Iris sintenisii

Βαρνούς 12/06/2010

φωτογραφία  Ζήσης Αντωνόπουλος

Η Iris sintenisii (Janka 1877) εξαπλώνεται στην Ελλάδα, την Βαλκανική, την Τουρκία και την Ιταλία.

Βιότοπος: ξηρά λιβάδια και ανοιχτοί θαμνότοποι, σε υψόμετρα 400 - 1000 μ.

Φυτό με ρίζωμα και ύψος 20-40 εκατοστά. Φύλλα 1-3. 

Άνθη 1-2, μακρόστενα, άοσμα και χρώματος μπλε-μοβ.

Άνθιση: Απρίλιος - Ιούνιος.

Ετυμολογία:

Iris < Ίρις, η αγγελιαφόρος των θεών

sintenisii < αφιερωμένη στον Γερμανό βοτανικό Paul Ernst Emil Sintenis (1847-1907).

Geranium versicolor

Ταΰγετος 19/07/2008

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Geranium versicolor (L. 1755) είναι φυτό των Βαλκανίων και της Ιταλίας με εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Βιότοπος: δάση και θαμνώνες σε υψόμετρα 500-1500 μ.

Πολυετές γεώφυτο. Φύλλα ρομβοειδή με νευρώσεις.

Άνθη σε διάφορες αποχρώσεις του ροζ με σκουρότερες νευρώσεις.

Άνθιση: Απρίλιος - Ιούλιος.

Ετυμολογία:

Geranium < γεράνιον, φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης ==> από τον καρπό του που μοιάζει «γεράνων κεφαλάς συν τοις ράμφεσιν».

versicolor < verso στρέφω, αλλάζω + color χρώμσ = ποικιλόχρωμο, με μεταβαλλόμενο χρώμα.

Geranium macrorrhizum

Παγγαίο 05/05/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Geranium macrorrhizum (L. 1753) είναι ευρωμεσογειακό φυτό με εξάπλωση στην Ελλάδα από την Ρούμελη (Ελικώνας, Παρνασσός) και βορειότερα.

Βιότοπος: δάση, βραχώδεις θέσεις σε υψόμετρα 500-2200 μ.

Πολυετές, τριχωτό, πολύκλαδο φυτό με χαρακτηριστική οσμή. Ανθοφόρα στελέχη 20-70 εκ. Φύλλα παλαμόλοβα, οδοντωτά.

Ταξιανθία συνήθως με 3 μίσχους. Άνθη μεγάλα, ρόδινα, σε κορύμβους. Σέπαλα τριχωτά, κοκκινωπά. Στήμονες με μεγάλο μήκος, ρόδινοι.

Άνθιση: Μάιος - αρχές Αυγούστου.

Ετυμολογία:

Geranium < γεράνιον, φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης ==> από τον καρπό του που μοιάζει «γεράνων κεφαλάς συν τοις ράμφεσιν».

macrorrhizum < μακρό + ρίζα.

Geranium subcaulescens

Γκιώνα 30/05/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Το Geranium subcaulescens (DC. 1824) είναι μεσογειακό γεώφυτο, με εξάπλωση στην Δυτική, Κεντρική και Νότια ηπειρωτική Ελλάδα.

Βιότοπος: λιβάδια, βραχώδεις πλαγιές, σε υψόμετρα (800) 1300-2500 μ.
Πολυετές φυτό με έντονο κάθετο ρίζωμα.
Φύλλα σκούρα πράσινα, οδοντωτά διαιρούμενα κατά τα τρία τέταρτα σε 5-7 λοβούς.
Άνθη μοβ, ρόδινα, κόκκινα αλλά πολλές φορές πιο ανοιχτόχρωμα.
Ανθίζει από τα μέσα Μαΐου έως τον Αύγουστο. 

Ετυμολογία:
Geranium < γεράνιον, φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης - από τον καρπό του που μοιάζει «γεράνων κεφαλάς συν τοις ράμφεσιν = Γεράνιο.
subcaulescens <  sub (υπό, σχεδόν) + caulescens υπέρβλαστο.

Βέρμιο 11/07/2009

Βόρας (Καμαϊκατσαλάν) 11/07/2009

Carlina lanata

Ηρακλειά 13/06/2008 Κυκλάδες

φωτογραφία Γιάννης Γαβαλάς

Η Carlina lanata (L. 1753) είναι μεσογειακό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: ξηρά λιβάδια, φρύγανα, παράκτια βραχώδη ενδιαιτήματα, σε υψόμετρα 0-400 (-700) μ.

