Silene nutabunda

Κροκεές - Λακωνία 06/04/2013

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Silene nutabunda (Greuter 1995) είναι ενδημική της Νότιας και Δυτικής Πελοποννήσου.

Φύεται σε ποικιλία ενδιαιτημάτων: θαμνώνες, αμμώδεις θέσεις, ακαλλιέργητοι αγροί, φρύγανα, άκρες και πρανή δρόμων.

Μονοετές. άτριχο φυτό με τα φύλλα της βάσης να σχηματίζουν ρόδακα.

Άνθη με πέταλα συνήθως λευκά που ανοίγουν πλήρως το απόγευμα.

Ετυμολογία:

Silene < Silenus (λατιν.) > Σειληνός = Σιληνή.

nutabunda < nuto νεύω, ταλαντεύομαι, κουνάω το κεφάλι ==> ταλαντευόμενη, επειδή τα άνθη ταλαντεύονται από τον άνεμο.

Tragopogon longifolius

Σχινιάς 25/03/2013

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Ο Tragopogon longifolius (Boiss. 1856) είναι ενδημικός της Ελλάδας και γενικά θεωρείται σπάνιο φυτό. 

Η κατανομή του περιλαμβάνει την Στερεά Ελλάδα, Πελοπόννησο, Δυτικό Αιγαίο, Νότια Πίνδο, Θεσσαλία, Ανατολική Μακεδονία και Θράκη.
Ανθίζει από τον Μάρτιο.

Ετυμολογία:
Tragopogon < τράγος+πώγων (πηγούνι) ==> από την μορφή του πάππου. =  Τραγοπώγων (αρχαίο όνομα από Διοσκουρίδη). 
longifolius < longus μακρός, μακρύς + folium φύλλο = μακρόφυλλος.

Silene integripetala

Κροκεές Λακωνία 06/04/2013

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Silene integripetala (Bory & Chaub. 1832) είναι ενδημικό είδος της Ανατολικής Πελοποννήσου και της Δυτικής Κρήτης.

Βιότοπος: βράχια, πετρώδεις θέσεις, πρανή δρόμων και μονοπατιών σε υψόμετρα 0-1100 μ. (έως 1900 μέτρα στον Ταΰγετο).

Κάθετη ή διακλαδισμένη ετήσιο πόα.

Άνθη σε φωτεινό ροζ.

Άνθιση: Μάρτιος έως αρχές Ιουνίου.

Ετυμολογία:

Silene < Silenus (λατιν.) < Σειληνός = Σιληνή.

integripetala < integro πληρώ, ολοκληρώνω, ανανεώνω + πέταλο ==> με πλήρη άθικτα πέταλα. 

Iberis saxatilis

Πεντέλη 05/04/2013

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Iberis saxatilis (L. 1756) εξαπλώνεται σε Ανατολικά Βαλκάνια, Ουκρανία, Κροατία, Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία. Στην Ελλάδα φύεται σε Μακεδονία, Θράκη, Στερεά Ελλάδα και Πελοπόννησο.

Βιότοπος: πετρώδεις θέσεις, στην ορεινή, υποαλπική και αλπική ζώνη.

Φύλλα στενόμακρα, σαρκώδη.

Άνθη: λευκά, σε πυκνή στρογγυλή ταξιανθία.

Άνθιση: Απρίλιος - Μάιος.

Ετυμολογία:

Iberis < Ιβηρία, αρχαία ελληνική ονομασία Ισπανίας και Πορτογαλίας = Ιβηρίς

saxatilis < sáxum (λατιν) βράχος, πέτρα = βραχόφιλη, του βράχου.

Iberis carnosa

Πεντέλη 08/05/2009

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Iberis carnosa (Willd. 1800) είναι είδος της Μεσογείου.

Συνώνυμο: Iberis attica, Jord. 1847

Βιότοπος: βραχώδεις θέσεις στην ορεινή, υποαλπική και αλπική ζώνη.

Άνθη: λευκά, σε πυκνή ταξιανθία.

