Tamarix hampeana αρμυρίκι

Σχινιάς 25-04-2011
φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Το Tamarix hampeana (Boiss. & Heldr. 1849) είναι είδος της Ανατολικής Μεσογείου με ευρεία εξάπλωση στην παραλιακή Ελλάδα εκτός της Κρήτης. Στην Μεγαλόνησο και στα περισσότερα νησιά του Αιγαίου φύεται το είδος Tamarix parviflora.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το είδος περιγράφηκε από το Φάληρο της Αθήνας.

Κοινό όνομα: αρμυρίκι.

Βιότοπος: παράκτιοι αλμυροί ή υφάλμυροι βιότοποι, αμμώδεις ακτές και επίσης ρυάκια σε μικρή απόσταση απόσταση από τις ακτές.

Θάμνος ή μικρό δέντρο, ύψους 2-5 μέτρων, με τραχύ, καφέ φλοιό. Φύλλα ελλειπτικά-λογχοειδή. 

Άνθη ροζ ή σχεδόν λευκά.

Άνθιση: Μάρτιος - Μάιος.

Ετυμολογία:

Tamarix < κλασικό λατινικό όνομα του ποταμού Tamaris (τοπικό όνομαTambre) στην Γαλικία της ΒΔ Ισπανίας.

hampeana < αφιερωμένο στον Γερμανό βοτανικό  Georg Ernst Ludwig Hampe (1795–1880).

Allium neapolitanum

Υμηττός 05-03-2010
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Allium neapolitanum (Cirillo 1788) είναι μεσογειακό γεώφυτο με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα. 
Έχει χαρακτηριστικό τριγωνικό βλαστό με τη μια ακμή λιγότερο γωνιώδη από τις υπόλοιπες δύο και φύλλα 2-3, λεία. 
Σκιάδιο αραιό μέχρι 10εκ. διάμετρο με άνθη λευκά σε μακρείς ποδίσκους. Οι στήμονες είναι κοντύτεροι από τα τέπαλα. 
Ανθίζει την άνοιξη.

Ετυμολογία:
Allium < allium (λατιν. Πλίνιος) < άγλις, -ίθος, η κεφαλή ή σκελίδα σκόρδου (σύμφωνα με τον Ottorino Pianigiani, 1845-1926, Ιταλό δικαστή, πολιτικό και γλωσσολόγο).
neapolitanum < Νεάπολις (το αρχαίο όνομα της Napoli) = ναπολιτάνικο.

Ophrys andria

Άνδρος 24-03-2012
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Ophrys andria (P. Delforge 1994) είναι ενδημική ορχιδέα των βόρειων Κυκλάδων με κέντρο την Άνδρο και εξάπλωση στα γειτονικά νησιά Τήνο και Σύρο.

Φύεται σε ηλιόλουστες θέσεις με φρύγανα ή θάμνους και ακαλλιέργητα χωράφια.

Έχει ύψος 20-40 εκατοστά με 2-8 άνθη μετρίου μεγέθους.

Τα συνήθως πρασινωπά της σέπαλα την ξεχωρίζουν από την επίσης κυκλαδίτικη συγγενική της Ophrys thesei, αν και υπάρχουν φυτά από τα δύο είδη που μοιάζουν πολύ, ιδίως στην Τήνο και την Σύρο.

Ανθίζει από τα μέσα Μαρτίου.

Ετυμολογία:

Ophrys < Οφρύς (φρύδι). Δεν είναι ξεκάθαρο σε ποια χαρακτηριστικά του γένους Ophrys αναφέρεται το όνομα ενώ υπάρχει και το ενδεχόμενο γλωσσικής παρερμηνείας.

andria < Άνδρος.

Scorzonera araneosa

Αμοργός 27-04-2005
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Scorzonera araneosa (Sm. 1813) είναι ενδημικό φυτό των Κυκλάδων.
Συνώνυμο: Scorzonera eximia Rech.f. 1934 από φυτά που συλλέχτηκαν στην Αμοργό. Υποστηρίζεται ότι η S.eximia διαφέρει στα φύλλα.
Χασμόφυτο, που φύεται σε σχισμές βράχων και κρημνών.
Η ονομασία της οφείλεται στους πυκνά (σαν ιστό αράχνης) τριχωτούς βλαστούς της.
Πολυετής πόα, με χοντρή κονδυλώδη ρίζα, που εισέρχεται βαθιά στον βράχο.
Φύλλα πολλά, μακρόστενα, τριχωτά.
Κεφάλια μεγάλα, με κίτρινα ανθίδια.
Ανθίζει από τον Απρίλιο

