Lactuca acanthifolia

Αμοργός 15/11/2009

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Lactuca acanthifolia (Willd.) Boiss. 1875 είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου με εξάπλωση στην νότια και νησιωτική Ελλάδα.

Συνώνυμο: Lactuca amorgina Halácsy 1899

Τυπικό πολυετές χασμόφυτο, που φύεται μέσα ρωγμές και προεξοχές ασβεστολιθικών βράχων, με έντονο ξυλώδες απόθεμα με φύλλα παραμένοντα.

Τα φύλλα της βάσης σχηματίζουν ρόδακα, είναι ελαφρώς σαρκώδη με οδοντωτούς λοβούς και αραχνοειδές τρίχωμα στην βάση των μίσχων.

Βλαστός έως 1 μέτρο, υπόλευκο.

Άνθη κίτρινα

Ανθίζει Ιούνιο - Σεπτέμβριο, ενίοτε μέχρι και τα μέσα του φθινόπωρου. 

Ετυμολογία:

Lactuca < lac, láctis, γάλα ==> για τον άφθονο λευκό χυμό που έχουν είδη του γένους (ελλ.: μαρούλι, θρίδαξ).

acanthifolia < άκανθα + folium φύλλο. 

Convolvulus cantabrica

Παρνασσός 29/05/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Ο Convolvulus cantabrica (L. 1753) είναι ευρωμεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στη στεριανή Ελλάδα και ορισμένα νησιά.

Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές με φρύγανα, διάκενα δασών σε υψόμετρα 0-800 μ.

Πολυετές, ελαφρώς ξυλώδες στην βάση φυτό.

Άνθιση: τέλη Απριλίου -  αρχές Ιουλίου.

Ετυμολογία:

Convolvulus < convólvo (λατιν.) διαπλέκω ==>  για τα συχνά διαπλεκόμενα στελέχη πολλών ειδών αυτού του γένους.

cantabrica < Cantabria, περιοχή της βόρειας ακτής της Ισπανίας στα Πυρηναία.

Vicia tenuifolia subsp. tenuifolia

Οίτη 29/05/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Vicia tenuifolia (Roth 1788) subsp. tenuifolia είναι ευρασιατικό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: δασικές εκτάσεις, θαμνώνες, λιβάδια, ορεινή βλάστηση σε υψόμετρα 0-700 (1100) μ.

Φυτό πολύ διακλαδισμένο, αραιά χνουδωτό με ύψος έως 1 μ. Φύλλα στενά λογχοειδή και φυλλάρια ελλειπτικά-επιμήκη.

Άνθη μοβ ή λιλά.

Άνθιση: Απρίλιος - Ιούνιος

Ετυμολογία:

Vicia < vicia (λατιν. Πλίνιος, Βιργίλιος) κύαμος, κουκί.

tenuifolia < tenuis λεπτό + folium φύλλο = λεπτόφυλλη.

Carlina corymbosa subsp. graeca

Ιτέα 31/10/2009 Φωκίδα

Η Carlina corymbosa subsp. graeca, (Heldr. & Sartori) Nyman 1879, είναι φυτό των Βαλκανίων και της Ανατολίας, με μεγάλη εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Πολυετές άκαμπτο φυτό, διακλαδισμένο, με ύψος έως 70 εκ.
Φύλλα πολύ αγκαθωτά.
Βιότοπος: βραχώδεις και πετρώδεις θέσεις, ξηρά λιβάδια, άγονες τοποθεσίες, σε υψόμετρα 0-2000 μ.
Κεφάλια μέχρι 3 εκ. σε κορύμβους, με ανθίδια κίτρινα και βράκτια φυλλόμορφα, καστανόξανθα με όλα τα ανθίδια προτοκαλόχρωμα. 
Ανθίζει Απρίλιο - Αύγουστο

Ετυμολογία:
Carlina > γένος αφιερωμένο στο Καρλομάγνο, επειδή υποτίθεται ότι θεράπευσε τον στρατό του από την πανώλη με κάποια καρλίνα.
corymbósus, a, um > κόρυμβος (κορυφή) - επειδή τα άνθη, ανεξάρτητα από το ύψος των ποδίσκων, εμφανίζονται στο ίδιο επίπεδο.
graeca > Grecia Γραικία.

Euphorbia seguieriana subsp. niciciana

Οίτη 15/05/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Euphorbia seguieriana subsp. niciciana [(Novák) Rech. f. 1948] είναι φυτό των Βαλκανίων και την Ανατολίας με ευρεία εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα κυρίως στην βόρεια χώρα και κατά μήκος της Πίνδου.

Συνώνυμο: Euphorbia niciciana (Novák 1893).

