Crocus novicii

Δούσκο (Νεμέρτσικα) 18/05/2019

φωτογραφίες Ζήσης Αντωνόπουλος

Ο Crocus novicii (V.Randjel. & Miljković, 2016) είναι ενδημικός της Νότιας Αλβανίας (από όπου περιγράφηκε) και της Ελλάδας (Ήπειρος). Στην Ελλάδα εντοπίστηκε τον Μάιο του 2019 από τους Ζήση Αντωνόπουλο, Χρήστο Δημάδη και Σπύρο Τσιφτσή στο συνοριακό όρος Δούσκο (Νεμέρτσικα) της Πωγωνιανής Ηπείρου, πάνω από το χωριό Κεφαλόβρυσο.
Είναι ορεινός κρόκος μεγάλων υψομέτρων. Έχει χρώμα λευκό με απόχρωση λιλά στην βάση του περιγονίου.
Η μοριακή ανάλυση έδειξε ότι έχει στενή σχέση με τον βαλκανικό και ευρείας εξάπλωσης Crocus veluchensis και ίσως να αποτελεί μία ιδιαίτερα μορφή του. Οι Σέρβοι βοτανικοί που τον περιέγραψαν υποστηρίζουν ότι διαφέρει από τον C. veluchensis στον αριθμό των φύλλων (πάνω από 3).
Ετυμολογία:
Crocus < κρόκος < πιθανώς από την κρόκη (υφάδι) ==> από τα γεννητικά όργανα (ανθήρες, κλπ) που έχουν παρόμοιο σχήμα με τα υφάδια.
novicii < αφιερωμένος στον Σέρβο βοτανικό Novica Ranđelović, για να τιμηθεί το έργο του για το γένος Crocus στη Βαλκανική Χερσόνησο.

 

Fritillaria obliqua subsp. tuntasia

Κύθνος 14/04/2019

φωτογραφία Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος

H Fritillaria obliqua subsp. tuntasia [(Halácsy, 1904) Kamari, 1991] είναι ενδημικό φυτό των Κυκλάδων και κυρίως της Κύθνου. Άτομα έχουν βρεθεί επίσης σε Γυάρο, Σέριφο και Φολέγανδρο.

Περιγράφηκε το 1904 με το όνομα Fritillaria tuntasia. Το 1991 η Καμάρη την υποβάθμισε σε υποείδος της Fritillaria obliqua που φύεται στην Αττική και την Εύβοια.  Διαφέρει από το τυπικό υποείδος Fritillaria obliqua subsp. obliqua από τα περισσότερα φύλλα της (έως 30), που είναι στενά και συνήθως στριμμένα.

Ανθίζει από το τέλος Φεβρουαρίου.

Ετυμολογία:

Fritillaria < fritíllus κύπελλο με το οποίο έριχναν τα ζάρια οι Ρωμαίοι ==> από το σχήμα του άνθους.

obliqua = πλάγια, λοξή ==> για την πλάγια θέση των ανθέων στον βλαστό.

tuntasia < αφιερωμένη στο Έλληνα βοτανικό Βασίλειο Τούντα που ερεύνησε στις Δυτικές Κυκλάδες, Αττική και Εύβοια.

Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (RDB 2009) με τον χαρακτηρισμό Τρωτό (VU).

Linum leucanthum

Υμηττός 19/04/2008

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Linum leucanthum (Boiss. & Spruner, 1843) είναι ενδημικό της Στερεάς Ελλάδας και της Εύβοιας.
Βιότοπος: Πετρώδεις θέσεις και ανοίγματα δασών, σε μεσαία υψόμετρα.
Πολυετής νανώδης πόα με ξυλώδη διακλαδισμένο βλαστό και ύψος έως 15 εκατοστά.
Φύλλα με πολύ μικρές άκαμπτες τρίχες.
Άνθη: λευκά με σκούρες νευρώσεις, που σχηματίσουν αραιό βότρυ.
Άνθιση: Μάρτιος - Μάιος.
Ετυμολογία
Linum < λίνον (λινάρι).
leucanthum < λευκός + άνθος = λευκανθές.

 

Soldanella chrysosticta subsp. pelia

Πήλιο 09/04/2018

φωτογραφία Γιάννη Κοφινάς

Η Soldanella chrysosticta subsp. pelia [(Raus) Raus, 1987] είναι ενδημικό φυτό του Πηλίου με δύο γνωστούς υποπληθυσμούς.
Βιότοπος: οικότοποι γλυκού νερού, υγρές θέσεις σε υψόμετρα 1100 - 1200 μ.

