Medicago littoralis

Ελαία 06/04/2103 Λακωνία

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Medicago littoralis (Loisel. 1810) είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου και της ΝΔ Ασίας, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Βιότοπος Αμμώδεις και χαλικώδεις παραλίες και περιστασιακά σε φρύγανα.
Μονοετές ή διετές φυτό, 10-30 εκ., απλωτό, τριχωτό η χνουδωτό.
Φυλλάρια αντωοειδή-σφηνοειδή.
Άνθη κίτρινα, ανά 2-4. 
Χέδρωπας λείος, δισκοειδής, χωρίς αγκάθια ή με αραιά αγκάθια,
Ανθίζει Απρίλιο - Ιούνιο. 

Ετυμολογία:
Medicago < Media (η Μηδία) ιστορική γεωγραφική περιοχή του σημερινού Ιράν, νότια της Κασπίας = Μηδική.
littoralis < litus παραλία, ακτογραμμή ==> αναφορά στον περιβάλλον ανάπτυξης.

Viscum album subsp. abietis

Πάρνηθα 13/11/1007

Tribulus terrestris

Αθήνα (Τουρκοβούνια) 25/09/2016

Ο Τρίβολος ο επίγειος (Tribulus terrestris L. 1753) είναι κοσμοπολίτικο φυτό, με ευρεία εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Κοινά ονόματα: τριβόλι, τριβούλι, κολλητσίδα.
Ετήσιο φυτό, 10-60 εκ., έρπον.
Φύλλα αντίθετα, πτεροσχιδή, τριχωτά.
Βιότοπος: αγροί, άκρες δρόμων, ξηρά λιβάδια.
Άνθη μονήρη, με 5 κίτρινα πέταλα 
Ανθίζει Μάιο - Ιούλιο.

Ετυμολογία:
Tribulus > τρίβολος (τρι* + βόλος) μικρό σιδερένιο τεμάχιο με τρεις αιχμές τοποθετημένες έτσι ώστε η μία να στέκεται πάντοτε κατακόρυφα, όπως κι αν αυτό ριχνόταν στο έδαφος, το οποίο διασκόρπιζαν κατά μάζες, για να παρακωλύσουν την πορεία εχθρικού στρατού ==> αναφορά στους καρπούς που έχουν αιχμηρές ακίδες = Τρίβολος.
terrestris > terra ==> επειδή αναπτύσσεται την γη, μακριά από  νερό = επίγειος.

Populus alba ασημόλευκα

Πάρνηθα (Τατόι) 28/02/2008

Cistus parviflorus

Κροκεές 06_04_2013 Λακωνία

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Ο Cistus parviflorus (Lam. 1786) είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου. Στην Ελλάδα εξαπλώνεται στη νότια χώρα και τα νησιά.

Βιότοπος: φρύγανα, θαμνώνες, πευκοδάση.

Πολύκλαδος θάμνος ή φρύγανο, με χαρακτηριστικό ασημοπράσινο φύλλωμα. Αναπαράγεται πολύ γρήγορα με σπόρους, που φυτρώνουν σε αφθονία μετά πό πυρκαγιά σε πευκοδάση.

Άνθη ρόδινα που δεν ξεπερνούν τα 3 εκ. και φύονται μέχρι 6 σε σκιάδια.

Ανθίζει από τον Μάρτιο.

Ετυμολογία:

Cistus < κίστη = κιβώτιο ή μεγάλο καλάθι ποικίλων χρήσεων (Όμηρος) και είδος κιβωτίου στο οποίο τοποθετούσαν τα αναγκαία για γραφή (Αριστοφάνης) - αναφέρεται στο σχήμα του καρπού, ο οποίος ανοίγοντας ξαφνικά, αποβάλλει τα σπέρματα = Κίστος

parviflorus < párvus μικρός + flos floris άνθος = μικρανθής.

Nicotiana glauca

Αμοργός 27/04/2005

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Nicotiana glauca (Graham 1828) είναι επιγενές - αλλόχθονο δέντρο ή θάμνος με προέλευση την Νότια Αμερική.

Άνθη σωληνοειδή, κίτρινα, σε αραιές ταξιανθίες και φύλλα λογχοειδή, γλαυκά.

Καλλιεργείται ως διακοσμητικό και αυτοφύεται σε βράχους, παλιά χωράφια, άκρες δρόμων

Ετυμολογία:

Nicotiana < γένος αφιερωμένο στο Jean Nicot (1530-1600), Γάλλο ακαδημαϊκό και πρεσβευτή στην Πορτογαλία, ο οποίος το 1559 έστειλε δείγμα του φυτού ως φαρμακευτικό στο Caterina de' Medici.

glauca < γλαυκή (λαμπρή, κυανοπράσινη) ==> από το χρώμα των φύλλων.

