Vicia tenuifolia subsp. tenuifolia

Οίτη 29/05/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Vicia tenuifolia (Roth 1788) subsp. tenuifolia είναι ευρασιατικό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: δασικές εκτάσεις, θαμνώνες, λιβάδια, ορεινή βλάστηση σε υψόμετρα 0-700 (1100) μ.

Φυτό πολύ διακλαδισμένο, αραιά χνουδωτό με ύψος έως 1 μ. Φύλλα στενά λογχοειδή και φυλλάρια ελλειπτικά-επιμήκη.

Άνθη μοβ ή λιλά.

Άνθιση: Απρίλιος - Ιούνιος

Ετυμολογία:

Vicia < vicia (λατιν. Πλίνιος, Βιργίλιος) κύαμος, κουκί.

tenuifolia < tenuis λεπτό + folium φύλλο = λεπτόφυλλη.

Euphorbia seguieriana subsp. niciciana

Οίτη 15/05/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Euphorbia seguieriana subsp. niciciana [(Novák) Rech. f. 1948] είναι φυτό των Βαλκανίων και την Ανατολίας με ευρεία εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα κυρίως στην βόρεια χώρα και κατά μήκος της Πίνδου.

Συνώνυμο: Euphorbia niciciana (Novák 1893).

Βιότοπος: φυλλοβόλα δάση, ξηρά λιβάδια, συχνά κατά μήκος ορεινών δρόμων σε υψόμετρα 0-110 (-1800) μ.

Πολύβλαστο φυτό με λαμπερά επιμήκη φύλλα.

Άνθιση: τέλη Απριλίου - Ιούλιος.

Ετυμολογία:

Euphorbia < ευ (καλώς) + φέρβω (τρέφω, βοσκω) και φορβή (τροφή, βοσκή) [2] Σύμφωνα με τον Πλίνιο, από το γιατρό Εύφορβο που ανακάλυψε τις θεραπευτικές ιδιότητες του φυτού. [3] Σύμφωνα με τον Treccani από το λατινικό euphorbium, που προέρχεται από το ελληνικό «ευφόρβιον».

seguieriana < αφιερωμένο στον Γάλλο βοτανικό Jean-François Séguier (1703-1784).

niciciana < αφιερωμένο στον Σέρβο βοτανικό Djoerje Nicic (1856 - 1920).

Sideritis montana subsp. remota

Οίτη 15/05/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Ο Sideritis montana subsp. remota [(d'Urv.) P.W. Ball 1972] είναι φυτό της Ελλάδας, της ΝΔ Ανατολίας και της Συροπαλαιστίνης.

Βιότοπος: διάκενα δασών, μακκία βλάστηση, πρανή δρόμων σε υψόμετρα 0-900 μ.

Ετήσιο και μερικές φορές διετές φυτό. Βλαστός απλός ή μέτρα διακλαδισμένος, ύψους 10-40 εκ. Φύλλα βλαστού ίσα με τον κάλυκα. Άνθη κίτρινα που σταδιακά γίνονται καφέ.

Άνθιση: τέλη Απριλίου - Ιούνιος.

Ετυμολογία:

Sideritis < σιδηρίτις, η (Διοσκουρίδης) = η Σιδηρίτις.

montana < mons, montis βουνό, όρος.

remota < remóveo απομακρύνω ==> εννοείται φυτό από απομακρυσμένα, από μακρινά μέρη.

Ranunculus peltatus

Οίτη 29/05/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Ο Ranunculus peltatus (Schrank 1789) εξαπλώνεται στην Ευρώπη και σε παράκτιες περιοχές της Αφρικής. Στην Ελλάδα έχει διάσπαρτη κατανομή σε λίγες θέσεις. 

Βιότοπος: ενδιαιτήματα γλυκού νερού, εποχιακά λιμνία, τέλματα και ρυάκια με αργή ροή σε υψόμετρα 0-1200 (1500) μ.

Ετήσιο ή πολυετές φυτό. 