Ανθίζει την άνοιξη.
Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων και Απειλούμενων φυτών της Ελλάδας (RDB 1995) με τον χαρακτηρισμό «Τρωτό».
Ετυμολογία:
Soldanella < υποκοριστικό του ιταλικού soldo (μικρό νόμισμα) < solidus (ρωμαϊκό νόμισμα) ==> αναφορά στο στρογγυλό σχήμα των βασικών φύλλων.
chrysosticta < χρυσός + στικτή.
pelia < Πήλιο. 

Πήλιο 02/05/2017

φωτογραφία Δαυΐδ Κουτσογιαννόπουλος

Anthemis rigida subsp. amorgina

Αμοργός 17/04/2021

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Η Anthemis rigida subsp. amorgina (Biel & Kit Tan, subsp. nov. 2021) είναι ένα νέο ενδημικό υποείδος από τις Κυκλάδες της πολύμορφης  Anthemis rigida. 
Θεωρείται ενδημικό της Αμοργού και εντοπίζεται στο νότιο τμήμα του νησιού και ανατολικότερα σε υψόμετρα 260-780 μ. και σε ασβεστολιθικά εδάφη
Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο.
Ετυμολογία:
Anthemis  < ανθεμίς (< άνθεμον), όνομα που χρησιμοποιεί ο Διοσκουρίδης για το χαμομήλι.
rigida < rigeo άκαμπτο, σκληρό = άκαμπτη.
amorgina < Amorgos Αμοργός.
Πηγή:
PHYTOLOGIA BALCANICA 27(1): 127 – 150, Sofia, 2021

 

Anthemis samariensis

Σαμαριά 29/05/2020

φωτογραφία Βαγγέλης Παπιομύτογλου

Η Anthemis samariensis (Turland 2008) είναι ενδημικό φυτό της Δυτικής Κρήτης σε μια μικρή περιοχή των Λευκών Ορέων.
Βιότοπος: Ρωγμές σε κατακόρυφους ασβεστολιθικούς κρημνούς.
Πολυετής πόα, με πυκνό τρίχωμα.
Βλαστοί διακλαδισμένου, ελαφρώς ξυλώδεις στην βάση.
Ανθοφόροι βλαστοί κατακείμενοι έως όρθιοι μέχρι 25 εκ.
Ανθίζει από τον Ιούνιο έως τις αρχές Ιουλίου.
Ετυμολογία:
Anthemis < ανθεμίς (< άνθεμον), όνομα που χρησιμοποιεί ο Διοσκουρίδης για το χαμομήλι = Ανθεμίς.
samariensis < Σαμαριά (από όπου περιγράφηκε).
Περιλαμβάνεται Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (2009) με τον χαρακτηρισμό Τρωτό (VU).

 

Achillea occulta

Κουλοχέρα 14/05/2011

φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς

Η Achillea occulta (Constandinids & Kalpoutzakis 2005) τοπικό ενδημικό φυτό της Νοτιοανατολικής Λακωνίας, γνωστό από τα όρη Κουλοχέρα και Κουμπόριζα, που αποτελούν νότιες προεκτάσεις του Πάρνωνα.
Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές και κρημνοί σε σκιερές ή ημισκιερές θέσεις.
Φύλλα αραιώς τριχωτά έως σχεδόν λεία, πτεροσχιδή.
Πολυετές είδος, που σχηματίζει συστάδες.
Ανθοφόρα στελέχη χωρίς διακλαδώσεις με αραιό τρίχωμα.
Άνθιση: Μάιος - Ιούνιος.
Achillea < αφιερωμένο στον μυθικό Αχιλλέα, που υποτίθεται ότι είχε χρησιμοποιήσει φυτά του γένους για να θεραπεύσει πληγές μετά τις μάχες.
occulta (λατιν.) = κρυμμένο, αζήτητο, που διέφυγε από την αναζήτηση.
Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (2009) με τον χαρακτηρισμό Τρωτό (VU).

