και ο Διοσκουρίδης).

subnivalis < sub (υπό, σχεδόν) + nivalis (του χιονιού, επειδή αναπτύσσεται σε μεγάλα υψόμετρα).

Allium cithaeronis

Κιθαιρώνας 07/07/2013

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Allium cithaeronis (Bogdanović & al. 2011) είναι ενδημικό της Αττικής (Στερεά Ελλάδα). 

Πρωτοβρέθηκε και περιγράφηκε πρόσφατα από τον Κιθαιρώνα, αλλά από τότε βρέθηκε επίσης στα Γεράνεια και την Πάρνηθα. 

Φύεται σε ασβεστολιθικές βραχώδεις και πετρώδεις θέσεις και σε βουνοκορφές. 

Ανθίζει Ιούνιο, Ιούλιο. 

Ετυμολογία

Allium < allium (λατιν. Πλίνιος) > άγλις, -ίθος, η κεφαλή ή σκελίδα σκόρδου (σύμφωνα με τον Ottorino Pianigiani, 1845-1926, Ιταλό δικαστή, πολιτικό και γλωσσολόγο.

cithaeronis < Κιθαιρώνας.

Draba lasiocarpa

Κιθαιρώνας, 24/02/2013

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Draba lasiocarpa (Rochel 1810) είναι βαλκανικό φυτό που φθάνει έως τις νότιες Άλπεις. Στην Ελλάδα φύεται στην ηπειρωτική χώρα, την Αττική και την Πελοπόννησο.

Βιότοπος: ρωγμές και πλατώματα βράχων σε υψόμετρα 880 - 2000 (2900) μ.

Μικρός πυκνοφυής θάμνος. Ταξιανθία με 2-13 άνθη με κίτρινα πέταλα.

Άνθιση: Μάρτιος - Ιούνιος.

Ετυμολογία:

Draba < δράβη (φυτό που αναφέρει ο Διοκσουρίδης) . Ο De Theis γράφει ότι, σύμφωνα με τον Λινναίο, δράβη σημαίνει ξινή, πικάντικη, με αναφορά στη γεύση των φύλλων.

lasiocarpa < λάσιος (τριχωτός, δασύτριχος + καρπός ==> αναφορά στους τριχωτούς καρπούς.

Euphorbia rigida

Κιθαιρώνας 24/02/2013

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Euphorbia rigida (M. Bieb. 1808) είναι φυτό της Μεσογείου και την ΝΔ Ασίας. Στην χώρα μας εξαπλώνεται σε Ανατολικό Αιγαίο, Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα και Ιόνιο (Κεφαλονιά).

Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές, σε υψόμετρα 100-1100 μ. και περιστασιακά μέχρι τα 1700 μέτρα. Συχνά σχηματίζει μεγάλες αποικίες.

Ψηλό φυτό με αρκετούς ανερχόμενους βλαστούς ύψους 40-80 εκ. Φύλλα λογχοειδή.

Ανθίζει από τα τέλη Μαρτίου μέχρι τις αρχές Ιουνίου, ανάλογα με το υψόμετρο.

Ετυμολογία:

Euphorbia < ευ (καλώς) + φέρβω (τρέφω, βοσκω) και φορβή (τροφή, βοσκή) // [2] Σύμφωνα με τον Πλίνιο, από το γιατρό Εύφορβο που ανακάλυψε τις θεραπευτικές ιδιότητες του φυτού. // [3] Σύμφωνα με τον Treccani από το λατινικό euphorbium, που προέρχεται από το ελληνικό «ευφόρβιον».

rigida < rigeo άκαμπτο, σκληρό = άκαμπτη.

Salvia argentea

Κιθαιρώνας  12-05-2013
φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Salvia argentea (L. 1762) είναι μεσογειακό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα, εκτός Κρήτης και Ιονίου.

Βιότοπος: πετρώδεις τοποθεσίες, χέρσα χωράφια, λιβάδια σε υψόμετρα (50-) 200-1900 μ.

Διετές φυτό με τα φύλλα να αναπτύσσουν εντυπωσιακό ρόδακα την πρώτη χρονιά και ανθοφόρους βλαστούς την δεύτερη. Υπάρχουν όμως άτομα που ζουν περισσότερα χρόνια.

Βλαστός όρθιος, τριχωτός.

Φύλλα μεγάλα, ωοειδή με ασύμμετρους λοβούς, καλυμμένα με ασημόχρωμο τρίχωμα.

