Viola dukadjinica

Βασιλίτσα 24/05/2015

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

Η Viola dukadjinica (W.Becker & Košanin 1926) φύεται στην Βόρεια Πίνδο και στην Βασιλίτσα (φυσικό σύνορο των νομών Ιωαννίνων και Γρεβενών) και επίσης στην Αλβανία  (από όπου περιγράφηκε) και την Σέβερνα Μακεντόνιγια.
Βιότοπος: οφιολιθικά πετρώματα σε υψόμετρα 1900-2600 μ.
Πολυετές φυτό, ύψους 6-15 εκ. κατά την ανθοφορία.
Άνθη με κίτρινη στεφάνη και μερικές σκούρες ραβδώσεις στο κέντρο.
Άνθιση: Μάϊος - Αύγουστος

Ετυμολογία:
Viola < viola, δάνειο από κάποια μεσογειακή γλώσσα) - ελληνικά: ίον (< ιώδες χρώμα, κλπ).
dukadjinica < Dukagjin (< Dukagjini Δούκα-Γκίνη, οικογένεια φεουδαρχών), περιοχή της Βόρειας Αλβανίας, από όπου περιγράφηκε το φυτό.

 

Viola epirota

 

Βασιλίτσα 05/06/2016

φωτογραφία Θανάσης Παπανικολάου

Η Viola epirota [(Halácsy) Raus 1983] φύεται στην Ήπειρο, την Αλβανία και την Σέβερνα Μακεντόνιγια.
Στην Ελλάδα φύεται στην Βόρεια Πϊνδο (περιγράφηκε από το όρος Τόμαρος) και στην Βασιλίτσα (φυσικό σύνορο των νομών Ιωαννίνων και Γρεβενών).
Βιότοπος: βραχώδη βοσκοτόπια σε υψόμετρα 1600-2300 μ.
Άνθιση: Μάιος - Αύγουστος.

Ετυμολογία:
Viola < viola, δάνειο από κάποια μεσογειακή γλώσσα - ελληνικά: ίον.
epirota < Ήπειρος.

Crocus novicii

Δούσκο (Νεμέρτσικα) 18/05/2019

φωτογραφίες Ζήσης Αντωνόπουλος

Ο Crocus novicii (V.Randjel. & Miljković, 2016) είναι ενδημικός της Νότιας Αλβανίας (από όπου περιγράφηκε) και της Ελλάδας (Ήπειρος). Στην Ελλάδα εντοπίστηκε τον Μάιο του 2019 από τους Ζήση Αντωνόπουλο, Χρήστο Δημάδη και Σπύρο Τσιφτσή στο συνοριακό όρος Δούσκο (Νεμέρτσικα) της Πωγωνιανής Ηπείρου, πάνω από το χωριό Κεφαλόβρυσο.
Είναι ορεινός κρόκος μεγάλων υψομέτρων. Έχει χρώμα λευκό με απόχρωση λιλά στην βάση του περιγονίου.
Η μοριακή ανάλυση έδειξε ότι έχει στενή σχέση με τον βαλκανικό και ευρείας εξάπλωσης Crocus veluchensis και ίσως να αποτελεί μία ιδιαίτερα μορφή του. Οι Σέρβοι βοτανικοί που τον περιέγραψαν υποστηρίζουν ότι διαφέρει από τον C. veluchensis στον αριθμό των φύλλων (πάνω από 3).
Ετυμολογία:
Crocus < κρόκος < πιθανώς από την κρόκη (υφάδι) ==> από τα γεννητικά όργανα (ανθήρες, κλπ) που έχουν παρόμοιο σχήμα με τα υφάδια.
novicii < αφιερωμένος στον Σέρβο βοτανικό Novica Ranđelović, για να τιμηθεί το έργο του για το γένος Crocus στη Βαλκανική Χερσόνησο.

 

Alyssum smolikanum

Σμόλικας 30/07/2011

φωτογραφίες Ζήσης Αντωνόπουλος

Το Alyssum smolikanum (Nyár. 1929) είναι ενδημικό Βόρειας Πίνδου και Νότιας Αλβανίας.

Βιότοπος: πετρώδεις και βραχώδεις θέσεις, σάρες σε οφιολιθικά πετρώματα και σε υψόμετρα 1500-2600 μ.