Ετυμολογία:
Scorzonera < Το νεολατινικό Scorzonera θα μπορούσαμε να το αποδώσουμε ως «φιδόχορτο». Το εισήγαγε ο Πιτόν ντε Τουρνεφόρ (για το φυτό Scorzonera hispanica), από την καταλανική λέξη escurçonera, που αναφέρεται σε ένα φυτό η κονδυλώδης ρίζα του οποίου εθεωρείτο αντίδοτο για τα δαγκώματα των φιδιών.
araneosa < aráneum αράχνη = αραχνώδης, αραχνοειδής.

Stachys spinulosa

Κροκεές 06-04-2013 Λακωνία
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Ο Stachys spinulosa (Sm. 1809) είναι φυτό των Βαλκανίων και της Ανατολίας με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα. Περιγράφηκε με φυτά από την Δυτική Κρήτη της συλλογής Sibthorp.

Βιότοπος: εποχιακά υγρές θέσεις σε φαράγγια, δάση, ελαιώνες, αγρούς σε υψόμετρα 0-800 μ.

Όρθιο, λεπτό φυτό, λίγο διακλαδισμένο με ύψος 15-40 εκ.

Άνθη λευκά στο πάνω χείλος και κρεμ στο κάτω με ροζ-μοβ γραμμές.

Άνθιση: τέλη Μαρτίου - αρχές Ιουνίους.

Ετυμολογία:

Stachys < στάχυς (ο), από την διάταξη των ανθέων κατά μήκος του στελέχους.

spinulosa < υποκοριστικό του spina (αγκάθι).

Dactylorhiza sambucina

Ζήρεια 09-05-2012
φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Dactylorhiza sambucina ((L.) Soó 1962) είναι  ορχιδέα με ευρεία εξάπλωση στην Ευρώπη.  Στην χώρα μας είναι συχνή στην Βόρεια Ελλάδα και έχει διάσπαρτη παρουσία στην υπόλοιπη ηπειρωτική χώρα.

Η αρχική επιστημονική περιγραφή  της έγινε με υλικό από την περιοχή της Στοκχόλμης (Σουηδία).

Βιότοπος: κυρίως σε ορεινά και υπαλπικά λιβάδια και λιγότερο σε δάση κωνοφόρων σε υψόμετρα 500-2800 μ.

Άνθη κιτρινωπά ή ερυθροϊώδη.

Άνθιση: μέσα Απριλίου - αρχές Ιουλίου.

Ετυμολογία:

Dactylorhiza < δάκτυλο + ρίζα = => από το σκληρό ρίζωμα που είναι χωρισμένο σαν τα δάκτυλα του χεριού= Δακτυλόριζα.

sambucina < σαμβύκη (έγχορδο όργανο παρόμοιο με το βιολί) ==> από το σχήμα του άνθους // από την οσμή της που μοιάζει με αυτή του Sambucus (κουφοξυλιά).

Βόρας  04-06-2010

Βόρας  04-06-2010

Βόρας  04-06-2010

Olea europaea subsp. sylvestris αγριελιά

Αμοργός  14-11-2009

Matthiola fruticulosa subsp. fruticulosa

Λαύριο 14-03-2014
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Matthiola fruticulosa [(L.) Maire 1932 subsp. fruticulosa] είναι μεσογειακό φυτό, με εξάπλωση στην χώρα μας σε Στερεά Ελλάδα και Πελοπόννησο.

Βιότοπος: ξηρά λιβάδια, πετρώδεις θέσεις, φρύγανα.

Πολυετές φυτό, ύψους μέχρι 50 εκ., με ξυλώδη βάση. Φύλλα γραμμοειδή, γλαυκά με διακλαδισμένο τρίχωμα.

Άνθη με πέταλα πρασινοκίτρινα ή μοβ-ιώδη 20-25 χιλ.

Ανθίζει από τον Μάρτιο.

Ετυμολογία:

Matthiola < γένος αφιερωμένο στον Pierandrea Mattioli (Matthiolus  † 1577) Ιταλό γιατρό.

fruticulosa < υποκοριστικό του fruticosus πολύβλαστος, θαμνώδης.