Άνθιση: από τα τέλη Απριλίου.

Ετυμολογία:

Iberis < Ιβηρία, αρχαία ελληνική ονομασία Ισπανίας και Πορτογαλίας = Ιβηρίς

carnosa < cáro, cárnis (λατιν.) κρέας, σάρκα.

Fritillaria sibthorpiana

Σύμη 25/03/2011

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

Η Fritillaria sibthorpiana [(Sm. 1809) Baker, 1874] είναι πολύ σπάνιο φυτό. Στην Ελλάδα είναι γνωστό μόνο από το νησί της Σύμης στα Δωδεκάνησα. Φύεται επίσης στην απέναντι περιοχή της Μαρμαρίδας.

Βρέθηκε στις 30 Μαρτίου 1787 σε λόφους πάνω από το Porto Cavalieri στην απέναντι από την Σύμη μικρασιατική ακτή. Το βρήκε ο Ninian Imrie, καπετάνιος του σκάφους με το οποίο ταξίδευε εξερευνώντας βοτανικά το Αιγαίο ο Τζον Σίμπθορπ.

Στην περιγραφή που έκανε ο Smith το 1809, από το υλικό του Σίμπθορπ, του δόθηκε αρχικά το εσφαλμένο όνομα Tulipa sibthorpiana, με το οποίο και περιλαμβάνεται στην Flora Graeca.

Βιότοπος: βραχώδεις ασβεστολιθικές θέσεις σε χαμηλά υψόμετρα.

Βολβώδες πολυετές φυτό. Βολβός διαμέτρου 1-2 εκ. Φύλλα 2 (-3) σε φωτεινό πράσινο. Άνθος μοναχικό με χρώμα κίτρινο-λεμονί έως φωτεινό κίτρινο.

Άνθιση: Μάρτιος - Απρίλιος.

Ετυμολογία:

Fritillaria < fritíllus κύπελλο με το οποίο έριχναν τα ζάρια οι Ρωμαίοι ==>  για το σχήμα του άνθους.

sibthorpiana < αφιερωμένο στο Άγγλο βοτανικό Τζον Σίμπθορπ (John Sibthorp 1758-1796), δημιουργό της μνημειώδους πολύτομης έκδοσης Flora Graeca.

Η υδατογραφία του Bayer από την  Flora Graeca

Cyclamen rhodium subsp. peloponnesiacum

Ταΰγετος 25/03/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Cyclamen rhodium subsp. peloponnesiacum [(Gray-Wilson) J. Compton & Culham 2003] είναι ενδημικό υποείδος της Πελοποννήσου σε Ζήρεια, Ταΰγετο, φαράγγι Βουραϊκού, Χελμό.

Συνώνυμα: Cyclamen repandum subsp. peloponnesiacum Grey-Wilson // Cyclamen peloponnesiacum (Grey-Wilson) Kit Tan.

Βιότοπος: υγρά σκιερά μέρη σε υψόμετρα 200-1400 μ.

Κόνδυλος μικρός, λείος, πεπιεσμένος. Φύλλα κισσόμορφα, κοκκινωπά από κάτω, που εμφανίζονται τον Φεβρουάριο. 

Άνθη με ανοιχτό ή σκούρο ροζ, με πορφυρή κηλίδα στην βάση των πετάλων. 

Άνθιση ανοιξιάτικη.

Ετυμολογία:

Cyclamen < κυκλάμινο < κύκλος ==> από τους τέλειους κύκλους που κάνουν οι καρποφόροι βλαστοί και η στεφάνη.

rhodium < Ρόδος =ρόδιο, ροδιακό, από την Ρόδο.

Alyssum smyrnaeum

Κιθαιρώνας - Αττική

φωτογραφία Κώστας Πολυμενάκος

Το Alyssum smyrnaeum (C.A.Mey 1840) είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου που φτάνει έως την Κριμαία.

Βιότοπος: βράχια και βραχώδεις θέσεις σε διάκενα δασών και φρύγανα, συνήθως σε σκληρό ασβεστόλιθο και σε υψόμετρα 400-1500 μ.