Βλαστός βυθισμένος έως 1 μ. με τριχοειδή αποκλίνοντα τμήματα. Φύλλα νεφροειδή με 3-5 (7 λοβούς).

Άνθη μοναχικά με 5 ή μερικές φορές περισσότερα λευκά πέταλα.

Άνθιση: Μάρτιος - Ιούνιος.

Ανθίζει Μάρτιο - Ιούνιο, ανάλογα με το υψόμετρο.

Ετυμολογία:

Ranunculus < rana (λατιν.) βάτραχος. Ο Ρωμαίος συγγραφέας Πλίνιος γράφει ότι «ονομάζουμε ranunculus το βότανο που οι Έλληνες ονομάζουν βατράχιο»

peltátus < πέλτη, μικρή ελαφριά ασπίδα (εξ ου και οι ελαφρά οπλισμένοι πελταστές) σε σχήμα ημισελήνου ==> από τα ανώτερα φύλλα που έχουν σχήμα πέλτης.

Βατράχιο ==> επειδή ορισμένα είδη αυτού του γένους ευδοκιμούν σε υδάτινο περιβάλλον όπως οι βάτραχοι.

Alkanna graeca subsp. graeca

Οίτη 15-05-2010
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Alkanna graeca (Boiss. & Spruner 1844) subsp. graeca είναι ενδημικό φυτό με εξάπλωση από την Δ. Μακεδονία και την Θεσσαλία έως την Εύβοια, την Στερεά Ελλάδα και την Πελοπόννησο.

Βιότοπος: Παρυφές και ανοίγματα θαμνώνων, φρύγανα, άκρες δασών κωνοφόρων ή δρυός, δασικοί δρόμοι, πετρώδεις πλαγιές, λιβάδια σε ποικιλία εδαφικών υποστρωμάτων, σε υψόμετρα 50-2200 μ.

Πολυετές είδος με πασσαλώδη ρίζα και έναν ή περισσότερους ρόδακες φύλλων. 

Φύλλα βάσης λογχοειδή, ακέραια, οξέα. καλυμμένα με πυκνές, σκληρές, μη αδενώδεις τρίχες. Φύλλα βλαστού μικρότερα, ωοειδή-λογχοειδή. Βλαστοί κατακείμενοι, πλάγιοι ή ανορθωμένοι, ακέραιοι ή διακλαδισμένοι.

Άνθη σε κυματώδεις ταξιανθίες, κίτρινα, με σωλήνα βαθύτερου χρώματος. Ανθίζει Μάρτιο - Ιούνιο, ανάλογα με το υψόμετρο.

Ετυμολογία:

Alkanna < από αραβική al-kanne, η ρίζα του χρησιμοποιείται από Άραβες φαρμακοποιούς για την χρωστική al-henna // από την ισπανική alcana hen-na (θάμνος) // από την μεσαιωνική λατινική αλχανά // από την αραβική al-ḥinnā, η χέννα.

graeca < Graecia Γραικία (Ελλάδα).

Papaver albiflorum

Οίτη 15-05-2010
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Papaver albiflorum  [(Elkan) Pacz. 1906] είναι ευρωμεσογειακό φυτό με εξάπλωση στην χώρα από την Στερεά Ελλάδα και βορειότερα. Σχετίζεται με την πολύ μεταβλητή Papaver dubium και κατά καιρούς αναγνωρίζεται ως υποείδος της. Η τελευταία αναθεώρηση από την Ελληνική Βοτανική Εταιρεία την κατατάσσει στο επίπεδο του είδους  (Vascular plants of Greece, an annotated checklist, 2013).

Συνώνυμο: Papaver dubium subsp. albiflorum (Elkan) Dostál

Βιότοπος: διάκενα δασών, θαμνώνες, δρόμοι σε υψόμετρα 0-800 μ.

Ετήσιο ποώδες φυτό με υψός 10-60 εκ. Άνθη λευκά.

Άνθιση: Απρίλιος - Ιούνιος.