Μονοετής πόα, ύψους 5-40 εκ. Φύλλα πτερόλοβα, αγκαθωτά, εριώδη από κάτω.

Κεφάλια 15-40 εκ. Βράκτια ρόδινα.

Ανθίζει Μάιο - Ιούλιο.

Ετυμολογία:

Carlina < γένος αφιερωμένο στο Καρλομάγνο, επειδή υποτίθεται ότι θεράπευσε τον στρατό του από την πανώλη με κάποια καρλίνα.

lanata < lána μαλλί, έριον = εριώδης.

Centaurea axillaris

Βόρας 11/07/2009

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Centaurea axillaris Willd. 1803 έχει ευρεία εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Σχετικά με την αναγνώριση και την ονοματοδοσία της υπάρχει μεγάλο μπέρδεμα. Για πολλά χρόνια ήταν γνωστή ως Centaurea triumfetti. 

Οι νεότερες έρευνες έδειξαν ότι η Centaurea triumfetti είναι ένα είδος που περιορίζεται στις Άλπεις. Προκρίθηκε το όνομα Centaurea axillaris που χρησιμοποίησε ο Willdenow το 1803 αλλά το όνομα αυτό θεωρείται παράνομο αλλά το χρησιμοποιούμε μέχρι να βρεθεί επίσημο όνομα (Vascular plants of Greece, an annotated checklist, 2013)

Βιότοπος: δάση, θαμνότοποι, λιβάδια συνήθως στην ορεινή ζώνη.

Πολυετές φυτό με βλαστό όρθιο και φύλλα λογχοειδή καλυμμένα με λευκό χνούδι.

Κεφάλια με περιφερειακά ανθίδια γαλάζια, πτερωτά. 

Άνθιση από τα μέσα της άνοιξης.

Ετυμολογία:

Centaurea < Centaurus < Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού)

axillaris < axilla (ala) μασχάλη ==> επειδή τα άνθη βγαίνουν από την μασχάλη των φύλλων.

triumfetti < αφιερωμένη στον Giovanni Battista Trionfetti (1656-1708), Ιταλό γιατρό και φυσιοδίφη που ήταν διευθυντής του Βοτανικού Κήπου της Ρώμης.

Centaurea solstitialis subsp. solstitialis

Κυλλήνη (Ηλεία) 10/07/2009

φωτογραφία Ρένα Καρακατσάνη

Η Centaurea solstitialis (L. 1753) subsp. solstitialis είναι μεσογειακό φυτό, με εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.

Βιότοπος: θαμνώνες, ξηρά λιβάδια, ελαιώνες, διάκενα κωνοφόρων δασών, μπάζα, σε υψόμετρα 0-600 (1100) μ.

Ετήσιο ή διετές φυτό με βλαστούς 30-80 εκ., με κυματοειδή πτερύγια. Φύλλα γλαυκά, καλυμμένα με αραχνοειδείς τρίχες, τα κατώτερα λυροειδή που ξεραίνονται στην περίοδο της άνθισης, τα ανώτερα λογχοειδή.

Κεφάλια μονήρη, με ανθίδια χρυσοκίτρινα. Βράκτια με μεγάλα κίτρινα αγκάθια.

Ανθίζει Μάιο - Ιούλιο και ενίοτε μέχρι τον Οκτώβριο.

Ετυμολογία:

Centaurea < Centaurus > Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού).

solstitialis = θερινή (του θερινού ηλιοστασίου), από την εποχή που ανθίζει.

Centaurea salonitana

Οίτη 25/07/2008

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Centaurea salonitana (Vis. 1829) είναι ευρασιατικό φυτό με μεγάλη εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα και διάσπαρτη παρουσία σε μερικά νησιά του Αιγαίου.

Βιότοπος: φυλλοβόλοι θαμνώνες, δρόμοι, χωράφια, ξηρά λιβάδια σε υψόμετρα 0-700 (-1800).

Πολυετές φυτό με ξυλώδη βλαστό και ύψος 30-70 εκ.

Άνθη κεφάλια με ανθίδια σε κίτρινο-λεμονί.

Άνθιση: τέλη Μαΐου - Αύγουστος.