Βιότοπος: φυλλοβόλα δάση, ξηρά λιβάδια, συχνά κατά μήκος ορεινών δρόμων σε υψόμετρα 0-110 (-1800) μ.

Πολύβλαστο φυτό με λαμπερά επιμήκη φύλλα.

Άνθιση: τέλη Απριλίου - Ιούλιος.

Ετυμολογία:

Euphorbia < ευ (καλώς) + φέρβω (τρέφω, βοσκω) και φορβή (τροφή, βοσκή) [2] Σύμφωνα με τον Πλίνιο, από το γιατρό Εύφορβο που ανακάλυψε τις θεραπευτικές ιδιότητες του φυτού. [3] Σύμφωνα με τον Treccani από το λατινικό euphorbium, που προέρχεται από το ελληνικό «ευφόρβιον».

seguieriana < αφιερωμένο στον Γάλλο βοτανικό Jean-François Séguier (1703-1784).

niciciana < αφιερωμένο στον Σέρβο βοτανικό Djoerje Nicic (1856 - 1920).

Lactuca serriola

Φαλακρό 12/07/2009

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Lactuca serriola (L. 1756) θεωρείται ο πρόγονος του καλλιεργούμενου μαρουλιού. Ευρωμεσογειακό είδος  που εξαπλώνεται έως την Κεντρική Ασία, έχει παρουσία σε όλη την Ελλάδα.

Βιότοπος: αγροτικοί βιότοποι, χωματόδρομοι, λιβάδια σε υψόμετρα 0-600 (-1000) μ.

Ετήσιο ή διετές φυτό με όρθιο βλαστό 50-200 εκ., διακλαδισμένο στο πάνω τμήμα. Φύλλα άκαμπτα, πριονωτά. Άνθη κίτρινα.

Άνθιση: μέσα Ιουνίου - Οκτώβριος.

Lactuca < lac, láctis, γάλα ==> για τον άφθονο λευκό χυμό που έχουν είδη του γένους - μαρούλι, θρίδαξ.

serriola < serrula μικρό πριόνι ==> αναφορά στα πριονωτά φύλλα // seris ραδίκι. 

Viola reichenbachiana

Βόρας (Καϊμακτσαλάν) 04/06/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Viola reichenbachiana (Boreau 1857) είναι ευρασιατικό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα εκτός από τις Κυκλάδες.
Βιότοπος: σκιερές δασικές εκτάσεις σε υψόμετρα (100-) 400-1500 (-1900) μ.
Πολυετής πόα.
Βασικά φύλλα σε ρόδακα, καρδιοειδή, οδοντωτά, μακρόμισχα, με αραιό χνούδι.
Άνθη ιώδη με σκούρες νευρώσεις.
Ανθίζει Μάρτιο - Ιούνιο.

Ετυμολογία:
Viola < viola δάνειο από κάποια μεσογειακή γλώσσα. Ελληνικά: ίον (< ιώδες χρώμα, κλπ).
reichenbachiana < αφιερωμένη στον Γερμανό ορνιθολόγο Heinrich Gottlieb Ludwig Reichenbach (Rchb. 1793-1879).

Centaurea diffusa

Όλυμπος 10/07/2009

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Centaurea diffusa (Lam. 1785) είναι φυτό της ΝΑ Ευρώπης και της Ανατολίας. Στην Ελλάδα φύεται κυρίως στην βόρεια χώρα.

Βιότοπος: αμμώδεις και χαλικώδεις θέσεις, πετρώδεις πλαγιές σε υψόμετρα 0-750 μ.

Διετές φυτό με ξυλώδη ρίζα, ύψους 20-50 εκ.. Στελέχη χνουδωτά, άκαμπτα., διακλαδισμένα.

Άνθη λευκά.

Άνθιση: τέλη Ιουνίου - αρχές Οκτωβρίου.

Ετυμολογία:

Centaurea < Centaurus < Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού)

diffusa < diffundo διασπείρω, διαχέω = διάσπαρτος ==> για το τρόπο ανάπτυξή του φυτού.

Colchicum cupanii subsp. glossophyllum

Αττική 28/11/2008

Salix alba

Ερυθρές 23/02/2006

Scrophularia nodosa

Ταΰγετος 25/03/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Scrophularia nodosa είναι ευρωσιβηρικό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Βιτόπος: βραχώδεις θέσει, δασικές εκτάσεις και θαμνώνες σε υψόμετρα έως 1800 μ.

Πολυετές φυτό με ισχυρή ρίζα. Φύλλα ωοειδή. Βλαστοί όρθιοι, τριχωτοί.

Τα άνθη βγαίνουν στις αρθρώσεις του βλαστού.

Άνθιση από τα τέλη Μαρτίου στα νότια και καλοκαρινή βορειότερα και χαμηλότερα.

