Campanula aizoon

Γκιώνα 30/06/2013

φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς

Η Campanula aizoon (Boiss. & Spruner 1844) είναι ενδημική της Γκιώνας και του Παρνασσού. 
Βιότοπος: σχισμές ασβεστολιθικών βράχων και γκρεμοί σε υψόμετρα 1.300-2.400 μ.
Άνθιση καλοκαιρινή.

Ετυμολογία:
Campanula < campana (λατιν.) > campanula υποκοριστικό.
aizoon < αεί (πάντοτε) + ζωή. 

Campanula columnaris

Βαρδούσια 24/07/2014

φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς

Η Campanula columnaris (Contandr. & al. 1974) είναι ενδημική αποκλειστικά των Βαρδουσίων ορέων στην καρδιά της Ρούμελης.
Βιότοπος: ασβεστολιθικοί βράχοι και πετρώδεις θέσεις μεγάλων υψομέτρων.
Άνθιση καλοκαιρινή.

Ετυμολογία:
Campanula < campana (λατιν.) > campanula υποκοριστικό.
columnaris < columna κίων, στύλος, στήλη.

 

Campanula rupestris

Γκιώνα 20/04/2021

φωτογραφίες Γιάννης Κοφινάς

 
Η Campanula rupestris (Sm. 1806) είναι ενδημική της Ρούμελης (Ελικώνας, Καλλίδρομο, Οίτη, Γκιώνα, Παρνασσός).
Βιότοπος: ασβεστολιθικοί βράχοι, βραχώδη εδάφη.
Ποώδες πολυετές χνοώδες φυτό με πολυάριθμους έρποντες βλαστούς.
Φύλλα βάσης έμμισχα, ωοειδή.
Φύλλα βλαστού με βραχύ μίσχο, ωοειδή-σπατουλοειδή, οδοντωτά.
Στεφάνη ρόδινη-ιώδης, 15-10 χιλ., κωδωνοειδής.
Άνθιση ανοιξιάτικη.

Ετυμολογία:
Campanula < campana (λατιν.).
rupestris (rupester) < rupes βράχος.

Dianthus haematocalyx subsp. phitosianus

φωτογραφία από τα Γεράνεια 

Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος

Ο Dianthus haematocalyx (Boiss. & Heldr.) subsp. phitosianus Constantinidis 1999 είναι στενοενδημικός των Γερανείων και των λόφων πάνω από την Αλυκή Βοιωτίας, από όπου και περιγράφηκε από τον Θεοφάνη Κωνσταντινίδη.
Πολυετής πόα με αραιά στελέχη. Άνθη μονήρη ή 2-5 σε χαλαρή διάταξη. Οι πληθυσμοί του παρουσιάζουν το φαινόμενο του διμορφισμού. Στην Αλυκή σε όλα τα φυτά τα άνθη έχουν ρόδινο χρώμα με σκούρες νευρώσεις. Στα Γεράνεια τα πέταλα έχουν λεμονοκίτρινο χρώμα.
Ανθίζει από τον Μάιο σε σερπεντινικά πετρώματα.
Ετυμολογία:
Dianthus < Δίας + άνθος < Διόσανθος (Θεόφραστος)
haematocalyx < αίμα +κάλυξ.
phitosianus < αφιερωμένος στον καθηγητή βοτανικής Δημήτριο Φοίτο.
Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (RDB 2009), με τον χαρακτηρισμό «Τρωτό» (VU). 

Rhamnus sibthorpiana

Παρνασσός 28/05/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Ο Rhamnus sibthorpiana (Schult. 1819) είναι ενδημικό είδος της Στερεάς Ελλάδας (Βαρδούσια, Γκιώνα, Ελικώνας, Παρνασσός) και Πελοποννήσου (Ερύμανθος, Ζήρεια, Μαίναλο, Ολίγυρτος, Ταΰγετος, Χελμός).

Βιότοπος: ασβεστολιθικοί βράχοι σε υψόμετρα 1000-2450 μ.

Ετυμολογία:

Rhamnus < ράμνος (όνομα που χρησιμοποιούν οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς για διάφορους θάμνους).

sibthorpiana < αφιερωμένο στον Άγγλο βοτανικό John Sibthorp (1758-1796), δημιουργό της μνημειώδους έκδοσης Flora Graeca.

Achillea barbeyana

Βαρδούσια 07/08/2010

φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς

Η Achillea barbeyana (Heard. & Heimerl 1884) είναι ενδημική αποκλειστικά των κορφών στα Βαρδούσια όρη.
Βιότοπος: πετρώδεις πλαγιές, βραχώδη εδάφη, σε υψόμετρα 2250-2450 μ.
Ανθίζει το καλοκαίρι.