Ετήσιο φυτό με αρκετά λεπτά στελέχη, 5-12 εκ. 

Πέταλα κίτρινα.

Άνθιση: Μάρτιος - Μάιος.

Ετυμολογία:

Alyssum < α (στερητικό) + λύσσα (θυμός) = που θεραπεύει την λύσσα (συμπτώματα είναι ο θυμός, η μανία, η υδροφοβία)

smyrnaeum < Σμύρνη, από την περιοχή της οποίας περιγράφηκε.

Fritillaria rhodocanakis subsp. rhodocanakis

Ύδρα 23/03/2013

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

Η Fritillaria rhodocanakis (Baker 1878) subsp. rhodocanakis είναι ενδημική της νήσου Ύδρας και των γειτονικών νησίδων της (Δοκός, Πετροθάλασσα, κ.ά.). Συναντάται επίσης και στις απέναντι από την Ύδρα περιοχές της Αργολίδας..
Βιότοπος: ασβεστολιθικά βραχώδη ή πετρώδη εδάφη με φρύγανα ή αραιή θαμνώδη βλάστηση, παρυφές ελαιώνων ή αμπελώνων σε υψόμετρα 0-500 μ.
Γεώφυτο με βολβό διαμέτρου μέχρι 2,5 εκ.
Βλαστός 10-25 εκ., λείος.
Φύλλα 5-7 αντίθετα, λογχοειδή έως στενώς λογχοειδή, γλαυκοπράσινα, τα ανώτερα εντόνως στενά.
Άνθη 1-2 (-3) ανά στέλεχος, κωδωνοειδή ή σπανίως κωνικά-κωδωνοεδή, κίτρινα έως χρυσοκίτρινα, καστανέρυθρα έως καστανοπόρφυρα στην βάση.
Άνθιση τέλη Φεβρουαρίου - αρχές Απριλίου.

Ετυμολογία:
Fritillaria < fritíllus κύπελλο με το οποίο έριχναν τα ζάρια οι Ρωμαίοι - για το σχήμα του άνθους.
rhodocanakis < αφιερωμένο στον επιχειρηματία και εθνικό ευεργέτη Θεόδωρο Π. Ροδοκανάκη (Χίος 1797 - Οδησσός 1882), ο οποίος δώρισε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών αξιόλογη βοτανική συλλογή. 

Cyclamen rhodium subsp. vividum

Πάρνωνας 01/04/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Cyclamen rhodium subsp. vividum [(Grey-Wilson) J. Compton & Culham 2003]είναι στενότοπο ενδημικό της Ανατολικής Πελοποννήσου, με εξάπλωση στον Πάρνωνα και τις απολήξεις του Χιονοβούνι και Μαδάρα.
Βιότοπος: πετρώδεις πλαγιές σε σκιερές ή ημισκιερές θέσεις, θύλακες με χώμα μεταξύ βράχων, διάκενα δασών, φρύγανα, χαλικώδεις θέσεις.
Πολυετές κονδυλώδες φυτό. Κόνδυλος πιεσμένα σφαιρικός. καστανός, συνήθως με ρωγμές, με ρίζες στο κατώτερο τμήμα του.
Βλαστός απών, όλα τα φύλλα προέρχονται από οφθαλμούς στο πάνω τμήμα του κονδύλου.
Φύλλα, 3-15 εκ., με μακρύ μίσχο, καρδιοειδή, με την κάτω επιφάνεια κοκκινωπή-καστανή.
Άνθη σε όρθιους ή ανορθωμένους ποδίσκους μήκους 5-20 εκ. Στεφάνη με βαθύ ρόδινο χρώμα ή ρόδινη-κόκκινη, αποτελούμενη από 5 ανεστραμμένους ελλειπτικούς-επιμήκεις λοβούς, χωρίς ωτία στην βάση τους, συνενωμένοι σε κοντό σωλήνα.
Άνθιση: από τον Απρίλιο μέχρι τις αρχές Ιουνίου.