 

Senecio eubaeus

Ξηροβούνι 27/06/2021

φωτογραφία Θανάσης Παπανικολάου

To Senecio eubaeus (Boiss. & Heldr. 1856) είναι ενδημικό της Εύβοιας στα όρη Δίρφυς, Ξηροβούνι και Κανδήλι. Συλλέχθηκε πρώτη φορά του 1848 από τον Heldreich και περιγράφηκε επιστημονικά το 1856.
Βιότοπος: πετρώδεις και βραχώδεις περιοχές, λιθώνες σε υψόμετρα 1100-1400 μ.
Ποώδες, πολυετές φυτό. Βλαστοί 1 και σπάνια 2, 20-60 εκ., κατακόρυφοι, διακλαδισμένοι μόνο στην ταξιανθία, αραχνοειδώς τριχωτοί.
Κεφάλια καμπανουλοειδή, πυκνά αραχνοειδώς τριχωτά. Άνθη γλωσσοειδή, κίτρινα.
Άνθιση τέλη Ιουνίου - μέσα Αυγούστου.
Ετυμολογία:
Senecio < sénex γέρος ==> αναφορά στον σφαιρικό και λευκό πάππο του φυτού - το όνομα αναφέρεται από τον Πλίνιο = Σενέκιο.
eubaeus < Εύβοια.

 

Convolvulus coelesyriacus

Καστελόριζο 27/03/2016

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

O Convolvulus coelesyriacus (Boiss., 1849) είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου (Νότια Ανατολία, Κύπρος, Λίβανος, Παλαιστίνη). Στην Ελλάδα φύεται μόνο στο Καστελόριζο.
Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές με φρύγανα και θάμνους.
Άνθιση: τέλη Μαρίου - Απρίλιος.
Ετυμολογία:
Convolvulus < convólvo (λατιν.) διαπλέκω ==>  για τα συχνά διαπλεκόμενα στελέχη πολλών ειδών αυτού του γένους
coelesyriacus < coélum ουρανός + syriacus συριακός.

 

Epipactis olympica

Όλυμπος 10/07/2009

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Epipactis olympica (Robatsch 1990) είναι ενδημική ορχιδέα του Ολύμπου, που απαντά σε λίγες θέσεις.

Βιότοπος: δάση οξιάς και κωνοφόρων σε σκιερές θέσεις και βαθιά υγρά εδάφη.

Φύλλα ωοειδή λογχοειδή. Ταξιανθία πυκνή με άνθη κρεμάμενα.

Ανθίζει τον Ιούλιο.

Ετυμολογία:

Epipactis < Επιπακτίς, όνομα φυτού που αναφέρει ο Διοσκουρίδης: «επιπακτίς, οἱ δε ελλεβορίνην, θαμνίσκος μικρός, φυλλάρια ελάχιστα έχων».

olympica < Όλυμπος.

Rhamnus sibthorpiana

Παρνασσός 28/05/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Ο Rhamnus sibthorpiana (Schult. 1819) είναι ενδημικό είδος της Στερεάς Ελλάδας (Βαρδούσια, Γκιώνα, Ελικώνας, Παρνασσός) και Πελοποννήσου (Ερύμανθος, Ζήρεια, Μαίναλο, Ολίγυρτος, Ταΰγετος, Χελμός).

Βιότοπος: ασβεστολιθικοί βράχοι σε υψόμετρα 1000-2450 μ.

Ετυμολογία:

Rhamnus < ράμνος (όνομα που χρησιμοποιούν οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς για διάφορους θάμνους).

sibthorpiana < αφιερωμένο στον Άγγλο βοτανικό John Sibthorp (1758-1796), δημιουργό της μνημειώδους έκδοσης Flora Graeca.

Allium occultum

Σκύρος 09/06/2018

φωτογραφία Θανάσης Παπανικολάου

Το Allium occultum (Tzanoudakis. & Trigas 2015) είναι ενδημικό της Σκύρου.
Γνωστό από δύο θέσεις στο όρος Κόχυλας. Η πρώτη εντοπίστηκε τον Ιούνιο του 1996 και η δεύτερη τον Ιούλιο του 2014.
Συγγενεύει με τα A. apergii και A. dirphianum, ενδημικά της Εύβοιας.
Ανθίζει το καλοκαίρι.
Ετυμολογία:
Allium < allium (λατιν. Πλίνιος) < άγλις, -ίθος, η κεφαλή ή σκελίδα σκόρδου (σύμφωνα με τον Ottorino Pianigiani, 1845-1926, Ιταλό δικαστή, πολιτικό και γλωσσολόγο)
occultum (λατιν.) = κρυμμένο, αζήτητο, που διέφυγε από την αναζήτηση.

