Galanthus reginae-olgae subsp. vernalis

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνση

φωτογραφίες από το Μαίναλο

Νίκος Νικητίδης

O Galanthus reginae-olgae (Orph. 1876) subsp. vernalis (Kamari 1982) είναι παρόμοιος με το τυπικό υποείδος Galanthus reginae-olgae (Orph. 1876) subsp. reginae-olgae αλλά ανθίζει την άνοιξη με φύλλα. 

Είναι βαλκανικό ενδημικό φυτό, με εξάπλωση στην Στερεά Ελλάδα και την Πίνδο, ενώ το 2011 βρέθηκε και στην Αλβανία. 
Βιότοπος: υγρές θέσεις με πλατάνια ή θάμνους και δάση ελάτης, σε υψόμετρα έως 100-1300 μ.
Φύλλα γλαυκοπράσινα που είναι παρόντα κατά την άνθιση.
Άνθη με εξωτερικά πέταλα λογχοειδή. Εσωτερικά πέταλα με πλατιά κηλίδα στο άκρο τους
Άνθιση: Ιανουάριος - Φεβρουάριος.
Ετυμολογία:
Galanthus < γάλα + άνθος - επειδή τα άνθη είναι λευκά σαν το γάλα.
reginae-olgae < αφιερωμένο στην βασίλισσα Όλγα (1851-1926) σύζυγο του βασιλιά της Ελλάδας Γεωργίου Α'.

vernalis < ver, véris έαρ, άνοιξη = εαρινός.

Galanthus ikariae

Νάξος 28/03/2009 

φωτογραφία Γιάννης Γαβαλάς

Ο Galanthus ikariae (Baker 1893) είναι ενδημικός Κυκλάδων (Άνδρος, Τήνος, Νάξος), Ικαρίας και Σκύρου.
Πολυετές ποώδες φυτό με βολβό. 
Βλαστός που φτάνει τα 26 εκ. και γέρνει κατά την άνθιση. 
Τα φωτεινά, γυαλιστερά πράσινα φύλλα βγαίνουν στη βάση και έχουν σχήμα λωρίδας.
Τα άνθη έχουν λευκά τέπαλα, 3 εξωτερικά και 3 μικρότερα εσωτερικά με πράσινες κηλίδες.
Φύεται σε υγρές, δροσερές και σκιερές θέσεις, μεταξύ ασβεστολιθικών βράχων, ή συνήθως κάτω από θάμνους Quercus coccifera (πουρνάρι) και Acer sempervirens (κρητικό σφενδάμι).
Ανθίζει σε υψόμετρα 500-1000 μ. Φεβρουάριο και Μάρτιο.
Το υποείδος Galanthus ikariae subsp. snogerupii Kamari 1982, σύμφωνα με τις τελευταίες κατατάξεις, ταυτίζεται με το Galanthus ikariae.  (Vascular plants of Greece, an annotated checklist, 2013)

Ετυμολογία:

Galanthus < γάλα + άνθος - επειδή τα άνθη είναι λευκά σαν το γάλα.

ikariae < Ικαρία - της Ικαρίας.

Περιλαμβάνεται στο πρώτο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (1995) 

Galanthus reginae-olgae subsp. vernalis

Μαίναλο 10/03/2013

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

O Galanthus reginae-olgae (Orph. 1876) subsp. vernalis (Kamari 1982) είναι παρόμοιος με το τυπικό υποείδος Galanthus reginae-olgae (Orph. 1876) subsp. reginae-olgae αλλά ανθίζει την άνοιξη με φύλλα. 

Είναι βαλκανικό ενδημικό φυτό, με εξάπλωση στην Στερεά Ελλάδα και την Πίνδο, ενώ το 2011 βρέθηκε και στην Αλβανία. 

Βιότοπος: υγρές θέσεις με πλατάνια ή θάμνους και δάση ελάτης, σε υψόμετρα έως 100-1300 μ.

Φύλλα γλαυκοπράσινα που είναι παρόντα κατά την άνθιση.

Άνθη με εξωτερικά πέταλα λογχοειδή. Εσωτερικά πέταλα με πλατιά κηλίδα στο άκρο τους

Άνθιση: Ιανουάριος - Φεβρουάριος.

Ετυμολογία:

Galanthus < γάλα + άνθος - επειδή τα άνθη είναι λευκά σαν το γάλα.

reginae-olgae < αφιερωμένο στην βασίλισσα Όλγα (1851-1926) σύζυγο του βασιλιά της Ελλάδας Γεωργίου Α'.

vernalis < ver, véris έαρ, άνοιξη = εαρινός.