Ετυμολογία:
Achillea < αφιερωμένο στον μυθικό Αχιλλέα, που υποτίθεται ότι είχε χρησι-μοποιήσει φυτά του γένους για να θεραπεύσει πληγές μετά τις μάχες.
barbeyana < προς τιμήν του Ελβετού βοτανικού William Barbey (1842-1914).
Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (RDB 1995).

 

Veronica glauca subsp. peloponnesiaca

Υμηττός 12/04/2011

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Veronica glauca subsp. peloponnesiaca [(Boiss. & Orph.) Maire & Petitm. 1908] είναι ελληνικό ενδημικό φυτό, με εξάπλωση στην Δυτική και Κεντρική Ελλάδα, την Πελοπόννησο, τις Κυκλάδες και την Κρήτη.
Μονοετής πόα με ακέραιους ή διακλαδισμένους, αραιά τριχωτούς βλαστούς 5-25 εκ. .
Βιότοπος: λιβάδια, παρυφές αγροτικών δρόμων, αγροί, ελαιώνες, θαμνώνες, πετρώδεις πλαγιές με χαλίκια πάνω από το δασικό όριο, σε υψόμετρα μέχρι 2000 μ.
Άνθη γαλάζια με σκουρότερες νευρώσεις.
Ανθίζει Φεβρουάριο μέχρι Μάιο.
Ετυμολογία:
Veronica < από το όνομα Santa Veronica, επειδή είναι ένα μικρό λουλούδι που εμφανίζεται κοντά στην Μεγάλη Εβδομάδα.
glauca < γλαυκή, από τα γκριζοπράσινα φύλλα της.

Allium parnassicum

Παρνασσός 06/08/2010

φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς

Το Άλλιον του Παρνασσού [Allium parnassicum, (Boiss.) Halácsy 1904] είναι ενδημικό είδος Νότιας Πίνδου, Στερεάς Ελλάδας και Πελοποννήσου.
Βιότοπος: ξηρές, βραχώδεις θέσεις και σάρες, σε ασβεστόλιθο και σε υψόμετρα 1800-2400 μ.
Άνθιση καλοκαιρινή.
Ετυμολογία:
Allium < allium (λατιν. Πλίνιος) < άγλις, -ίθος, η κεφαλή ή σκελίδα σκόρδου (σύμφωνα με τον Ottorino Pianigiani, 1845-1926, Ιταλό δικαστή, πολιτικό και γλωσσολόγο).
parnassicum < Παρνασσός.

 

Minuartia stellata

Παρνασσός 30-07-2013

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Minuartia stellata [(E. D. Clarke) Maire & Petitm. 1908] είναι ενδημικό είδος της Ελλάδας και της Νότιας Αλβανίας. Στην χώρα μας εξαπλώνεται σε Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα, Νότια Πίνδο.

Συλλέχτηκε στον Παρνασσό το 1801 από τον Βρετανό ταξιδιώτη E. D. Clarke, ο οποίος στη συνέχεια το περιέγραψε ως Cherleria stellata.

Σχηματίζει εκτεταμένους, πολύ πυκνούς, πράσινους τάπητες σε απότομες, βραχώδεις ασβεστολιθικές πλαγιές, σε υψόμετρα πάνω από 1500 μέτρα.

Ετυμολογία:

Minuartia < γένος αφιερωμένο στον Juan Minuart (1693-1768), Ισπανό βοτανικό.

stellata < stella (λατιν.) αστέρι ==> ονομάστηκε stellata (αστερωτή) από την διάταξη των φύλλων, η οποία έχει το σχήμα στυλιζαρισμένων αστεριών.

Cherleria < γένος αφιερωμένο στον Ελβετό βοτανικό Johann Heinrich Cherler (1570-1610).

Anemone apennina subsp. blanda

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνση

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Anemone apennina subsp. blanda (Schott & Kotschy) Nyman 1878, είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου, με ευρεία εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα, εκτός Κρήτης και Κυκλάδων.

Συνώνυμο: Anemone blanda Schott & Kotschy

Πολυετές φυτό. Το ρίζωμά του είναι σφαιρικός ή ακανόνιστος κόνδυλος.

Αυτή η όμορφη ανεμώνη ξεχωρίζει από τα φυλλάρια του σπονδύλου που έχουν μακρύ μίσχο και είναι τρίλοβα, οδοντωτά. Τα φύλλα της βάσης είναι παρόμοια, αλλά μεγαλύτερα.