 

Samolus valerandi

Αμοργός 01/05/2021

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Το Samolus valerandi (L. 1753) έχει ευρεία εξάπλωση στην Ευρώπη, την Μεσόγειο και την Ελλάδα.
Βιότοπος: πηγές, οικότοποι γλυκού νερού, υγροί βράχοι, φαράγγια σε υψόμετρα 0-900 (-1500) μ.
Πολυετές φυτό με πράσινα γυαλιστερά φύλλα που σχηματίζουν ακανόνιστο ρόδακα και βλαστό ύψους 10-40 εκ.
Άνθη μικρά λευκά.
Άνθιση: τέλη Μαρτίου - Ιούλιος.
Ετυμολογία:
Samolus < φυτό που αναφέρει ο Πλίνιος και το οποίο συνέλεγαν οι Δρυίδες και το χρησιμοποιούσαν κατά των ασθενειών βοοειδών και χοίρων.
valerandi < αφιερωμένο στον Γάλλο βοτανικό Dourez Valerand (16ος αιώνας). 

Campanula hierapetrae

Θρυπτή 26/07/2020

φωτογραφία Βαγγέλης Παπιομύτογλου

H Καμπανούλα της Ιεράπετρας [Campanula hierapetrae (Rech.f. 1935)] είναι τοπικό ενδημικό φυτό του ορεινού συγκροτήματος της Θρυπτής στην Ανατολική Κρήτη. Συλλέχτηκε από τον Dörfler το 1904 στο όρος Αφέντης Καβούσι.
Βιότοπος: σχισμές και αναβαθμίδες ασβεστολιθικών κρημνών.
Πολυετής πόα, τεφρή, χνοώδης εξ ολοκλήρου.
Τα φύλλα βάσης σχηματίζουν ρόδακα.
Τα φύλλα της βάσης σχηματίζουν ρόδακα, με ακτινωτά ανθοφόρα στελέχη.
Άνθη 1-5 σε κάθε ανθικό στέλεχος, με στεφάνη τεφροκύανη, χοανοειδή.
Άνθιση: Ιούλιος - Αύγουστος.
Ετυμολογία:
Campanula < υποκοριστικό του campana.
hierapetrae < Ιεράπετρα.
Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (2009) με τον χαρακτηρισμό Τρωτό (VU).

Tulipa orphanidea

φωτογραφία από την Αρκαδία

Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος

Η Τουλίπα του Ορφανίδη (Tulipa orphanidea Boiss. ex Heldr. 1862) είναι ενδημική Στερεάς Ελλάδας και Πελοποννήσου.
Πολυετές βολβώδες φυτό. Βλαστός 8-27 εκ. Φύλλα γραμμοειδή, αυλακωτά, λεία.
Βιότοπος: λιβάδια και πετρώδεις θέσεις
Άνθη: 1-3 με χρώμα πορτοκαλί
Άνθιση: από τον Απρίλιο.
Ετυμολογία:
Tulipa < από τουρκική túlipand, τουρμπάνι.
orphanidea < προς τιμήν του βοτανικού Θεόδωρου Ορφανίδη (Σμύρνη 1817 - Αθήνα 1886), καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

 

Achillea barbeyana

Βαρδούσια 07/08/2010

φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς

Η Achillea barbeyana (Heard. & Heimerl 1884) είναι ενδημική αποκλειστικά των κορφών στα Βαρδούσια όρη.
Βιότοπος: πετρώδεις πλαγιές, βραχώδη εδάφη, σε υψόμετρα 2250-2450 μ.
Ανθίζει το καλοκαίρι.

Ετυμολογία:
Achillea < αφιερωμένο στον μυθικό Αχιλλέα, που υποτίθεται ότι είχε χρησι-μοποιήσει φυτά του γένους για να θεραπεύσει πληγές μετά τις μάχες.
barbeyana < προς τιμήν του Ελβετού βοτανικού William Barbey (1842-1914).
Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (RDB 1995).