Gagea heldreichii

Πάρνηθα 28-03-2013
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Gagea heldreichii [(A.Terracc.) Stroh] είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου με κατανομή στην Ελλάδα σε Β. Πίνδο, Ρούμελη, Πελοπόννησο και Κρήτη.

Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές, εποχικά υγρές θέσεις σε ξέφωτα κωνοφόρων δασών και σε υψόμετρα 900-1500 μ.

Βολβώδες φυτό με ύψος 7-16 εκ. Φύλλα γυαλιστερά.

Άνθιση: αρχές Μαρτίου - αρχές Μαΐου.

Ετυμολογία:

Gagea < προς τιμήν του Άγγλου φυσιοδίφη Thomas Gage (1781 - 1820.

heldreichii < αφιερωμένη στον Θεόδωρο Χελδράιχ (Theodor Henrich Hermann von Heldreich, 1822-1902), διευθυντή του Βοτανικού Κήπου Αθηνών.

Thymelaea tartonraira

Πάρνηθα 11-03-2010
φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Thymelaea tartonraira subsp. argentea [(Sm.) Holmboe] είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου με εξάπλωση στη Νότια Ελλάδα.

Συνώνυμο: Daphne argentea (Sm.).

Βιότοπος: φρύγανα, ανοίγματα δασών, βραχώδεις πλαγιές σε υψόμετρα 0-600 (1000) μ.

Πολύκλαδος θάμνος. Φύλλα πυκνά, ωοειδή, χνουδωτά και στις δύο πλευρές.

Άνθη άμισχα, σε μασχαλιαίες ομάδες 2-5, κίτρινα.

Άνθιση: Φεβρουάριος - Μάιος.

Ετυμολογία:

Thymelaea < θυμελαία (Διoσκουρίδης) < θύμος + ελαία > thymelaea (Πλίνιος).

tartonraira < από την ονομασία tartonraire, στην διάλεκτο της Μασσαλίας, για ένα φυτό που χρησιμοποιούσαν την ρίζα του για τις καθαρτικές της ιδιότητες // ή από το όνομα της παλιάς γαλλικής επαρχίας Tarton-Raire (της Μασσαλίας ή του Μονπελιέ, ανάλογα την εποχή), από όπου περιγράφηκε το φυτό.

Silene sartorii

Αμοργός 29-03-2007
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Silene sartorii (Boiss. & Heldr. 1856) είναι ελληνικό ενδημικό είδος, με εξάπλωση σε Πελοπόννησο (κυρίως στην Αργολίδα), Στερεά Ελλάδα (κυρίως στην Αττική), Κυκλάδων και Κρήτης.
Είναι ετήσιο αμμόφιλο φυτό. Τα φύλλα του είναι ακέραια, αντίθετα μέχρι 2 εκατοστά. Πέταλα ρόδινα, δαντελωτά.
Φύεται σε παραλιακές και αμμώδεις θέσεις.
Ανθίζει από τον Μάρτιο.
Ετυμολογία:
Silene < Silenus (λατιν.) > Σειληνός = Σιληνή
sartorii < αφιερωμένο στο Γερμανό βοτανικό και φαρμακοποιό του Όθωνα Σαρτόρι (Joseph Sartori 1809-1885) ερευνητή της ελληνικής χλωρίδας.

Ophrys aesculapii

Πεντέλη  10-03-2013
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Ophrys aesculapii (Renz 1928) είναι ενδημική ορχιδέα Πελοποννήσου, Νότιας Πίνδου, Θεσσαλίας, Εύβοιας και Στερεάς Ελλάδας. 

Περιγράφηκε από την αρχαία Επίδαυρο κοντά στο Ασκληπιείο, γι’ αυτό και της δόθηκε το όνομα του θεού Ασκληπιού.

Βιότοπος: φρυγανότοποι, θαμνώνες, ανοίγματα δασών, ξηρά παραθαλάσσια ενδιαιτήματα, από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι τα 1.000 μ.

Άνθος: Μικρό, σχεδόν σφαιρικό, ακέραιο (ενίοτε τρίλοβο), κοκκινωπό ή καφέ. Θυρεός μπλε ή γαλάζιος σε σχήμα Η (ήτα). Πέταλα και σέπαλα πράσινα.

Άνθιση: Μάρτιος - Μάιος.