Ετυμολογία:
Cyclamen  < κυκλάμινο > κύκλος - από τους τέλειους κύκλους που κάνουν οι καρποφόροι βλαστοί και η στεφάνη.
rhodium < Ρόδος =ρόδιο, ροδιακό, από την Ρόδο
vividum < vivo (ζώ) ζωντανό, ζωηρό.

Silene nocturna

Λουτράκι, 10/03/2013

Galanthus ikariae

Νάξος 28/03/2009 

φωτογραφία Γιάννης Γαβαλάς

Ο Galanthus ikariae (Baker 1893) είναι ενδημικός Κυκλάδων (Άνδρος, Τήνος, Νάξος), Ικαρίας και Σκύρου.
Πολυετές ποώδες φυτό με βολβό. 
Βλαστός που φτάνει τα 26 εκ. και γέρνει κατά την άνθιση. 
Τα φωτεινά, γυαλιστερά πράσινα φύλλα βγαίνουν στη βάση και έχουν σχήμα λωρίδας.
Τα άνθη έχουν λευκά τέπαλα, 3 εξωτερικά και 3 μικρότερα εσωτερικά με πράσινες κηλίδες.
Φύεται σε υγρές, δροσερές και σκιερές θέσεις, μεταξύ ασβεστολιθικών βράχων, ή συνήθως κάτω από θάμνους Quercus coccifera (πουρνάρι) και Acer sempervirens (κρητικό σφενδάμι).
Ανθίζει σε υψόμετρα 500-1000 μ. Φεβρουάριο και Μάρτιο.
Το υποείδος Galanthus ikariae subsp. snogerupii Kamari 1982, σύμφωνα με τις τελευταίες κατατάξεις, ταυτίζεται με το Galanthus ikariae.  (Vascular plants of Greece, an annotated checklist, 2013)

Ετυμολογία:

Galanthus < γάλα + άνθος - επειδή τα άνθη είναι λευκά σαν το γάλα.

ikariae < Ικαρία - της Ικαρίας.

Περιλαμβάνεται στο πρώτο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (1995) 

Primula vulgaris subsp. rubra

Άνδρος 24/03/2012

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Primula vulgaris subsp. rubra [(Sm.) Arcang. 1882] διαφέρει από το τυπικό υποείδος Primula vulgaris subsp. vulgaris στο χρώμα των ανθέων.
Είναι φυτό των Βαλκανίων και της Ανατολίας. Στην Ελλάδα αναφέρεται από τον Κάτω Όλυμπο, την Εύβοια, την Άνδρο και την Ικαρία.
Συνώνυμο: Primula vulgaris subsp. sibthorpii (Hoffmanns 1824)
Βιότοπος: υγρές τοποθεσίες, αγροί, λιβάδια, ξέφωτα δασών σε υψόμετρα 50-1400 μ.
Φύλλα αντωοειδή, ανάγλυφα, μέχρι 15 εκ. μήκος, πολύ στενά στη βάση.
Τα ρόδινα - σκουρορόδινα άνθη είναι μονήρη με μακρύ ποδίσκο.
Ανθίζει Μάρτιο - Απρίλιο.

Ετυμολογία:
Primula < prímus πρώτος ==> επειδή είναι μεταξύ των πρώτων φυτών που ανθίζουν.
vulgaris < vúlgus κοινός, ευρέως διαδεδομένος.
rubra < ruber ερυθρή.

Άνδρος 24/03/2012

Εύβοια 29/03/2009 Κάρυστος

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

Paeonia clusii subsp. clusi

Κάρπαθος 25/03/2008

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

Η Paeonia clusii (Stern 1940) subsp. clusii είναι ενδημική  σε Κρήτη (Λευκά Όρη και Δίκτη) και Κάρπαθο.

Βιότοπος: βραχώδεις θέσεις σε ανοίγματα κωνοφόρων δασών, δασικές εκτάσεις, δολίνες σε υψόμετρα 200-1600 μ.