Άνθη λευκά με ρόδινα τριχίδια στο μεγάλο εντυπωσιακό άνω χείλος, σε κυκλική αρμονική διάταξη κατά επάλληλους σπονδύλους.

Ανθίζει από τα τέλη Απριλίου.

Ετυμολογία:

Salvia < sálvo θεραπεύω, διασώζω ==> όνομα που χρησιμοποιεί ο Πλίνιος γαι το φασκομηλο Salvia officinalis για τις θεραπευτικές του ιδιότητες.

argentea < argentum άργυρος = αργυρή, ασημένια.

Corydalis solida subsp incisa

03/04/2014 Κιθαιρώνας
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Corydalis solida subsp. incisa (Lidén 1988) είναι βαλκανικό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Βιότοπος: δάση, πετρώδεις λιβάδια, συχνά με Crocus nivalis, Scilla bifolia κ.ά εκεί που λιώνει το χιόνι, σε υψόμετρα (500-) 900-1700 (-2200) μ.

Γεώφυτο με όρθιο βλαστό και φύλλα βαθειά τρισχιδή.

Βράκτια οδοντωτά.

Άνθη ρόδινα ή λευκορόδινα σε μακρύ πυκνό βότρυ.

Ανθίζει Μάρτιος - Ιούνιος.

Ετυμολογία:

Corydalis < κορυδαλλίς (αναφέρεται από τον ποιητή Θεόκριτο) ==> επειδή το σχήμα του άνθους θυμίζει το λοφίο του κορυδαλλού.

solida < solido συμπαγής, πυκνός ==> από τον συμπαγή, χωρίς κοιλότητες, βολβό του.

incisa < incido κόβω, αποκόπτω, περικόπτω ==> από το κοφτό μέτωπο του άνθους.

Onopordum caulescens

Κιθαιρώνας 12/05/2013

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Onopordum caulescens (d'Urv. 1822) είναι μεσογειακό φυτό. Στην Ελλάδα εξαπλώνεται σε Ανατολικό Αιγαίο, Κυκλάδες, Πελοπόννησο και Στερεά Ελλάδα.

Συνώνυμα: Onopordum caulescens subsp. atticum Franco // Onopordum sibthorpianum Boiss. & Heldr.

Κοινή ονομασία: γαϊδουράγκαθο.

Φυτό με ισχυρό βλαστό, πολύ αγκαθωτό.

Βιότοπος: χέρσες τοποθεσίες.

Φύλλα πτερόλοβα, αγκαθωτά.

Ανθίζει από τον Μάιο.

Ετυμολογία:

Onopordum < όνος + πορδή - υποτίθεται ότι προκαλεί εντερικές διαταρχές στα γαϊδουρια που το τρώνε = Ονόπορδον.

caulescens < καυλός βλαστός > caulis + -esco ==> επειδή ο βλαστός συνεχίζει να μεγαλώνει και  μετά την ανθοφορία.

Ophrys sicula

Κιθαιρώνας 03/04/2014

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Ophrys sicula (Tineo 1817) είναι μεσογειακή ορχιδέα. Περιγράφηκε από την Σικελία.

Συνώνυμα: Ophrys galilaea, Ophrys lutea subsp. minor.

Βιότοπος: φρύγανα, θαμνώνες, ελαιώνες, αραιά πευκοδάση.

Λεπτό φυτό με ύψος 5-40 εκ. Πέταλα κίτρινα και σέπαλα πράσινα.

Άνθος: 2-8, μικρά, τρίλοβα, κίτρινα. Θυρεός καφετής με μεγάλο γαλαζωπό ή λευκό ω (ωμέγα).

Άνθιση: τέλη Ιανουαρίου - Μάρτιος.

Ετυμολογία:

Ophrys < Οφρύς (φρύδι). Δεν είναι ξεκάθαρο σε ποια χαρακτηριστικά του γένους Ophrys αναφέρεται το όνομα ενώ υπάρχει και το ενδεχόμενο γλωσσικής παρερμηνείας.

sicula < Sicilia Σικελία = σικελική.

Ornithogalum fimbriatum subsp. gracilipes

Κιθαιρώνας 03/04/2014

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Το Ορνιθόγαλο το κροσσωτό υποείδος λεπτόπους [Ornithogalum fimbriatum subsp. gracilipes (Zahar.) Landström 1991] είναι ενδημικό Στερεάς Ελλάδας, Πελοποννήσου και Ανατολικού Αιγαίου. Ξεχωρίζει με τα τριχωτά φύλλα του. 