Ετυμολογία:

Ophrys < Οφρύς (φρύδι). Δεν είναι ξεκάθαρο σε ποια χαρακτηριστικά του γένους αναφέρεται το όνομα ενώ υπάρχει και το ενδεχόμενο γλωσσικής παρερμηνείας.

aesculapii < Aesculapius (λατιν.) < Ασκληπιός.

Anchusella variegata

Λαυρεωτική  05-03-2013
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Anchusella variegata [(L.) Bigazzi, Nardi & Selvi 1997] είναι ενδημικό φυτό της νότιας ηπειρωτικής Ελλάδας, Αιγαίου, Ιονίου και Κρήτης.

Βιότοπος: ασβεστολιθικοί βραχώδεις και πετρώδεις θέσεις, θαμνότοποι, φρύγανα, ξηρά λιβάδια.

Μονοετές είδος με σκληρές άκαμπτες τρίχες και βλαστούς έρποντες. Τα φύλλα είναι άμισχα, λογχοειδή, πριονωτά και πάνω τους αναπτύσσονται χαρακτηριστικά λευκά εξογκώματα.

Άνθη μικρά, σωληνοειδή με πέντε μικρά, άνισα πέταλα λευκά, με ρόδινα, ιώδη ή γαλάζια στίγματα. Κάλυκας με πέντε οξύληκτους λοβούς.

 Ανθίζει την άνοιξη.

Ετυμολογία:

Anchusella < υποκοριστικό του Anchusa < άγχουσα (φυτό που αναφέρουν οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς με φαρμακευτικές και καλλωπιστικές ιδιότητες).

variegata < vario (ποικίλω) = ποικίλη, ποικιλόχρωμη, διάστικτη.

Euphorbia apios

Γραμματικό Αττικής  23-03-2013

Ophrys apifera

Πάρνηθα  31-05-2011
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Ophrys apifera (Hudson, 17620 είναι ευρωπαϊκή και μεσογειακή ορχιδέα. Έχει μεγάλη εξάπλωση στην Ευρώπη και στην Ελλάδα.

Είναι χαρακτηριστικό ότι περιγράφηκε επιστημονικά το 1762 από την φτωχή χλωριδικά Αγγλία.

Βιότοπος: φρύγανα, θαμνώνες, λιβάδια, ανοίγματα δασών σε υψόμετρα έως 1800 μ.

Εύρωστο φυτό με ύψος 20-50 εκατοστά. Πολλές φορές αυτοεπικονιάζεται με αποτέλεσμα την δημιουργία πολλών ποικιλιών και μορφών.

Άνθη: τρίλοβα, κυλινδρικά καφετιά. Θυρεός κίτρινος, διχαλωτός. Σέπαλα ρόδινα.

Άνθιση: Απρίλιος - Ιούνιος.

Ετυμολογία:

Ophrys < οφρύς (φρύδι). Δεν είναι ξεκάθαρο σε ποια χαρακτηριστικά του γένους Ophrys αναφέρεται το όνομα ενώ υπάρχει και το ενδεχόμενο γλωσσικής παρερμηνείας.

apifera < apis μέλισσα + fero φέρω = μελισσοφόρος ==> επειδή το χείλος είναι παρόμοιο με μέλισσα.

Trifolium alpestre

Οίτη  10-08-2013
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Trifolium alpestre (L. 1763) είναι ευρωπαϊκό που ανατολικά φθάνει έως τον Καύκασο και έχει ευρεία εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Βιότοπος: δάση, διάκενα θαμώνων, βραχώδεις προεξοχές σε ορεινά και υποαλπικά λιβάδια σε υψόμετρα 1000-2100 μ.

Ριζωματώδες φυτό με ύψος 10-25 εκ.

Βασικά φύλα λογχοειδή και φυλλάρια επιμήκη-ελλειπτικά. Κάλυκας τριχωτός. Άνθη κοκκινωπά.

Άνθιση καλοκαιρινή.

Ετυμολογία:

Trifolium < tres (τρις) + folium (λατιν.) φύλλο = Τριφύλλι

alpestre < Alpes Άλπεις = αλπικό.

Melilotus italicus

Υμηττός 14-04-2011
φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Ο Melilotus italicus [(L.) Lam. 1779] είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: φρύγανα, χωράφια σε αγρανάπαυση, παράκτιοι βιότοποι, ανοίγματα δασών, σε υψόμετρα 0-900 μ.