 

Galium reiseri

Σκύρος 15/06/2019

φωτογραφία Θανάσης Παπανικολάου

Το Galium reiseri (Halácsy 1895) είναι ενδημικό των Σποράδων (Σκύρος, Αλόννησος, Κυρά Παναγιά, Γιούρα και την Σάμου.
Βιότοπος: ασβεστολιθικοί βράχοι, συχνά κοντά στην θάλασσα, σε υψόμετρα 0-200 (500) μ.
Πολυετές γλαυκώδες φυτό.
Βλαστοί ανερχόμενοι 15-60 εκ.
Φύλλα σπειροειδή τα ανώτερα ελλειπτικά
Πυκνή ταξιανθία, ευρέως πυραμιδική με άνθη κιτρινωπά.
Άνθιση: τέλη Απριλίου - Ιούνιος.
Ετυμολογία:
Galium < γάλα ==> επειδή ορισμένα είδη αυτού του γένους χρησιμοποιήθηκαν για την πήξη του γάλακτος = Γάλιον
reiseri < αφιερωμένο στον Αυστριακό ορνιθολόγο Othmar Reiser (1861 - 1936), ο οποίος είχε ερευνήσει το 1894 τα νησιά Γιούρα και Κυρά Παναγιά.

 

Veronica glauca subsp. peloponnesiaca

Υμηττός 12/04/2011

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Veronica glauca subsp. peloponnesiaca [(Boiss. & Orph.) Maire & Petitm. 1908] είναι ελληνικό ενδημικό φυτό, με εξάπλωση στην Δυτική και Κεντρική Ελλάδα, την Πελοπόννησο, τις Κυκλάδες και την Κρήτη.
Μονοετής πόα με ακέραιους ή διακλαδισμένους, αραιά τριχωτούς βλαστούς 5-25 εκ. .
Βιότοπος: λιβάδια, παρυφές αγροτικών δρόμων, αγροί, ελαιώνες, θαμνώνες, πετρώδεις πλαγιές με χαλίκια πάνω από το δασικό όριο, σε υψόμετρα μέχρι 2000 μ.
Άνθη γαλάζια με σκουρότερες νευρώσεις.
Ανθίζει Φεβρουάριο μέχρι Μάιο.
Ετυμολογία:
Veronica < από το όνομα Santa Veronica, επειδή είναι ένα μικρό λουλούδι που εμφανίζεται κοντά στην Μεγάλη Εβδομάδα.
glauca < γλαυκή, από τα γκριζοπράσινα φύλλα της.

Pulsatilla halleri subsp. rhodopaea

Φαλακρό 25/04/2015

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

H Pulsatilla halleri subsp. rhodopaea [ (Stoj. & Stef.) K. Krause 1958] είναι βαλκανικό ενδημικό υποείδος. Στην Ελλάδα φύεται στην Μακεδονία (Όλυμπος, Βούρινος, Φαλακρό, Όρβηλος, Μενοίκιο, Βροντούς) και την Ροδόπη.
Συνώνυμα: Anemone rhodopaea (Stoj. & Stef.) Stoj. & Stef // Pulsatilla halleri subsp. macedonica K. Krause
Βιότοπος: βραχώδεις ασβεστολιθικές πλαγιές και κορυφογραμμές σε υψόμετρα 600-1400 μ.
Ισχυρά τοξικό φυτό, τριχωτό σε όλα του τα μέρη.
Άνθιση ανοιξιάτικη.
Ετυμολογία:
Pulsatilla < pulso κινώ, ωθώ ==> για την φτερωτή ουρά του αχαινίου που κινείται με την παραμικρή πνοή υου ανέμου.
halleri < προς τιμήν του Ελβετού βοτανικού (Victor) Albrecht von Haller (1708-1777).

Carum depressum

Λαγκάδα Ταϋγέτου 26/05/2013

φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς

Το Carum depressum (Hartvig & Kit Tan 2001) είναι στενότοπο ενδημικό του Ταΰγετου.
Αναφέρεται μόνο από το φαράγγι της Λαγκάδας.
Βρέθηκε για πρώτη φορά το 1995 από φοιτητές του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης
Βιότοπος: σχισμές ασβεστολιθικών βράχων σε υψόμετρα 700-800 μ.
Ανθίζει από τον Μάιο
Ετυμολογία:
Carum < κάρον (Διοσκουρίδης) // [2] κάρυον, για το σκληρό κέλυφος του καρπού // [3] από την Καρία (Πλίνιος).
depressum < deprimo πιέζω προς τα κάτω, καταπιέζω = κατακείμενο (επειδή οι βλαστοί του αναπτύσσονται πάνω στις επιφάνειες των βράχων).