Ετυμολογία:

Papaver, -eris < papavara, σανσικριτική λέξη για τον επιβλαβή χυμό (αρχαία ελληνικά, μήκων). 

albiflorum < albus λευκός + flos, floris άνθος.

dubium = αμφίβολο, αβέβαιο.

Οίτη 15-05-2010

Allium achaium

Οίτη 10-08-2013
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

To Allium achaium Boiss & Orph. 1882 είναι ενδημικό Πίνδου (Κόζιακας), Στερεάς Ελλάδας (Γκιώνα, Βαρδούσια, Τυμφρηστός, Οίτη), Εύβοιας και Πελοποννήσου.
Περιγράφηκε από δείγμα του Θ. Ορφανίδη από το όρος Κλωκός της Αχαΐας, κοντά στην θέση Πέντε Βρύσες.
Βιότοπος: πετρώδεις πλαγιές, ξηρά λιβάδια σε υψόμετρα 1000-2200 μ.
Βολβός ωοειδής, διαμέτρου έως 25 χιλ., με εξωτερικούς χιτώνες κιτρινωπούς έως γκρι-καφέ, διαμήκως χωρισμένους σε ίνες ή λωρίδες,
Βλαστός όρθιος, στρογγυλός, ύψους έως 30 εκ.
Ανθοταξία με έως 45 άνθη, κωδωνοειδή, με λευκό ή ανοιχτό κίτρινο χρώμα και σκούρες  μπορντό νευρώσεις
Ανθίζει Ιούλιο - Αύγουστο.
Ετυμολογία:
Allium < allium (λατιν. Πλίνιος) > άγλις, -ίθος, η κεφαλή ή σκελίδα σκόρδου (σύμφωνα με τον Ottorino Pianigiani, 1845-1926, Ιταλό δικαστή, πολιτικό και γλωσσολόγο).
achaium <Achaia Αχαΐα = αχαϊκό.

Trifolium alpestre

Οίτη  10-08-2013
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Trifolium alpestre (L. 1763) είναι ευρωπαϊκό που ανατολικά φθάνει έως τον Καύκασο και έχει ευρεία εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Βιότοπος: δάση, διάκενα θαμώνων, βραχώδεις προεξοχές σε ορεινά και υποαλπικά λιβάδια σε υψόμετρα 1000-2100 μ.

Ριζωματώδες φυτό με ύψος 10-25 εκ.

Βασικά φύλα λογχοειδή και φυλλάρια επιμήκη-ελλειπτικά. Κάλυκας τριχωτός. Άνθη κοκκινωπά.

Άνθιση καλοκαιρινή.

Ετυμολογία:

Trifolium < tres (τρις) + folium (λατιν.) φύλλο = Τριφύλλι

alpestre < Alpes Άλπεις = αλπικό.

Epilobium hirsutum

Οίτη 10-08-2013
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Epilobium hirsutum (L. 1753) είναι ευρωσιβηρικό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: υγρές θέσεις, έλη σε υψόμετρα 0-1200 (1800) μ.

Πολυετές ριζωματώδες φυτό με παχιές ρίζες. Βλαστό όρθιος, μέτρια διακλαδισμένος με ύψος 50-150 εκ. Ολόκληρο το φυτό καλυμμένο με χνούδι.

Άνθη σε φωτεινό ροζ-μοβ.

Άνθιση: Απρίλιος - Σεπτέμβριος.

Ετυμολογία:

Epilobium < επί + λοβός ==> επειδή το άνθος βρίσκεται στην κορφή του μακριού υπάνθιου.

hirsútum (λατιν.) = τραχύς, δασύς, αιχμηρός ==> αναφορά στο τρίχωμα του φυτού.

Cirsium heldreichii

Οίτη 10-08-2013
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Cirsium heldreichii (Halácsy 1890) είναι ενδημικό είδος με εξάπλωση στα βουνά της Στερεάς Ελλάδα και στην Πίνδο.