Βιότοπος: εποχικά υγρές θέσεις, πετρώδεις και βραχώδεις θέσεις, συχνά σε ημισκιά, σε υψόμετρα 200-1500 (-2000) μ.

Άνθος με σέπαλα στενά, πολλά σε αριθμό, κυανοϊώδη. Ανθήρες κίτρινοι. 

Ανθίζει από Ιανουάριο έως Μάιο.

Πρόκειται για την Ορεία ανεμώνη του Θεόφραστου. 

Ετυμολογία:

Anemone < ανεμώνη > άνεμος ==> από την ευκολία που κινούνται οι μίσχοι στον άνεμο ή για την τυπική ανεμοφιλική διάδοση αυτού του γένους.

apennina < Appennini, η ιταλική οροσειρά των Απέννινων.

blanda (λατιν.) = γοητευτική, ευχάριστη, χαρίεσσα.

Stachys tymphaea

Γκιώνα 30/05/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Ο Stachys tymphaea (Hausskn. 1887) είναι φυτό των Βαλκανίων και της Ιταλίας με μεγάλη εξάπλωση στην στεριανή Ελλάδα. Περιγράφηκε με υλικό από το όρος Ζυγός της Βόρειας Πίνδου.

Βιότοπος: ξηρά πετρώδη λιβάδια, ανοιχτές δασικές εκτάσεις σε υψόμετρα (1600-) 1800-2500 μ.

Πολυετές φυτό χωρίς ρόδακα φύλλων.

Στελέχη αρκετά, 15-40 εκ., όρθια

Φύλλα μακρόστενα, έμμισχα.

Κάλυκας 7-9 χιλ., πορφυρός, τριχωτός.

Στεφάνη 11-14 χιλ., ροζ-μοβ

Ετυμολογία:

Stachys < στάχυς, από την διάταξη των ανθέων κατά μήκος του στελέχους.

tymphaea < Τύμφη, όρος της Β. Πίνδου.

Solidago virgaurea

Παρνασσός 30/07/2013

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Solidago virgaurea L. 1753 είναι παλαιογεωγραφικό ευρωσιβηρικό φυτό που επεκτείνεται μέχρι την Σκανδιναβία. Στην Ελλάδα εξαπλώνεται σε μεγάλο μέρος της χώρας, εκτός Κρήτης, Πελοποννήσου και Ιονίου.

Βιότοπος: λιβάδια, υγρές βραχώδεις πλαγιές, γκρεμοί σε υψόμετρα 400-1800 μ.

Πολυετές φυτό με ύψος 15-40 εκ.

Βλαστοί όρθιοι, συνήθως διακλαδισμένοι στο πάνω μέρος.

Κατώτερα φύλλα στενά ελλειπτικά, ανώτερα ωοειδή τριχωτά.

Άνθη χρυσοκίτρινα.

Άνθιση: Ιούνιος - Σεπτέμβριος.

Ετυμολογία:

Solidago < solido ισχυροποιώ, συγκολλώ ==> υπαινιγμός για τις θεραπευτική του ιδιότητες

virgaurea < virga κλαδί + aurea χρυσή, χρυσαφένια ==> για τα χρυσοκίτρινα κεφάλια των ανθέων.

Arabis bryoides

Γκιώνα 30/05/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Arabis bryoides (Boiss. 1842) είναι βαλκανικό φυτό με κατανομή από την Πελοπόννησο στον νότο έως την Αλβανία, την Σέβερνα Μακεντόνιγια και το Κοσσυφοπέδιο στον βορά. 

==> Στην Ελλάδα εξαπλώνεται σε Πελοπόννησο (Χελμός, Σαϊτάς, Ερύμανθος), Στερεά Ελλάδα (Παρνασσός, Γκιώνα, Βαρδούσια, Καλλιακούδα, Τυμφρηστός), Δυτική Μακεδονία (Όλυμπος, Σινιάτσικο, Βέρμιο, Τζένα), Ανατολική Μακεδονία (Χολομώντας, Άθως Παγγαίο) και Βόρειο Αιγαίο (Θάσος, Σαμοθράκη). Περιγράφηκε με δείγματα από τον Όλυμπο.

Βιότοπος: ρωγμές ασβεστολιθικών βράχων σε υψόμετρα (900-) 1700-2900 μ.

Πολυετές μαξιλαρόμορφο χλοάζον φυτό.

Τα βασικά φύλλα είναι πυκνά, χνουδωτά, άμισχα και σχηματίζουν συμπαγή ρόδακα.

Ανθοφόροι βλαστοί όρθιοι, 2-6 εκ., χωρίς φύλλα.