Narcissus poeticus

Οίτη 29/05/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Ο Narcissus poeticus (L. 1753) φύεται σε υγρά ορεινά λιβάδια, σε υψόμετρα 1100-2400 μ. στην οροσειρά της Πίνδου και σε βουνά της Κεντρικής Ελλάδας και της Βόρειας Πελοποννήσου. 
Ευρωπαϊκό βολβώδες φυτό. 
Βολβός ωοειδής, έως 3,5 εκ.
Φύλλα ταινιοειδή γλαυκοπράσινα.
Άνθη ανά ένα, αρωματικά, μεγάλα μέχρι 7 εκ., με πέταλα αντωοειδή έως δισκοειδή, αλληλοκαλυπτόμενα. Παραστεφάνη κοντή και ανοιχτή, κίτρινη με χείλη κοκκινωπά.
Ανθίζει Απρίλιο - Μάιο.

*** Το υποείδος Narcissus poeticus subsp. radiiflorus (Salisb.) Baker 1888 φύεται σε βουνά της Μακεδονίας και της Ν. Πίνδου, Ανθίζει Απρίλιο - Ιούνιο.

Οίτη 29/05/2010

Narcissus tazetta subsp. italicus

Αμοργός 13/12/2005 Κυκλάδες

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Ο Narcissus tazetta subsp. italicus [(Ker Gawl.) Baker 1888] είναι μεσογειακό πολύμορφο φυτό , που χωρίζεται σε 3 υποείδη( tazetta, italicus και aureus).

Λαϊκά ονόματα στην Ελλάδα: μανουσάκι (Κρήτη, Ζάκυνθος), μαρτακούδι (Αμοργός), βούτσινο (Μεσολόγγι), ίτσο (Λαμία), τσαμπάκι, ζαμπάκι...

Ιδιαίτερα δημοφιλές φυτό για τα άνθη και το άρωμά τους, καλλιεργείται από την αρχαιότητα.

Είναι βολβώδες φυτό. Βλαστός ισχυρός, κυλινδρικός και φύλλα γλαυκά, γωνιώδη στη ράχη με μήκος ίσο μ’ αυτό του βλαστού. Περιάνθιο λευκό, διαμέτρου 3-4εκ. με εσωτερική στεφάνη κίτρινη, ύψους μέχρι 5χιλ. Άνθη πολύ αρωματικά μέχρι 12 κατανεύοντα.

Βιότοπος: ελαιώνες, θαμνώδεις περιοχές, φρυγανότοποι.

Άνθιση: χειμωνιάτικη, από τις αρχές Δεκεμβρίου.

Ετυμολογία:

Narcissus < νάρκισσος, όνομα φυτού από το νεολιθικό υπόστρωμα της ελληνικής γλώσσας. Ο Πλίνιος παρετυμολογεί από την «νάρκη» (λατ. narce) λόγω του μεθυστικού αρώματος των ανθέων. Νάρκισσος: μυθολογικός πανέμορφος νέος που πέθανε στον Ελικώνα της Βοιωτίας μένοντας να θαυμάζει το πρόσωπό του στο νερό μιας πηγής.

tazetta < tazza, δημοφιλές κύπελλο στην Βόρεια Ιταλία, το σχήμα του οποίου μοιάζει με την παραστεφάνη του άνθους.

Narcissus obsoletus

Ηρακλειά (Κυκλάδες) 06/11/2005 

φωτογραφίές  Γιάννης Γαβαλάς

Ο Narcissus obsoletus [(Haw.) Spach 1846] είναι ο πιο μικρός νάρκισσος, με βολβό μέχρι 2 εκ.

Τον συναντάμε σε όλη την Κεντρική και Νότια Ελλάδα, την Κρήτη και τα νησιά.

Συνώνυμο: Narcissus serotinus L. 

Βιότοπος: θαμνώνες, φρύγανα, πευκοδάση.

Φύλλα συνήθως ένα, λεπτό κυλινδρικό, που αναπτύσσεται μετά την άνθιση.

Βλαστός σκουροπράσινος, λεπτός και κυλινδρικός, με ένα άνθος στην κορυφή του.

Άνθη αρωματικά, με διάμετρο 2,5-35, εκ. Πέταλα λευκά. Παραστεφάνη μικρή, πορτοκαλόχρωαμη, κυματιστή στα χείλη.

Άνθιση: Σεπτέμβριος - Νοέμβριος

Ετυμολογία:

Narcissus < νάρκισσος, όνομα φυτού από το νεολιθικό υπόστρωμα της ελληνικής γλώσσας. Ο Πλίνιος παρετυμολογεί από την «νάρκη» (λατ. narce) λόγω του μεθυστικού αρώματος των ανθέων. Νάρκισσος: μυθολογικός πανέμορφος νέος που πέθανε στον Ελικώνα της Βοιωτίας μένοντας να θαυμάζει το πρόσωπό του στο νερό μιας πηγής.

obsoletus < obsolesco παλαιούμαι = παλαιός.