Βλαστός 20-35 εκ. ροζ ή μωβ. Φύλλα 15-80 λογχοειδή.

Άνθη λευκά με 6-8 πέταλα.

Άνθιση: Απρίλιος - Μάιος.

Ετυμολογία:

Paeonia < παιωνία > Παίων = το όνομα παιωνία το έδωσε ο Θεόφραστος προς τιμήν του Παίωνος, μυθικού ιατρού των Ελλήνων θεών που μετατράπηκε σε λουλούδι από τον Πλούτωνα.

clusii < αφιερωμένο στον Γάλλο βοτανικό Clusius, λατινικοποιημένο όνομα του Charles de l'Ecluse (1526-1609).

Thalictrum orientale

Ταΰγετος 26/03/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Thalictrum orientale (Boiss. 1841) είναι φυτό με ασιατική εξάπλωση (Τουρκία, Συρία, Λίβανος), το οποίο στην Ευρώπη φύεται μόνο στην ΝΑ Πελοπόννησο, στον Ταΰγετο και τον Πάρνωνα.

Βιότοπος: βάσεις βράχων και κρημνοί πετρώδεις θέσεις, γενικά σε προφυλαγμένες σκιερές θέσεις, σε υψόμετρα μέχρι 1200 μ.
Πολυετές φυτό, λείο, με διακλαδισμένο υπόγειο ρίζωμα που δημιουργεί ρόδακες φύλλων.
Φύλλα βάσης σύνθετα, πράσινα ή γλαυκοπράσινα, 8-30 εκ. έμμισχα. Φύλλα βλαστού παρεμφερή αλλά μικρότερα.
Άνθη λευκά, αχνά ρόδινα ή αχνά ιώδη.
Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο.

Ετυμολογία:
Thalictrum  < θάλλω (ανθώ, ακμάζω, ευδαιμονώ)
orientale < oriens (ανατολή).

Primula vulgaris

Μαίναλο 10/03/2013

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Primula vulgaris Huds. 1762 subsp. vulgaris, είναι ένα πολύ όμορφο διακοσμητικό φυτό, σχεδόν χωρίς βλαστό (γι' αυτό και ένα συνώνυμο της είναι P. acaulis, δηλαδή χωρίς βλαστό). 

Είναι ευρασιατικό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα, εκτός από το Ιόνιο και το Ανατολικό Αιγαίο.
Βιότοπος: υγρές τοποθεσίες, αγροί, λιβάδια, ξέφωτα δασών σε υψόμετρα 50-1400 μ.
Φύλλα αντωοειδή, ανάγλυφα, μέχρι 15εκ. μήκος, πολύ στενά στη βάση.
Τα εύοσμα, λευκοκίτρινα άνθη είναι μονήρη με μακρύ ποδίσκο και η διάμετρός τους φτάνει τα 4 εκ. Ο χνουδωτός κάλυκας έχει 5 λογχοειδείς, οξύληκτους λοβούς και φτάνει μέχρι το μέσον του σωλήνα.
Ανθίζει Μάρτιο - Απρίλιο.

Ετυμολογία:

Primula < prímus πρώτος ==> επειδή είναι μεταξύ των πρώτων φυτών που ανθίζουν.

vulgaris < vúlgus κοινός, ευρέως διαδεδομένος.

Ταΰγετος 25/03/2010

Ζήρεια (Κυλλήνη) 09/05/2012

Galanthus reginae-olgae subsp. vernalis

Μαίναλο 10/03/2013

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

O Galanthus reginae-olgae (Orph. 1876) subsp. vernalis (Kamari 1982) είναι παρόμοιος με το τυπικό υποείδος Galanthus reginae-olgae (Orph. 1876) subsp. reginae-olgae αλλά ανθίζει την άνοιξη με φύλλα. 

Είναι βαλκανικό ενδημικό φυτό, με εξάπλωση στην Στερεά Ελλάδα και την Πίνδο, ενώ το 2011 βρέθηκε και στην Αλβανία. 