Άνθη σχετικά μεγάλα, λευκά-χιονώδη.

Άνθιση: Μάιος - Ιούλιος.

Ετυμολογία:

Arabis < δράβη (Διοσκουρίδης) > αράβη (παρερμηνεία από μεσαιωνικά χειρόγραφα του Διοσκουρίδη).

bryoides < βρύον + είδος ==> αναφορά στα φύλλα.

Tordylium officinale

Γκιώνα 30/05/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Tordylium officinale (L. 1753) είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα, εκτός των νησιών  του Αιγαίου.

Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές, γκαρίγκ, αγροί, χαλικώδεις θέσεις σε υψόμετρα 0-800 (-1600) μ.

Ετήσιο χνουδωτό φυτό, συνήθως διακλαδισμένο από την βάση.

Βλαστός 20-50 εκ.

Σκιάδια με λευκά άνθη και εξωτερικά πέταλα μεγάλα και ευδιάκριτα με άνισους δύο λοβούς.

Ανθίζει Απρίλιο- Ιούνιο.

Ετυμολογία:

Tordylium < τόρδιλον & τορδύλιον (φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης) < τόρνος + ίλλω συστρέφω ==> για το στρογγυλό σχήμα των καρπών που έχουν χάραγμα στην άκρη.

officinale < offícina, μεσαιωνικό εργαστήριο για παρασκευή φαρμάκων και αρωμάτων = φαρμακευτικό.

«τόρδιλον· ἔνιοι δὲ καὶ τοῦτο σέσελι Κρητικὸν καλοῦσι. ἔστι δὲ βοτάνιον φρυγανῶδες, ἔχον σπερμάτιον περιφερές, διπλοῦν, ὅμοιον ἀσπιδισκίοις, ὑπόδριμυ, ἀρωματίζον, πινόμενον πρὸς δυσουρίαν καὶ ἐμμήνων ἀγωγήν».

Διοσκουρίδης

Convolvulus cantabrica

Παρνασσός 29/05/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Ο Convolvulus cantabrica (L. 1753) είναι ευρωμεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στη στεριανή Ελλάδα και ορισμένα νησιά.

Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές με φρύγανα, διάκενα δασών σε υψόμετρα 0-800 μ.

Πολυετές, ελαφρώς ξυλώδες στην βάση φυτό.

Άνθιση: τέλη Απριλίου -  αρχές Ιουλίου.

Ετυμολογία:

Convolvulus < convólvo (λατιν.) διαπλέκω ==>  για τα συχνά διαπλεκόμενα στελέχη πολλών ειδών αυτού του γένους.

cantabrica < Cantabria, περιοχή της βόρειας ακτής της Ισπανίας στα Πυρηναία.

Vicia tenuifolia subsp. tenuifolia

Οίτη 29/05/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Vicia tenuifolia (Roth 1788) subsp. tenuifolia είναι ευρασιατικό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: δασικές εκτάσεις, θαμνώνες, λιβάδια, ορεινή βλάστηση σε υψόμετρα 0-700 (1100) μ.

Φυτό πολύ διακλαδισμένο, αραιά χνουδωτό με ύψος έως 1 μ. Φύλλα στενά λογχοειδή και φυλλάρια ελλειπτικά-επιμήκη.

Άνθη μοβ ή λιλά.

Άνθιση: Απρίλιος - Ιούνιος

Ετυμολογία:

Vicia < vicia (λατιν. Πλίνιος, Βιργίλιος) κύαμος, κουκί.

tenuifolia < tenuis λεπτό + folium φύλλο = λεπτόφυλλη.

Euphorbia seguieriana subsp. niciciana

Οίτη 15/05/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Euphorbia seguieriana subsp. niciciana [(Novák) Rech. f. 1948] είναι φυτό των Βαλκανίων και την Ανατολίας με ευρεία εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα κυρίως στην βόρεια χώρα και κατά μήκος της Πίνδου.

Συνώνυμο: Euphorbia niciciana (Novák 1893).

Βιότοπος: φυλλοβόλα δάση, ξηρά λιβάδια, συχνά κατά μήκος ορεινών δρόμων σε υψόμετρα 0-110 (-1800) μ.

Πολύβλαστο φυτό με λαμπερά επιμήκη φύλλα.

Άνθιση: τέλη Απριλίου - Ιούλιος.