Ηρακλειά 03/11/2010

Ηρακλειά 03/11/2010

Galanthus reginae - olgae subsp. reginae-olgae

Πελλάνα (Λακωνία) 31/10/2009 

φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς

Ο Galanthus reginae-olgae (Orph. 1876) subsp. reginae olgae  περιγράφηκε από τον καθηγητή Θεόδωρο Ορφανίδη με φυτά από τον Ταΰγετο. Θεωρήθηκε ενδημικό της Πελοποννήσου αλλά τελικά βρέθηκε και στην Αττική, όπως και στην Σικελία, την Μάλτα και στη ΝΔ Βαλκανική. Στην Κέρκυρα περιγράφηκε το υποείδος Galanthus reginae - olgae subsp. corcyrensis, που έχει φύλλα παρόντα κατά την άνθιση, αλλά τώρα θεωρείται παραλλαγή του τυπικού υποείδους.

Βιότοπος: υγρές θέσεις με πλατάνια ή θάμνους και δάση ελάτης, σε υψόμετρα 100-1300 μ. 

Φύλλα γλαυκοπράσινα με πλάτος 5-12 χιλιοστά, που εμφανίζονται μετά την άνθιση.

Άνθη με εξωτερικά πέταλα λογχοειδή. Εσωτερικά πέταλα με στενή ανοιχτοπράσινη κηλίδα στο άκρο τους. 

Άνθιση: Σεπτέμβριος - Νοέμβριος.

Ετυμολογία:

Galanthus <, γάλα + άνθος ==>  επειδή τα άνθη είναι λευκά σαν το γάλα.

reginae-olgae < αφιερωμένο στην βασίλισσα Όλγα (1851-1926) σύζυγο του βασιλιά της Ελλάδας Γεωργίου Α'.

Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (RDB 1995).

Ταΰγετος 25/10/2008

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Sternbergia lutea

Κέρκυρα (Παλαιά Περίθεια) 09/10/2010 

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Sternbergia lutea [(L.) Spreng. 1825] είναι μεσογειακό γεώφυτο.
Έχει μεγάλη εξάπλωση στην Ελλάδα, με εξαίρεση την Δυτική Μακεδονία. Ανάλογα με τις περιοχές ονομάζεται κρινάκι, κίτρινο κρινάκι, λαλές, αγριολαλές και αγριόκρινος. 
Είναι πολυετής, πόα με βολβοειδές ρίζωμα, φύλλα λογχοειδή, στενόμακρα, ανεπτυγμένα κατά την άνθιση. Ανθίζει το φθινόπωρο. Άνθη κίτρινα, με 6 λογχοειδή τέπαλα μήκους μέχρι 6 εκατοστά. Στην βάση τους έχουν μία μεμβρανώδη σπάθη. 
Φύεται κυρίως σε πετρώδεις τοποθεσίες. Συχνά καλλιεργείται σαν καλλωπιστικό. 

Ετυμολογία:
Sternbergia < αφιερωμένο στον Caspar (Kaspar) Maria von Sternberg (1761-1838), Βοημό βοτανικό που θεωρείται ιδρυτής του κλάδου της Παλαιοβοτανικής

lutea = κίτρινη.

Αμοργός (Θολάρια) 23/11/2007

Χώρα Αμοργού 11/10/2006

Χώρα Αμοργού 11/10/2006

Pancratium maritimum

Αμοργός 29/09/2007

Κυλλήνη 13/08/2010 

photo (c) Ρένα Καρακατσάνη

Αμοργός 16/11/2009

Ο «κρίνος της θάλασσας» (Pancratium maritimum) ανθίζει από τον Αύγουστο μέχρι τον Σεπτέμβριο σε αμμώδεις παραλίες, εκεί που τελειώνει το χειμέριο κύμα. Τα άνθη του (3-15 σε κάθε σκιάδιο) είναι κατάλευκα, εύοσμα, μεγάλα και σε σχήμα χοάνης. Φυτρώνει σχεδόν σε όλες τις αμμουδιές της Κρήτης, του Αιγαίου και του Ιονίου, αλλά με την τουριστική αξιοποίηση των παραλιών, οι πληθυσμοί του έχουν αρχίσει να εξασθενούν.

Ο κρίνος της θάλασσας ενώνει τη σημερινή με την προϊστορική φύση του Αιγαίου. Είναι πασίγνωστος από τις «μινωικές» εικονογραφήσεις της Κρήτης, κυρίως στο ανάκτορο της Κνωσού και από τις υστεροκυκλαδικές τοιχογραφίες της Σαντορίνης. Ενδιαφέρον έχει ο τρόπος αναπαραγωγής του. Οι μαύροι ανάλαφροι σπόροι του, που μοιάζουν με κομμάτια κάρβουνου, διασκορπίζονται με τον αέρα στην θάλασσα. Οι σπόροι επιπλέουν πάνω στα κύματα και τα ρεύματα τούς διασπείρουν σε άλλες αμμουδιές, όπου θα δώσουν νέα φυτά.