Ετυμολογία:

Centaurea < Centaurus < Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού)

salonitana < Salona, πρωτεύουσα της Δαλματίας στην διάρκεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας - σήμερα Solin, πόλη της Κροατίας ==> επειδή περιγράφηκε με φυτά από αυτή την περιοχή.

Cichorium spinosum ραδίκι της θάλασσας, σταμναγκάθι

Ηρακλειά 19/06/2007 

φωτογραφία Γιάννης Γαβαλάς 

Το Cichorium spinosum (L. 1753) είναι μεσογειακό φυτό. Στην Ελλάδα εξαπλώνεται στο Νότιο Αιγαίο. 

Κοινό ελληνικό όνομα: ραδίκι της θάλασσας και στην Κρήτη σταμναγκάθι (επειδή σκέπαζαν το στόμιο της στάμνας με ους ακανθώδεις κλαδίσκους του)

Βιότοπος: παράκτιοι βιότοποι σε υψόμετρα 0-50 (-150) μ., στην Κρήτη και ψηλότερα.

Πολυετές είδος, περίπλοκα διακλαδισμένο, με προσκεφαλοειδή μορφή διαμέτρου 40 εκ. Τα κάτω φύλα είναι σαρκώδη, λαμπερά κι αυτά είναι που την άνοιξη γίνονται σαλάτα. Τα ανώτερα κλαδιά διαχωρίζονται και μεταμορφώνονται σε αγκάθια.

Ανθίζει από τον Απρίλιο μέχρι τα μέσα Ιουλίου.

Ετυμολογία:

Cichorium < κιχόριον, φυτό που αναφέρουν οι Θεόφραστος και Διοσκουρίδης.

spinosum (λατιν.) < spina, άκανθα, αγκάθι =  ακανθώδες.

Potentilla argentea

Όλυμπος 21/07/2011

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Potentilla argentea (L. 1753) είναι ευρωσιβηρικό φυτό με εξάπλωση στην Ελλάδα από την Ρούμελη και βορειότερα.

Βιότοπος: λιβάδια, ρεματιές, διάκενα δασών.

Ανθίζει Μάιο - Ιούλιο.

Ετυμολογία:

Potentilla < υποκοριστικό του potens (potentis) δυνατός, δυνάμενος, αυτός που μπορεί ==> αναφορά στις φαρμακευτικές ιδιότητες ειδών αυτού του γένους.

argentea < argentum άργυρος, ασήμι ==> από το ασημόχρωμο χνούδι στο κάτω μέρος των φύλλων.

Potentilla detommasii

Φαλακρό 12/07/2009

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Potentilla detommasii (Ten. 1811) είναι μεσογειακό φυτό (Ιταλία, Βαλκάνια) με εξάπλωση στην Ελλάδα από την Ρούμελη και βορειότερα.

Βιότοπος: λιβάδια, ορεινή βλάστηση σε υψόμετρα 200-1100 μ.

Πολυετές ποώδες φυτό. Φύλλα ελλειπτικά, οδοντωτά.

Άνθη κίτρινα. Άνθιση: Μάιος - Ιούλιος.

Ετυμολογία:

Potentilla < υποκοριστικό του potens (potentis) δυνατός, δυνάμενος, αυτός που μπορεί ==> αναφορά στις φαρμακευτικές ιδιότητες ειδών αυτού του γένους.

detommasii < αφιερωμένο στον C.A. De Tommasi (αρχές 19ου αιώνα) συνεργάτη του σπουδαίου Ιταλού βοτανικού Tenore.

Tulipa agenensis

Χίος 12/04/2009

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

Η Tulipa agenensis θεωρείται αυτοφυής της Ανατολίας και του Ιράν. 
Στην Ευρώπη αποτελεί καλλιεργημένο είδος, εξ ου και η ονομασία του από την πόλη Αζάν (Agen) της Γαλλίας.
Στην Ελλάδα είναι γνωστή μόνο από την Χίο, όπου αυτοφύεται κυρίως σε ελαιώνες, μάλλον από παλιές φυτεύσεις.
Βιότοπος: πηλώδη εδάφη σε ελαιώνες και χωράφια με δημητριακά, σε υψόμετρα (0-) 100-300 μ.
Βολβός με ελαφρώς ή μέτρια εριώδη χιτώνα.
Στέλεχος 30-45 εκ.
Φύλλα πράσινα ή γλαυκοπράσινα.
Περιάνθιο με επιμήκη -λογχοειδή τέπαλα, κόκκινα, γυαλιστερά. 
Ανθίζει μέσα Μαρτίου- τέλη Απριλίου.