Ετυμολογία:

Euphorbia < ευ (καλώς) + φέρβω (τρέφω, βοσκω) και φορβή (τροφή, βοσκή) [2] Σύμφωνα με τον Πλίνιο, από το γιατρό Εύφορβο που ανακάλυψε τις θεραπευτικές ιδιότητες του φυτού. [3] Σύμφωνα με τον Treccani από το λατινικό euphorbium, που προέρχεται από το ελληνικό «ευφόρβιον».

seguieriana < αφιερωμένο στον Γάλλο βοτανικό Jean-François Séguier (1703-1784).

niciciana < αφιερωμένο στον Σέρβο βοτανικό Djoerje Nicic (1856 - 1920).

Sideritis montana subsp. remota

Οίτη 15/05/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Ο Sideritis montana subsp. remota [(d'Urv.) P.W. Ball 1972] είναι φυτό της Ελλάδας, της ΝΔ Ανατολίας και της Συροπαλαιστίνης.

Βιότοπος: διάκενα δασών, μακκία βλάστηση, πρανή δρόμων σε υψόμετρα 0-900 μ.

Ετήσιο και μερικές φορές διετές φυτό. Βλαστός απλός ή μέτρα διακλαδισμένος, ύψους 10-40 εκ. Φύλλα βλαστού ίσα με τον κάλυκα. Άνθη κίτρινα που σταδιακά γίνονται καφέ.

Άνθιση: τέλη Απριλίου - Ιούνιος.

Ετυμολογία:

Sideritis < σιδηρίτις, η (Διοσκουρίδης) = η Σιδηρίτις.

montana < mons, montis βουνό, όρος.

remota < remóveo απομακρύνω ==> εννοείται φυτό από απομακρυσμένα, από μακρινά μέρη.

Galium incanum subsp. incanum

Παρνασσός 30/07/2013

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Galium incanum (Sm. 1806) subsp. incanum είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου. Περιγράφηκε επιστημονικά με υλικό που συνέλεξε η αποστολή του Sibthorp στον Παρνασσό και μια υδατογραφία του από τον ζωγράφο Bayer περιλαμβάνεται στην μνημειώδη έκδοση της Flora Graeca.

Στην Ελλάδα η εξάπλωση του, αν και διάσπαρτη,  περιλαμβάνει την Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα, Νότια Πίνδο, Μακεδονία, Θράκη, Βόρειο (Σαμοθράκη) και Ανατολικό Αιγαίο (Χίος, Σάμος). 

Στην Ανατολική Κρήτη και στο όρος Δίκτη ευδοκιμεί το ενδημικό υποείδος  Galium incanum subsp. creticum (Ehrend).

Βιότοπος: βραχώδεις και πετρώδεις πλαγιές, χαράδρες, αλπικά λιβάδια σε υψόμετρα 1000-2400 μ.

Πυκνοφυές πολυετές φυτό με μαξιλαρόμορφη εμφάνιση. Φύλλα γραμμικά με λευκόγκριζο χνούδι.

Ανθοφόρα στελέχη 7-15 εκ. Ταξιανθία κυλινδρική με λίγα λευκά, κρεμ ή ανοιχτορόδινα άνθη. 

Άνθιση: τέλη Απριλίου - αρχές Αυγούστου.

Ετυμολογία:

Galium < γάλα ==> επειδή ορισμένα είδη αυτού του γένους χρησιμοποιήθηκαν για την πήξη του γάλακτος.

incanum = πολιό, λευκόγκριζο, λευκότριχο ==> αναφορά στα φύλλα.

υδατογραφία του Bayer από την Flora Graeca

Valantia aprica

Γκιώνα 30/05/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Valantia aprica [(Sm.) Tausch 1829] είναι ενδημικό φυτό Ελλάδας και Αλβανίας. Στην χώρα μας φύεται σε Πίνδο, Ιόνιο, Στερεά Ελλάδα, Εύβοια (Δίρφυς), Πελοπόννησο, Κυκλάδες (Νάξος) και Κρήτη. Το είδος πιθανότατα περιγράφηκε από τα Λευκά Όρη της Κρήτης.
Συνώνυμο: Galium apricum Sm.
Βιότοπος: Βράχια σε υψόμετρα 1050-2400 μ.
Πολυετές φυτό με ξυλώδη βάση.
Στελέχη λεπτά και πολλά, 5-20 εκ.
Φύλα σε δέσμες ανά 4, σαρκώδη, οδοντωτά, 2-6 χιλ.
Ταξιανθία κυλινδρική που αποτελείται από μικρά, υποκίτρινα, μασχαλιαία, ερμαφρόδιτα άνθη.
Άνθιση Μάιο-Ιούλιος.

Ετυμολογία:
Valantia < γένος αφιερωμένο στον Γάλλο βοτανικό S. Vaillant (1669-1722).
aprica = ηλιόλουστη, ευήλια.