Φύεται σποραδικά σε θέσεις με υψηλή ορεινή βλάστηση, μεσογειακά και ορεινά λιβάδια.

Ανθίζει το καλοκαίρι.

Ετυμολογία:

Cirsium < κίρσιον και κιρσός (διευρυμένη φλέβα) ==> επειδή υποτίθεται ότι είδη του γένους θεράπευαν την πάθηση των κιρσών.

heldreichii < αφιερωμένο στον Θεόδωρο Χελδράιχ (Theodor Henrich Her-mann von Heldreich, 1822-1902), διευθυντή του Βοτανικού Κήπου Αθηνών.

Sedum album

Οίτη 10/08/2013
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Sedum album (L. 1753) είναι ευρωμεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: βραχώδεις προεξοχές, σχισμές βράχων σε υψόμετρα 200-1000 (-2100) μ.

Βλαστός όρθιος, ύψους 8-15 εκ. Φύλλα επαλλάσοντα, ωοειδή, επίπεδα στην πάνω πλευρά. Φύεται συχνά σε πυκνές δέσμες.

Άνθη με πέντε λευκά ή ελαφρά ροζ πέταλα με ρόδινη νεύρωση που αναπτύσσονται σε επάκριους κορύμβους.

Ετυμολογία:

Sedum < sédo (λατιν.) ανακουφίσω, καταπραΰνω, ηρεμώ ==>- επειδή τα φύλλα κάποιων ειδών υποστηρίζεται ότι ανακουφίζουν από τον πόνο των τραυμάτων.

album = λευκό.

Silene paradoxa

Οίτη 10/08/2013
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Silene paradoxa (L. 1763) είναι μεσογειακό φυτό με εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα και το Ιόνιο.

Βιότοπος: μεσογειακά λιβάδια σε υψόμετρα 100-1900 μ.

Άνθιση καλοκαιρινή

Ετυμολογία:

Silene < Silenus (λατιν.) < Σειληνός. Οι Σειληνοί ήταν ακόλουθοι του Διονύσου. Απεικονίζονται πολλές φορές με αυτιά και ουρά αλόγου και βγάζοντας αφρούς. Η ονομασία Silene ίσως αποτελεί υπαινιγμό για την ιξώδη έκκριση που καλύπτει πολλά είδη Σιληνής.

paradoxa < παράδοξη ==> λόγω της δυσκολίας μιας σωστής ταξινόμησης από την παρουσία αντιφατικών χαρακτήρων.

Heracleum sphondylium subsp. pyrenaicum

Οίτη 10/08/2013
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Heracleum sphondylium subsp. pyrenaicum [(Lam.) Bonnier & Layens 1894] είναι ευρωπαϊκό φυτό με εξάπλωση σε Πίνδο, Στερεά Ελλάδα και Πελοπόννησο.

Βιότοπος: ορεινή βλάστηση, οικότοποι γλυκού νερού, άκρες δρόμων σε υψόμετρα 700 - 2500 μ..

Άνθιση καλοκαιρινή.

Ετυμολογία:

Heracleum < Ηράκλειον (< Ηρακλής) ==> φυτό που αναφέρει ο Θεόφραστος για τις θεραπευτικές του ιδιότητες.

sphondylium < σφόνδυλος ==> με μεγαθυμένους κόμβους παρόμοιους με τους σφόνδυλους.

pyrenaicum < Πυρηναία.

«Τὸ δ' Ἡράκλειον φύλλον μὲν ἔχει μέγα καὶ πλατὺ καὶ τρισπίθαμον πανταχῆ, ῥίζαν δὲ ὡς δακτύλου τὸ πάχος δίκραν ἢ τρίκραν, τῇ γεύσει μὲν ὑπόπικρον τῇ δ' ὀσμῇ καθάπερ λιβανωτοῦ καθαροῦ· ἀγαθὴν δὲ τῆς ἱερᾶς νόσου μιγνυμένην φώκης πιτύᾳ ὅσον τεταρτημόριον πίνειν, καὶ ὀδύνης κατὰ γαστέρα ἐν οἴνῳ γλυκεῖ, καὶ ἑλκῶν τῶν μὲν ὑγρῶν ξηρὰν τῶν δὲ ξηρῶν ἐν μέλιτι. αὗται μὲν οὖν ταύτας ἔχουσι διαφοράς τε καὶ δυνάμεις.» Θεόφραστος