Ετυμολογία
Tulipa < από τουρκική túlipand, τουρμπάνι.
agenensis < Agen, πόλη της Νοτιοδυτικής Γαλλίας.

Matthiola fruticulosa subsp. valesiaca

Παγγαίο 05/06/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Matthiola fruticulosa subsp. valesiaca [(Gaudin) P. W. Ball 1962]

ευρωμεσογειακό φυτό, με εξάπλωση στην Βόρεια Ελλάδα.

Βιότοπος: πετρώδεις θέσεις, βράχοι σε υψόμετρα 500-2800 μ.

Πολυετές φυτό, ύψους μέχρι 50 εκ., με ξυλώδη βάση. Φύλλα γραμμοειδή, γλαυκά με διακλαδισμένο τρίχωμα.

Άνθη με πέταλα ρόδινα.

Ανθίζει από τον Απρίλιο.

Ετυμολογία:

Matthiola < γένος αφιερωμένο στον Pierandrea Mattioli (Matthiolus  † 1577) Ιταλό γιατρό.

fruticulosa < υποκοριστικό του fruticosa πολύβλαστη, θαμνώδης.

valesiaca < Valesia, το λατινικό όνομα της περιοχής Vallese (Valois και Wallis) στις ελβετικές Άλπεις.

Potentilla micrantha

Κιθαιρώνας 03/04/3014

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Potentilla micrantha (DC. 1805) είναι ευρωμεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: υγρές βραχώδεις θέσεις σε δάση και φαράγγια και σε υψόμετρα 400-1400 (-2000) μ.

Πολυετές ριζωματώδες φυτό. Βασικά φύλλα σε ρόδακα. Φυλλάρια, ωοειδή, οδοντωτά, σκουροπράσινα, χνουδωτά.

Ανθοφόροι βλαστοί στις μασχάλες, με1-2 άνθη και πέταλα λευκά και ενίοτε ρόδινα.

Άνθιση: τέλη Φεβρουαρίου - Ιούνιος.

Ετυμολογία:

Potentilla < υποκοριστικό του potens (potentis) δυνατός, δυνάμενος, αυτός που μπορεί ==> αναφορά στις φαρμακευτικές ιδιότητες ειδών αυτού του γένους.

micrantha < μικρός + άνθος = μικρανθής.

Iris attica

Λαυρεωτική 05/03/2013

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Iris attica (Boiss. & Heldr. 1859) είναι ενδημική της Ελλάδας και της Σέβερνα Μακεντόνιγια. Έχει ευρεία εξάπλωση στην στεριανή Ελλάδα. Στην Βόρεια Βαλκανική και την Ευρώπη αντικαθίσταται από την παρόμοια Iris pumila.
Βιότοπος: πετρώδεις θέσεις από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι την ορεινή ζώνη.

Πολυετές φυτό με φύλλα γλαυκά, λογχοειδή με έντονη καμπυλότητα.
Άνθη: κίτρινα, ιώδη ή μπλε. Σε μερικές περιοχές, όπως στο Λαύριο, συνυπάρχουν και τα τρία χρώματα.
Άνθιση: από τον Φεβρουάριο.

Ετυμολογία:
Iris < Ίρις, η αγγελιαφόρος των θεών.
attica < Αττική. 

Rindera graeca

Ταΰγετος 27/06/2009

φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς

Η Rindera graeca [A. DC.) Boiss. & Heldr. 1846] είναι ενδημικό είδος της Στερεάς Ελλάδας, Πελοποννήσου, Βόρειας Πίνδος, Γράμμου και Εύβοιας.

Περιγράφηκε από τον Πάρνωνα.

Συνώνυμα: Mattia graeca A. DC. 1846 // Cynoglossum graecum (A. DC.) Greuter & Burdet 1981.

Βιότοπος: πετρώδεις τοποθεσίες, στην υποαλπική και αλπική ζώνη σε υψόμετρα  1600 - 2300 μ.

Πολυετής πόα, με πυκνό τρίχωμα σε όλα τα μέρη.

Φύλλα επαλλάσσοντα, στενά.

Βλαστός όρθιος, ύψους 10-20 εκ., σχεδόν γυμνός από φύλλα.

Άνθη χοανοειδή.

Ανθίζει από τα μέσα της άνοιξη.

Ετυμολογία:

Rindera < όνομα αφιερωμένο στον Γερμανό γιατρό Franz Andreas Rinder (1714-1771).