Ailanthus altissima

Αθήνα (Τουρκοβούνια) 26/09/2016

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η βρωμοκαρυδιά Ailanthus altissima [(Mill.) Swingle 1916)] είναι κινέζικο δέντρο. Εισήχθη στην Ευρώπη και στην Ελλάδα για καλλωπιστικούς σκοπούς αλλά, καθώς δεν έχει φυσικούς εχθρούς στην Ευρώπη, επεκτάθηκε υπερβολικά και συνεχίζει να επεκτείνεται. 

Έχει πολύ ανθεκτικό ριζικό σύστημα και είναι δύσκολο να καταπολεμηθεί. Φύεται σε μπάζα, αυλές, ανοιχτούς χώρους στις πόλεις.

Ετυμολογία:

Ailanthus < aillanito το όνομα του δέντρου στις νήσους Μολούκες της Ανατολική Ασίας, που σημαίνει ότι έχει ύψος που φτάνει στον ουρανό.

altissima < υπερθετικός του altus (υψηλός).

Euphorbia prostrata

Αθήνα (Τουρκοβούνια) 30/09/216

Η Ευφορβία η  εδαφόβια (Euphorbia prostrata Aiton 1789) είναι νεοτροπικό φυτό, με καταγωγή από την Βόρεια Αμερική. Έχει ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα, εκτός από τις Κυκλάδες.
Συνώνυμο: Chamaesyce prostrata (Aiton) Small 1903.
Βιότοπος χαλικώδη ορεινά και παράκτια ενδιαιτήματα σε υψόμετρα 0-400 μ. (περιστασιακά έως 1100 μ. στην ηπειρωτική χώρα).
Ετήσιο φυτό. Βλαστός 35 εκ. με έως και 10 κλάδους, κοκκινωπός στο πάνω μέρος και πράσινος στο κάτω.
Φύλλα ευρέως ελλειπτικά έως επιμήκη
Ανθίζει Σεπτέμβριο - Οκτώβριο.

Ετυμολογία
Euphorbia > ευ (καλώς) + φέρβω (τρέφω, βοσκω) και φορβή (τροφή, βοσκή) [2] Σύμφωνα με τον Πλίνιο, από το γιατρό Εύφορβο που ανακάλυψε τις θεραπευτικές ιδιότητες του φυτού. [3] Σύμφωνα με τον Treccani από το λατινικό euphorbium, που προέρχεται από το ελληνικό «ευφόρβιον».
prostrata > prosterno απλώνω κάτι στο έδαφος, καταστρώνω = εδαφόβια (πρηνής)
Chamaesyce > χαμαί + σύκο ==> αναφορά στους καρπούς του.

Bellis sylvestris

Γεράνεια 04/10/2008

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Bellis sylvestris (Cirillo 1792) είναι μεσογειακό φυτό με εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.

Βιότοπος: υγρά λιβάδια, χωράφια, ελαιώνες, κήποι, συχνά σε ημισκιασμένες θέσεις και σε υψόμετρα 0-800 (-1400) μ.

Τα ανθοφόρα κεφάλια βγαίνουν σε πολύ μακρείς ποδίσκους κι έχουν διάμετρο μέχρι 4 εκατοστά.

Άνθιση: Σεπτέμβριος - Ιανουάριος.

Ετυμολογία:

Bellis < béllus όμορφος, χαριτωμένος.

sylvestris < sylva και silva, δάσος = δασική.

Pyrus spinosa

Αμοργός 03/10/2007

Η αγριαχλαδιά (Pyrus spinosa Forssk. 1775) έχει ευρεία εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα. 
Φύεται σε πετρώδεις πλαγιές, βραχώδη εδάφη, ξέφωτα Δασών και όρια καλλιεργούμενων αγρών.

Sempervivum marmoreum

Χελμός 12/06/2010

Φύεται πάνω από τα 1100 μέτρα σε όλη την ορεινή Ελλάδα, σε ασβεστολιθικούς βράχους και βραχώδη εδάφη.
Έχει εντυπωσιακό σαρκώδη ρόδακα, όπως φαίνεται στην φωτογραφία.
Ανθίζει το καλοκαίρι.

Aubrieta gracilis

Βαρδούσια 30/05/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Aubrieta gracilis (Boiss. 1843) μέχρι πρόσφατα εθεωρείτο ενδημικό της Νότιας Πίνδου και της Στερεάς Ελλάδας αλλά τα τελευταία χρόνια, κάνοντας ένα άλμα, η εξάπλωσή του περιλαμβάνει την Αλβανία, την Σέβερνα Μακεντόνιγια και την Βουλγαρία.

Περιγράφηκε επιστημονικά με υλικό από τον Τυμφρηστό.

Βιότοπος: πετρώδεις πλαγιές, ασβεστολιθικοί βράχοι, πετρώδη λιβάδια σε υψόμετρα 1500-2350 μ.

Φυτό που έχει λιγότερο ή περισσότερο μαξιλαρόμορφη εμφάνιση. 