Halacsyella parnassica (Edraianthus parnassicus)

Οίτη 10/08/2013
φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Halacsyella parnassica [(Boiss. & Spruner) Janch. 1910] είναι ορεινό φυτό, ενδημικό Στερεάς Ελλάδας (Βαρδούσια, Γκιώνα, Οίτη, Παρνασσός, Τυμφρηστός) και Πελοποννήσου. 

Βιότοπος: πετρώδεις θέσεις, υποαλπικές θέσεις και ανοίγματα δασών σε υψόμετρα έως 2500 μ. 

Ενδιαφέρον έχει η ιστορία του ονόματός του.

Το 1846 ονομάστηκε Campanula parnassica (Boiss. & Spruner), το 1894 σε Edraianthus parnassicus (Halácsy ) και το 1910 σε Halacsyella parnassica (Janch.) που είναι σήμερα το αναγνωρισμένο βοτανικό όνομα

Ετυμολογία:

Halacsyella < αφιερωμένη στον Αυστριακό βοτανικό Eugen von Halácsy (1842-1913), συγγραφέα του Conspectus florae Graecae.

parnassica < Παρνασσός.

Edraianthus  < εδραίος + άνθος.

Οίτη 10/08/2013

Carlina frigida

Οίτη 10/08/2013
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Carlina frigida Boiss. & Heldr. 1846 subsp. frigida είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου με εξάπλωση σε Θεσσαλία, Στερεά Ελλάδα και Πελοπόννησο.

Βιότοπος: ορεινή βλάστηση, μεσογειακά λιβάδια σε υψόμετρα 900-1200 μ.

Άνθιση καλοκαιρινή.

Ετυμολογία:

Carlina < γένος αφιερωμένο στο Καρλομάγνο, επειδή υποτίθεται ότι θεράπευσε τον στρατό του από την πανώλη με κάποια καρλίνα.

frigida (λατιν.) = ψυχρή, κρύα (< frigido ψύχω, κρυώνω) ==>  αναφορά στους ψυχρούς βιότοπους που προτιμά το φυτό.

Οίτη 10/08/2013

Verbena officinalis

Οίτη  10/08/2013
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Verbena officinalis (L. 1753) είναι ευρασιατικό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα. 

Βιότοπος: θέσεις με ανθρωπογενή επιβάρυνση, άκρες δρόμων, υγρές τοποθεσίες σε υψόμετρα 0-1000 (-1400) μ.

Πολυετές φυτό. Άνθος πεντάλοβο σε απλό λιλά ή μοβ με κίτρινο λαιμό.

Άνθιση: Ιούνιος - Αύγουστος.

Ετυμολογία:

Verbena < vérber (λατιν.) κλαδί.

officinalis < offícina, μεσαιωνικό εργαστήριο για παρασκευή φαρμάκων και αρωμάτων = φαρμακευτική.

Trifolium pratense

Οίτη 10/08/2013
φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Το Trifolium pratense (L. 1753) είναι ευρωσιβηρικό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα. Καλλιεργείται για ζωοτροφές αλλά παραμένει στην φύση στις εύκρατες περιοχές.

Βιότοπος: λιβάδια και ανοίγματα δασών σε υψόμετρα 0-400 (-1900) μ.

Πολυετές φυτό με ύψος 20-60 εκ. Φυλλάρια ελλειπτικά, χνουδωτά.

Άνθη ροζ-μοβ.

Άνθιση: Μάιος - αρχές Αυγούστου.

Ετυμολογία: 

Trifolium < tres (τρις) + folium (λατιν.) φύλλο = Τριφύλλι.

pratense < prato γρασίδι = των λιβαδιών.