Κιθαιρώνας 03/04/2014

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Κιθαιρώνας 03/04/2014

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Digitalis lanata

Παγγαίο 05/06/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Digitalis lanata (Ehrh. 1792) subsp.  lanata είναι βαλκανικό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Βόρεια Ελλάδα και παρουσία στο Βόρειο Αιγαίο (Σαμοθράκη, Θάσος).

Το υποείδος Digitalis lanata subsp. leucophaea θεωρείται πλέον συνώνυμο με Digitalis leucophaea (Sm. 1809), που περιγράφηκε με φυτά που συνέλεξε από τον Άθωνα η αποστολή του Sibthorp.

Βιότοπος: λιβάδια, φυλλοβόλες δρύες, άκρες δασών σε υψόμετρα 200-1300 (-1800) μ.

Φυτό δηλητηριώδες αλλά και φαρμακευτικό (ισχυρό καρδιοτονωτικό).

Πολυετής πόα με όρθιο τριχωτό βλαστό. 

Άνθη καφεκόκκινα, σε σχήμα κύπελου, που σχηματίζουν πυκνή ταξιανθία. Ανθίζει από τα μέσα Μαΐου μέχρι τον Ιούλιο. 

Ετυμολογία:

Digitalis < dígitus δάχτυλο ==>  από το σχήμα του άνθους = δακτυλίτιδα.

lanata < lána μαλλί, έριον = εριώδης.

Alyssum smolikanum

Σμόλικας 30/07/2011

φωτογραφίες Ζήσης Αντωνόπουλος

Το Alyssum smolikanum (Nyár. 1929) είναι ενδημικό Βόρειας Πίνδου και Νότιας Αλβανίας.

Βιότοπος: πετρώδεις και βραχώδεις θέσεις, σάρες σε οφιολιθικά πετρώματα και σε υψόμετρα 1500-2600 μ.

Άνθιση καλοκαιρινή

Ετυμολογία:

Alyssum < α (στερητικό) + λύσσα (θυμός) = που θεραπεύει την λύσσα (συμπτώματα είναι ο θυμός, η μανία, η υδροφοβία).

smolikanum < Σμόλικας (το δεύτερο ψηλότερο βουνό της Ελλάδας στα 2.637 μέτρα).

Iberis sempervirens

Οίτη 29/05/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Iberis sempervirens (L. 1753) είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα και αξιοσημείωτη παρουσία στα Λευκά Όρη της Κρήτης.

Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές, λιβάδια, διάκενα δασών σε υψόμετρα 700-2000 (-2700) μ.

Μικρός θάμνος με βλαστούς ανερχόμενους 15-30 εκ.

Άνθη με πέταλα λευκά, μερικές φορές με πινελιές ροζ ή μοβ.

Άνθιση: Απρίλιος - μέσα Αυγούστου.

Ετυμολογία:

Iberis < Ιβηρία, αρχαία ελληνική ονομασία Ισπανίας και Πορτογαλίας.

sempervirens < sémper πάντοτε, αεί + vivo ζωή = πάντοτε ζωντανή, αείζωη.

Cardamine acris subsp. vardousiae

Βαρδούσια 30/05/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Cardamine acris subsp. vardousiae (Perný & Marhold 2004). είναι ενδημικό φυτό της Στερεάς Ελλάδας.
Βιότοπος: υγρά λιβάδια, βραχώδεις θέσεις σε ρεματιές, ημισκιερές άκρες δασών σε υψόμετρα 1100-2100 μ.
Πολυετές ριζωματώδες φυτό, με οριζόντιο ρίζωμα διαμέτρου 5-6 εκ., που αποτελεί μια μάζα λεπτών ινωδών ριζών.
Βασικά φύλλα πυκνά με 3-5 πλευρικά φυλλάρια κι ένα δευτερεύον τερματικό.
Πέταλα λευκά, ανοιχτό ροζ, ή κοκκινωπά-ιώδη, με σκούρες νευρώσεις. Ανθήρες κίτρινοι.
Ανθίζει Μάιο - μέσα Ιουλίου
Ετυμολογία:
Cardamine < καρδαμίνη (φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης) < καρδία + αμύνω ==> για τις υποτιθέμενες καρδιοτονωτικές της ιδιότητες.
acris (λατιν.) < πικάντικη, καυτερή, ξινή.
vardousiae < Βαρδούσια όρη.