Ετυμολογία:

Scrophularia < scrofa γουρούνα > scróphula ==> επειδή πίστευαν ότι ορισμένα είδη του γένους θεράπευαν τις χοιράδες (εξόγκωση των αδένων του λαιμού).

nodosa < nodus άρθρωση, κόμπος = αρθρωτή.

Pilosella leucopsilon

Δίρφυς 21/06/2008

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Pilosella leucopsilon [(Arv.-Touv.) Gottschl. 2011] είναι ευρασιατικό φυτό με εξάπλωση στην Ελλάδα στην ηπειρωτική χώρα και την Εύβοια.

Βιότοπος: λιβάδια, διάκενα φυλλοβόλων δασών, προεξοχές βράχων σε υψόμετρα 40--1800 μ.

Πολυετές φυτό με ριζικό σύστημα από στόλονες κοντούς, παχείς με λευκό χνοώδες τρίχωμα. Βλαστοί όρθιοι 5-25 εκ. Βασικά φύλλα σε ρόδακα σπατουλοειδή ή λογχοειδή, στη πάνω επιφάνεια πράσινα, με σκληρές τρίχες, στη κάτω επιφάνεια με λευκό τρίχωμα.

Κεφάλια μοναχικά με κίτρινα-λεμονί ανθίδια, που είναι κόκκινα στην κάτω επιφάνεια.

Άνθιση: Μάιος - Ιούλιος.

Ετυμολογία:

Pilosella < υποκοριστικό του pilosa (τριχωτή) < pilus (λατιν.), τρίχα. ==> αναφορά στα τριχωτά φύλλα.

leucopsilon < λευκός + ψιλόν (πτίλον) ==> αναφορά στο λεπτό λευκό τρίχωμα στην κάτω επιφάνεια των φύλλων.

Sideritis montana subsp. remota

Οίτη 15/05/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Ο Sideritis montana subsp. remota [(d'Urv.) P.W. Ball 1972] είναι φυτό της Ελλάδας, της ΝΔ Ανατολίας και της Συροπαλαιστίνης.

Βιότοπος: διάκενα δασών, μακκία βλάστηση, πρανή δρόμων σε υψόμετρα 0-900 μ.

Ετήσιο και μερικές φορές διετές φυτό. Βλαστός απλός ή μέτρα διακλαδισμένος, ύψους 10-40 εκ. Φύλλα βλαστού ίσα με τον κάλυκα. Άνθη κίτρινα που σταδιακά γίνονται καφέ.

Άνθιση: τέλη Απριλίου - Ιούνιος.

Ετυμολογία:

Sideritis < σιδηρίτις, η (Διοσκουρίδης) = η Σιδηρίτις.

montana < mons, montis βουνό, όρος.

remota < remóveo απομακρύνω ==> εννοείται φυτό από απομακρυσμένα, από μακρινά μέρη.

Galium incanum subsp. incanum

Παρνασσός 30/07/2013

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Galium incanum (Sm. 1806) subsp. incanum είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου. Περιγράφηκε επιστημονικά με υλικό που συνέλεξε η αποστολή του Sibthorp στον Παρνασσό και μια υδατογραφία του από τον ζωγράφο Bayer περιλαμβάνεται στην μνημειώδη έκδοση της Flora Graeca.

Στην Ελλάδα η εξάπλωση του, αν και διάσπαρτη,  περιλαμβάνει την Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα, Νότια Πίνδο, Μακεδονία, Θράκη, Βόρειο (Σαμοθράκη) και Ανατολικό Αιγαίο (Χίος, Σάμος). 

Στην Ανατολική Κρήτη και στο όρος Δίκτη ευδοκιμεί το ενδημικό υποείδος  Galium incanum subsp. creticum (Ehrend).

Βιότοπος: βραχώδεις και πετρώδεις πλαγιές, χαράδρες, αλπικά λιβάδια σε υψόμετρα 1000-2400 μ.

Πυκνοφυές πολυετές φυτό με μαξιλαρόμορφη εμφάνιση. Φύλλα γραμμικά με λευκόγκριζο χνούδι.

Ανθοφόρα στελέχη 7-15 εκ. Ταξιανθία κυλινδρική με λίγα λευκά, κρεμ ή ανοιχτορόδινα άνθη. 

Άνθιση: τέλη Απριλίου - αρχές Αυγούστου.

Ετυμολογία:

Galium < γάλα ==> επειδή ορισμένα είδη αυτού του γένους χρησιμοποιήθηκαν για την πήξη του γάλακτος.

incanum = πολιό, λευκόγκριζο, λευκότριχο ==> αναφορά στα φύλλα.