Βέρμιο 11-07-2009

Lactuca muralis

Οίτη  10/08/2013
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Lactuca muralis [(L.) Gaertn. 1791] είναι ευρωπαϊκό φυτό που φτάνει έως τον Καύκασο. Έχει ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Συνώνυμο: Mycelis muralis [(L.) Dumort. 1827).

Βιότοπος: Δάση, προεξοχές σε βράχους, φαράγγια σε υψόμετρα 300-1600 μ.

Πολυετές ριζωματώδες φυτό με όρθιους βλαστούς ύψους 20-80 εκ. Κάτω και μεσαία φύλλα περίβλαστα.

Άνθη κίτρινα-λεμονί

Άνθιση: Ιούνιος - Σεπτέμβριος

Ετυμολογία:

Lactuca < lac, láctis, γάλα ==> για τον άφθονο λευκό χυμό που έχουν είδη του γένους ==> μαρούλι, θρίδαξ

muralis  < murus τοίχος ==> αναφορά στον βιότοπο (βράχοι).

Mycelis < αρχαίο όνομα ασαφούς προέλευσης.

Sedum hispanicum

Οίτη 15/05/2010
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Sedum hispanicum L. 1753 είναι ευρασιατικό φυτό με εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.

Βιότοπος: ξηρά ηλιόλουστα ή ημισκιασμένα βράχια, δασικά ξέφωτα σε υψόμετρα (0-) 300-1800 μ.

Ετήσιο ή πολυετές φυτό  με κοντούς μη ανθοφόρους βλαστούς στην βάση. Φύλλα ελλειπτικά-γραμμικά επαλλάσοντα. Ανθοφόροι βλαστοί 4-15 εκ.

Άνθη με 5-7 πέταλα κοκκινωπά-μοβ.

Άνθιση: Μάιος - Ιούλιος.

Ετυμολογία:

Sedum < sédo (λατιν.) ανακουφίσω, καταπραΰνω, ηρεμώ ==>- επειδή τα φύλλα κάποιων ειδών υποστηρίζεται ότι ανακουφίζουν από τον πόνο των τραυμάτων.

hispanicus < Hispania Ισπανία.

Teucrium chamaedrys subsp. chamaedrys

Οίτη 26/07/2008
φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Το Teucrium chamaedrys (L. 1753)  subsp. chamaedrys είναι μεσογειακό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην στεριανή Ελλάδα.

Βιότοπος: διάκενα δασών, χαλικώδεις τοποθεσίες, βραχώδεις πλαγιές, σε υψόμετρα 0-1900 μ.

Πολυετής ημίθαμνος, με ξυλώδη βάση και πολύ διακλαδισμένο ριζικό σύστημα που παράγει πολλούς λεπτούς όρθιους ανθοφόρους βλαστούς 10-20 (-40( εκ.

Άνθη σε χαλαρή ταξιανθία.

Στεφάνη 12-15 χιλ., ροζ-κόκκινη, με μεγαλύτερο το μεσαίο λοβό και πολύ μικρούς τους ακραίους λοβούς,

Άνθιση: Μάιο - Αύγουστο.

Ετυμολογία:

Teucrium  < τεύκριον, φυτό που αναφέρεται από τον Διοσκουρίδη.

chamaedrys < χαμαί + δρυς ==> με φύλλα σαν της δρυός (βελανιδιάς).

**«Τεύκριον· οἱ δὲ καὶ τοῦτο χαμαίδρυν καλοῦσιν, οἱ δὲ Τευκρίδα.»

** «χαμαίδρυς μικρὸς ἢ χαμαίρωψ· οἱ δὲ δρυὸς κέγχρος, οἱ δὲ Τεύκριον, Ῥωμαῖοι τριξάγω μίνορ, οἱ δὲ κυερκίαμ, Γάλλοι ἔρινον.»

Διοσκουρίδης

Οίτη 26/07/2008