Iris suaveolens

Χίος 24-04-2015

φωτογραφία Δαυΐδ Κουτσογιαννόπουλος

Η Iris suaveolens (Boiss. & Reut. 1854) είναι φυτό των Βαλκανίων και της Ανατολίας. Στην Ελλάδα φύεται σε Σάμο, Χίο, Λέσβο ενώ η παρουσία της σε Θράκη και Μακεδονία είναι αμφίβολη και οι αναφορές πιθανώς να σχετίζονται με την παρόμοια Iris reichenbachii.
Βιότοπος: βραχώδεις ασβεστολιθικοί λόφοι με θάμνους, ανοίγματα δασών σε υψόμετρα (50-) 300-1100 μ.
Πολυετές γεώφυτο με έντονο, ελάχιστα διακλαδισμένο ρίζωμα.
Βλαστό απλός και κοντός, 10-25 εκ.
Φύλλα ελαφρώς πτυχωτά.
Άνθη 1-2 (-3) σε διάφορους συνδυασμούς βαθυκόκκινου, μπλε-μοβ, κίτρινου.
Ανθίζει Μάρτιο - αρχές Μαΐου.

Ετυμολογία
Iris < Ίρις, η αγγελιαφόρος των θεών
suaveolens < suavis ευχάριστος + oleo μυρίζω μυρωδιά =εύοσμη.

Tulipa raddii

Χίος 11/04/2009

φωτογραφία Βαγγέλης Παπιομύτογλου

Η Tulipa raddii (Reboul 1822) θεωρείται αυτοφυής της Ανατολικής Μεσογείου. 
Στην Ελλάδα θεωρείται είδος καλλιέργειας. Είναι γνωστή μόνο από την Χίο, όπου αυτοφύεται κυρίως σε ελαιώνες, προφανώς από παλιές φυτεύσεις.
Παλιότερα γνωστή ως Tulipa praecox.
Βιότοπος: πηλώδη εδάφη σε ελαιώνες και χωράφια με δημητριακά, σε υψόμετρα 0-400 μ.
Βολβός μεγάλος, 5χ3 εκ., ισχυρά εριώδης εσωτερικά, με χιτώνα καφέ.
Στέλεχος 40-60 εκ. με ένα μοναχικό άνθος 6-9 εκ.
Φύλλα γλαυκοπράσινα, συχνά με κυματιστά περιθώρια.
Περιάνθιο με τμήματα ωοειδή, οξεία,  κόκκινα και καφέ-μοβ κηλίδα με κίτρινο περιθώριο στο κέντρο
Ανθίζει μέσα Μαρτίου- μέσα Απριλίου.

Ετυμολογία
Tulipa < από τουρκική túlipand, τουρμπάνι
raddii < προς τιμήν του Ιταλού βοτανικού Giuseppe Raddi (1770-1829)
praecox < πρώιμη ==> η πρώτη που ανθίζει.

Tulipa agenensis

Χίος 12/04/2009

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

Η Tulipa agenensis θεωρείται αυτοφυής της Ανατολίας και του Ιράν. 
Στην Ευρώπη αποτελεί καλλιεργημένο είδος, εξ ου και η ονομασία του από την πόλη Αζάν (Agen) της Γαλλίας.
Στην Ελλάδα είναι γνωστή μόνο από την Χίο, όπου αυτοφύεται κυρίως σε ελαιώνες, μάλλον από παλιές φυτεύσεις.
Βιότοπος: πηλώδη εδάφη σε ελαιώνες και χωράφια με δημητριακά, σε υψόμετρα (0-) 100-300 μ.
Βολβός με ελαφρώς ή μέτρια εριώδη χιτώνα.
Στέλεχος 30-45 εκ.
Φύλλα πράσινα ή γλαυκοπράσινα.
Περιάνθιο με επιμήκη -λογχοειδή τέπαλα, κόκκινα, γυαλιστερά. 
Ανθίζει μέσα Μαρτίου- τέλη Απριλίου.

Ετυμολογία
Tulipa < από τουρκική túlipand, τουρμπάνι.
agenensis < Agen, πόλη της Νοτιοδυτικής Γαλλίας.

Fritillaria pelinaea

Χίος 13/04/2009

φωτογραφία  Βαγγέλης Παπιομύτογλου

Η Fritillaria pelinaea (Kamari 1996) είναι ενδημική της νήσου Χίου. Εντοπίστηκε το 1979 στο όρος Πελινναίο (από όπου και η ονομασία της) και περιγράφηκε το 1996 από την καθηγήτρια Βοτανικής στο Πανεπιστήμιο Πατρών Γεωργία Καμάρη. 

Ανήκει στην ομάδα με τις φριτιλάριες κίτρινου χρώματος, που ευδοκιμούν στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και στην Δυτική Μικρά Ασία. 

Παλαιότερα αναφερόταν είτε ως F. sibthorpiana είτε ως F. bithynica, μέχρις ότου την περιέγραψε η Καμάρη ως ξεχωριστό είδος, το μοναδικό ενδημικό taxon της Χίου.

Η έκδοση Vascular plants of Greece an annotated checklist 2013, την θεωρεί συνώνυμη της Fritillaria carica Rix subsp. carica

Ο βολβός του φυτού είναι διαμέτρου μέχρι 2 cm και ο βλαστός του φθάνει μέχρι τα 20-25 cm. 

Τα φύλλα είναι συνήθως αντίθετα. 

Ευδοκιμεί στο όρος Πελινναίο, με τρεις υποπληθυσμούς κοντά στα χωριά Σπαρούντας, Βίκιο και Αμάδες, σε δασώδεις και θαμνώδεις θέσεις. 

Ανθίζει από τέλη Μαρτίου έως και τον Απρίλιο. 

Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (εκδ. 2009).

Ετυμολογία

Fritillaria < fritíllus κύπελλο με το οποίο έριχναν τα ζάρια οι Ρωμαίοι - για το σχήμα του άνθους.

pelinaea < Πελινναίο όρος.