υδατογραφία του Bayer από την Flora Graeca

Valantia aprica

Γκιώνα 30/05/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Valantia aprica [(Sm.) Tausch 1829] είναι ενδημικό φυτό Ελλάδας και Αλβανίας. Στην χώρα μας φύεται σε Πίνδο, Ιόνιο, Στερεά Ελλάδα, Εύβοια (Δίρφυς), Πελοπόννησο, Κυκλάδες (Νάξος) και Κρήτη. Το είδος πιθανότατα περιγράφηκε από τα Λευκά Όρη της Κρήτης.
Συνώνυμο: Galium apricum Sm.
Βιότοπος: Βράχια σε υψόμετρα 1050-2400 μ.
Πολυετές φυτό με ξυλώδη βάση.
Στελέχη λεπτά και πολλά, 5-20 εκ.
Φύλα σε δέσμες ανά 4, σαρκώδη, οδοντωτά, 2-6 χιλ.
Ταξιανθία κυλινδρική που αποτελείται από μικρά, υποκίτρινα, μασχαλιαία, ερμαφρόδιτα άνθη.
Άνθιση Μάιο-Ιούλιος.

Ετυμολογία:
Valantia < γένος αφιερωμένο στον Γάλλο βοτανικό S. Vaillant (1669-1722).
aprica = ηλιόλουστη, ευήλια.

Pinus nigra μαυρόπευκο

Ελατιά Δράμας

Myosotis alpestris subsp. suaveolens

Χελμός 12/06/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Myosotis alpestris subsp. suaveolens [(Willd.) Strid] είναι βαλκανικό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα από τον Χελμό ως τα βόρεια σύνορα. Πρόσφατα βρέθηκε και στην Σαμοθράκη στο όρος Σάος (Φεγγάρι) και στα 1200 μ..

Βιότοπος: υποαλπικά και αλπικά λιβάδια σε υψόμετρα 1100-1800 (1500-2800) μ.

Πολυετές φυτό με μικρό ρίζωμα. Στελέχη 5-30 εκ. κατώτερα φύλλα ελλειπτικά και ανώτερα μικρότερα επιμήκη - λογχοειδή.

Άνθη γαλάζια με κίτρινο κέντρο.

Άνθιση: μέσα Ιουνίου - τέλη Αυγούστου.

Ετυμολογία:

Myosotis < μυς (ποντικός) + ους ωτός (αυτί).

alpestris < Alpes Άλπεις = αλπικό

suaveolens < suavis ευχάριστος, γλυκός + oleo ευοσμώ, μυρίζω ωραία ==> επειδή έχει ένα ευχάριστο άρωμα.

Scrophularia peregrina

Δίρφυς 28/04/2013 Εύβοια

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Scrophularia peregrina (L. 1753) είναι μεσογειακό φυτό με εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.

Βιότοπος: εποχιακά υγρά σημεία σε μακκία βλάστηση, ελαιώνες σε υψόμετρα 0-800 μ.

Ετήσιο φυτό με όρθιο βλαστό 20-70 εκ., απλό ή ελάχιστα διακλαδισμένο. Φύλλα συνήθως αντίθετα ωοειδή.

Άνθη σε χαλαρή διάταξη, κοκκινωπά-καφέ.

Ετυμολογία:

Scrophularia < scrofa γουρούνα > scróphula ==> επειδή πίστευαν ότι ορισμένα είδη του γένους θεράπευαν τις χοιράδες (εξόγκωση των αδένων του λαιμού).

peregrina < ξένη, εξωτική ==> με την έννοια της περιπλάνησης, κάτι που είναι εδώ κι εκεί.

Daphne euboica

Δίρφυς 28/04/2013

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Περιγράφηκε το 1957 (Rech.f.) ως ενδημικό της Εύβοιας αλλά με την τελευταία ταξινομική αναθεώρηση (Vascular plants of Greece an annotated checklist 2013) θεωρείται συνώνυμη της Daphne oleoides.

Orobanche gracilis

Γύθειο 02/05/2010

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Orobanche gracilis (Sm. 1798) είναι ευρωμεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: διάκενα κωνοφόρων και φυλλοβόλων δασών, μακκία βάστηση, χλοερές πλαγιές σε υψόμετρα 0-1800 μ.

Παρασιτικό φυτό με ξενιστές είδη των γενών Cytisus και Genista.

Άνθη κοκκινωπά με στίγματα σε έντονο κίτρινο.

Άνθιση: μέσα Απριλίου - Ιούλιος.

Ετυμολογία:

Orobanche <  όροβος (λαθούρι) + άν-χω= άγχω (πνίγω) ==> παρασιτικό που «πνίγει» τον όροβο = Οροβάγχη.

gracilis (λατιν.) = λεπτός, απλός.