Βιότοπος: υγρές θέσεις με πλατάνια ή θάμνους και δάση ελάτης, σε υψόμετρα έως 100-1300 μ.

Φύλλα γλαυκοπράσινα που είναι παρόντα κατά την άνθιση.

Άνθη με εξωτερικά πέταλα λογχοειδή. Εσωτερικά πέταλα με πλατιά κηλίδα στο άκρο τους

Άνθιση: Ιανουάριος - Φεβρουάριος.

Ετυμολογία:

Galanthus < γάλα + άνθος - επειδή τα άνθη είναι λευκά σαν το γάλα.

reginae-olgae < αφιερωμένο στην βασίλισσα Όλγα (1851-1926) σύζυγο του βασιλιά της Ελλάδας Γεωργίου Α'.

vernalis < ver, véris έαρ, άνοιξη = εαρινός.

Erysimum corinthium

Ερύσιμο το κορινθιακό

όρος Πατέρας 09/01/2010

ακρωτήριο Μελαγκάβι (Λουτράκι), 10/03/2013

Anemone hortensis subsp. heldreichii

Πρέβελη 14/01/2011

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Anemone hortensis subsp. heldreichii [(Boiss.) Rech. fil. 1943] είναι ενδημική Κρήτης, Κάσου και Καρπάθου. Κοινή στην Μεγαλόνησο, διάσπαρτη στα άλλα δύο νησιά.

Βιότοπος: φρύγανα, ελαιώνες, πετρώδεις τοποθεσίες, διάκενα δασών σε υψόμετρα 0-1000 (-1800) μ.

Φύλλα σπονδύλου ακέραια ή τρίλοβα, λογχοειδή, τα κατώτερα βαθιά παλαμόλοβα με έντονα οδοντωτούς λοβούς. 

Άνθη λευκόχρωμα ή ανοιχτά κυανόχρωμα. Ανθήρες ιώδεις.

Άνθιση: (Δεκέμβριος) Ιανουάριος - Μάρτιος.

Ετυμολογία:

Anemone < ανεμώνη < άνεμος ==> από την ευκολία που κινούνται οι μίσχοι στον άνεμο ή για την τυπική ανεμοφιλική διάδοση αυτού του γένους.

hortensis < hórtus κήπος = κηπαία.

heldreichii < αφιερωμένη στον Θεόδωρο Χελδράιχ (Theodor Henrich Hermann von Heldreich, 1822-1902), διευθυντή του Βοτανικού Κήπου Αθηνών.

Centaurea atropurpurea

Αμοργός 04/04/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Centaurea atropurpurea (Olivier, 1801) είναι ενδημικό φυτό μιας μικρής περιοχής των Κυκλάδων. Περιγράφηκε από φυτά που συνέλεξε ο Olivier το 1796 από την Νάξο.

Εξάπλωση: Νάξος, Αμοργός, Ηρακλειά, Κέρος, Πάρος και (ίσως) Μύκονος.

Συνώνυμο: Centaurea oliveriana (DC, 1838)

Βιότοπος: σχισμές απόκρημνων ασβεστολιθικών βράχων σε υψόμετρα 50-900 m. Συνήθως εμφανίζεται σε περιοχές με βασικό προσανατολισμό, νότιο.

Πολυετές παλαιογεωγραφικό είδος με περιορισμένη εξάπλωση.

Βλαστός όρθιος, απλός ή ελαφρά διακλαδισμένος, ύψους 30-60 εκ.

Τα φύλλα είναι λυροειδή με το ανώτερο μισό τους αδιαίρετο, στοιχείο που την ξεχωρίζει από την συγγενική αλλά με μικρότερα άνθη Centaurea rechingeri, ενδημική των Σποράδων και της Σάμου.

Ανθίζει Απρίλιο - Ιούνιο.

Ετυμολογία:

Centaurea < Centaurus < Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού)

atropurpurea < ater σκούρος + purpurea πορφυρή.

 

Ηρακλειά 18/05/2013

φωτογραφία Γιάννης Γαβαλάς