Όρθιο, διακλαδισμένο, πολυετές φυτό, ύψους 20-60 εκ.

Φύλλα με φυλλάρια πριονωτά, στρογγυλεμένα στο άκρο και σφηνοειδή στην βάση. Τα ανώτερα με φυλλάρια πιο στενά. Παράφυλλα ακέραια.

Άνθη: βότρεις 1,5-3 εκ. με πολλά κίτρινα άνθη, μήκους 6-9 χιλ. Χέδρωπες σφαιρικοί.

Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο.

 

Ετυμολογία:

Melilotus < μέλι + lotus (είδος τριφυλλιού με παρόμοιο άνθος).

italicus < Italia.

Υμηττός 14-04-2011

Epilobium hirsutum

Οίτη 10-08-2013
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Epilobium hirsutum (L. 1753) είναι ευρωσιβηρικό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: υγρές θέσεις, έλη σε υψόμετρα 0-1200 (1800) μ.

Πολυετές ριζωματώδες φυτό με παχιές ρίζες. Βλαστό όρθιος, μέτρια διακλαδισμένος με ύψος 50-150 εκ. Ολόκληρο το φυτό καλυμμένο με χνούδι.

Άνθη σε φωτεινό ροζ-μοβ.

Άνθιση: Απρίλιος - Σεπτέμβριος.

Ετυμολογία:

Epilobium < επί + λοβός ==> επειδή το άνθος βρίσκεται στην κορφή του μακριού υπάνθιου.

hirsútum (λατιν.) = τραχύς, δασύς, αιχμηρός ==> αναφορά στο τρίχωμα του φυτού.

Iris pseudacorus

Βασιλοπόταμος  06-04-2013 Λακωνία
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η  Iris pseudacorus (L. 1753) έχει μεγάλη εξάπλωση στην Ευρασία, όπως και στην Ελλάδα (εκτός Κυκλάδων). Φυτό με ρίζωμα πολυετές, σαρκώδες, χονδρό.

Φύλλα λογχοειδή, παρόμοια με τον Acorus calamus (νεροκάλαμο). Βλαστός μέχρι 1 μέτρο και περισσότερο.

Άνθη κίτρινα, με όρθια πέταλα πολύ μικρά που σχηματίζουν διακλαδισμένη ταξιανθία.

Φύεται σε άκρες λιμνών, βάλτων και ποταμών με καθαρά νερά.

Ετυμολογία:

Iris < Ίρις, η θεότητα που ήταν αγγελιαφόρος των θεών στην αρχαία Ελλάδα

pseudacorus < ψευδός + άκορον (και άκορος) φαρμακευτικό φυτό που αναφέρεται από τον αρχαίο Έλληνα γιατρό, φαρμακοποιό και βοτανικό Διοσκουρίδη για διάφορες παθήσεις («επιχριόμενα αδάρκης μεθ' ύδατος, άκορος συν μέλιτι»). Το όνομα άκορον (άκορος) χρησιμοποιήθηκε για της ονομασία της οικογένειας Acoraceae (σήμερα ενσωματώθηκε στα Araceae).

Centaurea iberica subsp. holzmanniana

Πάστρα (Αττική)  07-07-2013
φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Centaurea iberica (Trev.) subsp. holzmanniana [(Boiss.) Dostál 1976] είναι ενδημική της Στερεάς Ελλάδας και της Πελοποννήσου.

Βιότοπος: λιβάδια, παλιά χωράφια, παρυφές δρόμων, ανοιχτές εκτάσεις.

Πολυετές φυτό με μορφή μικρού θάμνου και ύψος έως 30 εκατοστά.

Φύλλα πράσινα με αραιές άκαμπτες τρίχες και οδοντωτή περιφέρεια. Ανώτερα φύλλα λογχοειδή.

Άνθη: ανθίδια σε βαθύ μοβ, αδενώδη, τα εξωτερικά ελαφρώς λυγισμένα.

Άνθιση: Ιούνιος - Ιούλιος.

Ετυμολογία:

Centaurea < Centaurus < Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού).

iberica < Ιβηρία, το βυζαντινό όνομα της Γεωργίας στον Καύκασο.

holzmanniana < αφιερωμένο στον Γερμανό βοτανικό Timoleon Holzmann (1843-?) που ερεύνησε στην Ελλάδα.