Φύεται σε λιβάδια, φρύγανα, ξέφωτα δασών. 

Ανθίζει από τον Μάρτιο.
Ετυμολογία:
Ornithogalum < Όρνις (πτηνό,  όρνιθα, κότα) + γάλα. Αναφέρεται στην φράση «και του πουλιού το γάλα», λόγω του λευκού χρώματος των τεπάλων του.
fimbriatum (λατιν.) = κροσσωτό (τριχωτό, ινώδες)
gracilipes (λατιν.) < gracilis (λεπτός) + pes (πους, πόδι), λεπτόπους, από τον λεπτό μίσχο του.

Potentilla micrantha

Κιθαιρώνας 03/04/3014

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Potentilla micrantha (DC. 1805) είναι ευρωμεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: υγρές βραχώδεις θέσεις σε δάση και φαράγγια και σε υψόμετρα 400-1400 (-2000) μ.

Πολυετές ριζωματώδες φυτό. Βασικά φύλλα σε ρόδακα. Φυλλάρια, ωοειδή, οδοντωτά, σκουροπράσινα, χνουδωτά.

Ανθοφόροι βλαστοί στις μασχάλες, με1-2 άνθη και πέταλα λευκά και ενίοτε ρόδινα.

Άνθιση: τέλη Φεβρουαρίου - Ιούνιος.

Ετυμολογία:

Potentilla < υποκοριστικό του potens (potentis) δυνατός, δυνάμενος, αυτός που μπορεί ==> αναφορά στις φαρμακευτικές ιδιότητες ειδών αυτού του γένους.

micrantha < μικρός + άνθος = μικρανθής.

Rindera graeca

Ταΰγετος 27/06/2009

φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς

Η Rindera graeca [A. DC.) Boiss. & Heldr. 1846] είναι ενδημικό είδος της Στερεάς Ελλάδας, Πελοποννήσου, Βόρειας Πίνδος, Γράμμου και Εύβοιας.

Περιγράφηκε από τον Πάρνωνα.

Συνώνυμα: Mattia graeca A. DC. 1846 // Cynoglossum graecum (A. DC.) Greuter & Burdet 1981.

Βιότοπος: πετρώδεις τοποθεσίες, στην υποαλπική και αλπική ζώνη σε υψόμετρα  1600 - 2300 μ.

Πολυετής πόα, με πυκνό τρίχωμα σε όλα τα μέρη.

Φύλλα επαλλάσσοντα, στενά.

Βλαστός όρθιος, ύψους 10-20 εκ., σχεδόν γυμνός από φύλλα.

Άνθη χοανοειδή.

Ανθίζει από τα μέσα της άνοιξη.

Ετυμολογία:

Rindera < όνομα αφιερωμένο στον Γερμανό γιατρό Franz Andreas Rinder (1714-1771).

Κιθαιρώνας 03/04/2014

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Κιθαιρώνας 03/04/2014

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Abies cephalonica

Δίρφυς 28/04/2013

Το έλατο διατηρεί το αρχαίο του όνομα «ελάτη» (αβέβαιας ετυμολογίας). Ο Θεόφραστος αναφέρεται εκτεταμένα στην περιγραφή, την οικολογία και την χρησιμότητά του. Η Ελάτη η κεφαλληνιακή (Abies cephalonica Loudon 1838) συναντάται μόνο στην Κεφαλονιά, ως αποτέλεσμα της απομόνωσης του νησιού σε παλαιούς γεωλογικούς χρόνους, Στην ηπειρωτική Ελλάδα αναφέρεται η ποικιλία Abies cephalonica var. graeca, που εξαπλώνεται στην Πελοπόννησο, την Κεντρική Ελλάδα και βόρεια ως τον Όλυμπο και την χερσόνησο του Άθωνος. Το ελληνικό έλατο συνυπάρχει με το μαυρόπευκο (Pinus nigra) και βόρεια με το υβριδικό της Βαλκανικής έλατο Abies x borisii-regis.

Το έλατο είναι ψυχρόβιο δέντρο, φύεται σε ασβεστολιθικά εδάφη και πετρώδεις πλαγιές από τα 700 έως τα 1200 μέτρα και φθάνει σε ύψος τα 30 μέτρα. Έχει το προνόμιο να αντικρίζει πολλές φορές την θάλασσα, όπως στην φωτογραφία από τον Κιθαιρώνα,

Είναι ελληνικό ενδημικό είδος.