Άνθιση καλοκαιρινή

Ετυμολογία:

Alyssum < α (στερητικό) + λύσσα (θυμός) = που θεραπεύει την λύσσα (συμπτώματα είναι ο θυμός, η μανία, η υδροφοβία).

smolikanum < Σμόλικας (το δεύτερο ψηλότερο βουνό της Ελλάδας στα 2.637 μέτρα).

Ramonda serbica

φαράγγι Αώου 14/05/2006

φωτογραφίες Ζήσης Αντωνόπουλος

Το 1872 ο Σέρβος βοτανικός Ιωσήφ Πάντσιτς (Josip Pančić) ανακάλυψε στο όρος Ρτάνγι, κοντά στην πόλη Νις της νότιας Σερβίας ένα φυτό που είχε σωθεί από την εποχή των παγετώνων. Τα λουλούδια του έχουν την μορφή κυπέλλου, με χρώματα ρόδινο και βιολετί. Περιγράφηκε το 1974 και του δόθηκε το όνομα Ramonda serbica.

Πρόκειται για παλαιοενδημικό της Βαλκανικής, υπολειμματικό της Τριτογενούς περιόδου, που διασώθηκε από την εποχή των παγετώνων και εξαπλώνεται στην Σερβία, το Μαυροβούνιο, το Κοσσυφοπέδιο, την Σέβερνα Μακεντόνιγια, την Αλβανία και την Ελλάδα. 

Στην χώρα μας φύεται στην  Ήπειρο και την Δυτική Μακεδονία  σε υγρές πετρώδεις θέσεις στα βουνά Τύμφη, Τραπεζίτσα, Μιτσικέλι και Βαρνούς, ενώ είναι αρκετά διαδεδομένη στο φαράγγι του Βίκου.

Βιότοπος: ασβεστολιθικές πλαγιές και βράχοι, σε δασικές περιοχές και σε υψόμετρα 400 έως τα 1750 μέτρα.

Πολυετές φυτό που σχηματίζει ρόδακα.

Φύλλα σχεδόν ωοειδή, ακανόνιστα και ενίοτε βαθιά χαραγμένα ή οδοντωτά.

Βλαστοί 5-12 εκ., αρκετοί σε κάθε ρόδακα.

Άνθη ιώδη ή ροδο-ιώδη.

Ανθίζει από τα τέλη Απριλίου μέχρι τις αρχές Ιουνίου.

Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (2009) με τον χαρακτηρισμό Τρωτό (VU).

Ετυμολογία:

Ramonda < γένος αφιερωμένο στον Louis-François Èlisabeth Ramond (1753-1827), Γάλλο γιατρό, βοτανολόγο και γεωλόγο. Εξερεύνησε τα Πυρηναία, όπου και βρήκε το πρώτο από τα 5 ευρωπαϊκά είδη (Ramonda myconi, Rchb. 1831) της οικογένειας GESNERIACEAE, το μόνο εκτός Βαλκανίων.

serbica < Σερβία.

Viola albanica

Σμόλικας 30/07/2011

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

Η Viola albanica Halácsy 1900 είναι ενδημικό της ΒΔ Ελλάδας και της Αλβανίας. Αν και περιγράφηκε με συλλογές από τον Σμόλικα, κοντά στην Κόνιτσα, ονομάστηκε «αλβανική», ίσως γιατί η Ήπειρος δεν είχε ακόμα απελευθερωθεί.
Φύεται στην Βόρεια Πίνδο, σε Μαυροβούνι, Μηλέα, Γκαμήλα, Σμόλικα, Βασιλίτσα, Γράμμο.
Βιότοπος: σερμπετινικά και σχιστολιθικά εδάφη, σε υψόμετρα 1650-2500 μ.
Μοιάζει στην μορφή ανάπτυξη με τη Viola striis-notata του Ολύμπου αλλά διαφέρει στα κάτω φύλλα που είναι οδοντωτά-επιμήκη προς επιμήκη-σπατουλοειδή.
Η στεφάνη είναι είναι σκούρα-ιώδης και στις κορυφές κόκκινη-βιολετί.
Ανθίζει Ιούνιο - Αύγουστο.

Ετυμολογία:
Viola < viola (latin.) δάνειο από κάποια μεσογειακή γλώσσα. Ελληνικά: ίον (< ιώδες χρώμα, κλπ). 
albanica < Albania = αλβανική.