Κιθαιρώνας 25/05/2013

Πάρνηθα 22/05/2010

Πάρνηθα 22/07/2012

Δίρφυς 28/04/2013

Crocus biflorus subsp. melantherus

όρος Πατέρας 05/12/2013

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Ο Crocus biflorus subsp. melantherus (Mathew  1982) είναι ελληνικό ενδημικό είδος. Θεωρήθηκε ενδημικός της Πελοποννήσου αλλά τα τελευταία χρόνια βρέθηκε και στην Δυτική Αττική (Πατέρας, Κιθαιρώνας από τους Κώστα Πολυμενάκο και Γιάννη Κοφινά). 

Τον βρίσκουμε μεταξύ Τρίπολης και Σπάρτης, ανάμεσα στη Μονεμβασιά και το Γύθειο, κοντά στην Καλαμάτα, στην Κυπαρισσία τον Χελμό, την Ζήρεια, τον Πάρνωνα, τον Πατέρα, τον Κιθαιρώνα.

Βιότοπος: Αραιοί θαμνώνες και φρυγανικά οικοσυστήματα σε ασβεστολιθικά εδάφη και σε υψόμετρα 500-1200 μ. 

Αρχικά περιγράφηκε με το όνομα Crocus annulatus var. graecus (Herb. 1847) , στη συνέχεια ως Crocus melantherus (Boiss. & Orph. ex Maw 1881), με τελική κατάληξη το Crocus biflorus subsp. melantherus (B. Mathew 1982).
Τα άνθη του έχουν χρώμα κρεμ-λευκό. Εξωτερικά έχουν μωβ-γκρι ραβδώσεις ή πιτσιλιές και μερικές φορές κίτρινη απόχρωση. Λαιμός κίτρινος και λείος. Στίγματα κίτρινα-πορτοκαλί σε τρεις διακλαδώσεις, περίπου ίσα με τους ανθήρες που είναι μαυριδεροί (εξ ου και μελάνθηρος). 
Ανθίζει Οκτώβριο-Νοέμβριο, 

Ετυμολογία:

Crocus < κρόκος < πιθανώς από την κρόκη (υφάδι) από τα γεννητικά όργανα (ανθήρες, κλπ) που έχουν παρόμοιο σχήμα με τα υφάδια.

biflorus < bis δις + flos, floris άνθος = διανθής.

melantherus < μέλας (μαύρος) + ανθήρας.

Πάρνωνας 25/10/2008 Αρκαδία

Silene radicosa

Κιθαιρώνας 07/07/2013

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Silene radicosa (Boiss. & Heldr. 1846) είναι φυτό των Νότιων Βαλκανίων με μεγάλη εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Βιότοπος: βραχώδεις θέσεις, ορεινή βλάστηση σε υψόμετρα 500 - 2100 μ.

Άνθιση: Ιούνιος - Σεπτέμβριος.

Ετυμολογία:

Silene < Silenus (λατιν.) < Σειληνός = Σιληνή.

radicosa < radix ρίζα, ράφανος (ραπάνι) ==> από την μορφή της ρίζας της.

Κιθαιρώνας 07/07/2013

 

 

Alkanna graeca X tinctoria

Κιθαιρώνας 20/04/2013

Φυσικό υβρίδιο. Στην κάτω φωτογραφία φαίνονται τα γονικά είδη και πάνω δεξιά το υβρίδιο.

Onosma erecta subsp. erecta

Κιθαιρώνας 20/04/2013

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Onosma erecta (Sm. 1806) subsp. erecta είναι ενδημικό Κεντρικής Ελλάδας, Πελοποννήσου, Κρήτης.

Βιότοπος: βραχώδεις και πετρώδεις θέσεις, σε πρανή και στις άκρες των δρόμων.
Φυτό με πολλούς όρθιους βλαστούς, εξ ου και το όνομά του. Φύλλα λογχοειδή και τριχωτά. Συχνά σχηματίζει μεγάλες συστάδες.
Άνθη: σωληνοειδή, χρώματος κίτρινο-λεμονί, με μήκος μέχρι 4 εκατοστά, σε πυκνούς κατανεύοντες βοστρύχους και καλυμμένα με κοντό χνούδι.
Άνθιση: από τον Απρίλιο σε μέσα υψόμετρα.

Ετυμολογία:
Onosma < Όνος + οσμή. Κατά την επικρατέστερη εκδοχή, επειδή η οσμή του προσελκύει τους όνους (γαϊδούρια)
erecta (λατιν.) = όρθια.