Φύλλα στενά, γραμμικά-λογχοειδή, ακέραια ή οδοντωτά, με αστεροειδείς τρίχες. Ανθοφόρα στελέχη λεπτά με 1-4 άνθη. 

Άνθη μοβ-ιώδη. 

Ανθίζει Μάιο - Ιούλιο (Αύγουστο).

Ετυμολογία:

Aubrieta < γένος αφιερωμένο στον ζωγράφο Κλωντ Ωμπριέ Claude Aubriet (1665 - 1742), συνοδό του Τουρνεφόρ στο εξερευνητικό ταξίδι του στο Αιγαίο το 1700

gracilis = λεπτός, απλός.

Trifolium uniflorum

Σούνιο 05/03/2013

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Το Trifolium uniflorum L. 1753 είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου με εξάπλωση στην Ελλάδα κυρίως γύρω από το Αιγαίο.

Βιότοπος: παράκτιοι βιότοποι, βραχώδεις οκαγιές με φρύγανα σε υψόμετρα 0-800 μ. 

Πυκνοφυές πολυετές φυτό με σκληρό ξυλώδες ριζικό σύστημα. Φυλλάρια ωοειδή, οδοντωτά, αραιά χνουδωτά.

Άνθη λευκά ή κρεμ-ροζ.

Άνθιση ανοιξιάτικη.

Ετυμολογία:

Trifolium < tres (τρις) + folium (λατιν.) φύλλο = Τριφύλλι

uniflorum < unus ένα + flos, flóris άνθος = μονανθές.

Anacamptis palustris subsp. elegans

Σχινιάς 20/05/2011

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Anacamptis palustris subsp. elegans [(Heuff. 1835) R.M. Bateman, Pridgeon & M.W.C hase 1997] είναι βαλκανική και ασιατική ορχιδέα με διάσπαρτη κατανομή στην Ελλάδα και το Αιγαίο.

Περιγράφηκε από το Ζαϊντόβαρ της Σερβίας. 

Συνώνυμο: Orchis elegans.

Ψηλό και ρωμαλέο φυτό, με ύψος μέχρι 1 μέτρο και 3-5 λογχοειδή άστικτα φύλλα.

Βιότοπος: Υγρολίβαδα και έλη.

Άνθη: 15-16 μεγάλα βιολετί άνθη, σε αραιή επιμήκη ταξιανθία.

Άνθιση: Απρίλιος - Ιούλιος.

Ετυμολογία:

Anacamptis < ανά + κάμπτω ==> από την κάμψη των γυρεομαγμάτων προς τα πίσω.

palustris < pálus, palúdis, έλος = ελοχαρής, ελώδης.

elegans = κομψή.

Anacamptis morio subsp. caucasica

Πεντέλη 20/04/2009

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Anacamptis morio subsp. caucasica [(K.Koch) H.Kretzschmar & al. 2007] είναι ευρωπαϊκή ορχιδέα, με εξάπλωση στην κεντρική και βόρεια Ελλάδα. Περιγράφηκε το 1753 από την Βάδη - Βυτεμβέργη της Γερμανίας.

Βιότοπος: διάκενα δασών, θαμνώνες, εποχιακά υγρά λιβάδια σε υψόμετρα 0-1700 μ.

Συχνά σχηματίζει μεγάλες αποικίες.

Άνθη: ταξιανθία με 6-25 άνθη σε χρώμα σκούρο μοβ, βιολετί

Άνθιση: Μάρτιος - Απρίλιος.

Ετυμολογία:

Anacamptis < ανά + κάμπτω ==> από την κάμψη των γυρεομαγματων προς τα πίσω.

morio < [1] morio (λατιν.) τρελός, ανόητος ===> για το πολύ μεταβλητό χρώμα των ανθέων -- [2] από το λατινικό κόσμημα morion -- [3] morione (ιταλικ.) είδος κράνους, λόγω του σχήματος των πετάλων.

caucasica < Καύκασος.

Πεντέλη 20/04/2009

Anacamptis coriophora subsp. fragrans

Βραυρώνα (Αττική) 22/04/2014

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Anacamptis coriophora subsp. fragrans [(L.) R. M. Bateman, Pridgeon & M. W. Chase 1997]
είναι μεσογειακή ορχιδέα με άρωμα που θυμίζει βανίλια. Περιγράφτκε το 1811 από την Βερόνα της Ιταλίας, με το όνομα Orchis fragrans (Pollini).
Έχει ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Βιότοπος: θαμνώνες, πετρώδη εδάφη, ξέφωτα δασών, ακαλλιέργητοι αγροί και όρια καλλιεργούμενων αγρών, φρύγανα, σε υψόμετρα έως 1100 μ.
Είναι παρόμοια με την Anacamptis coriophora subsp. coriophora αλλά αναδίδει ένα ευχάριστο άρωμα, γι' αυτό και ονομάστηκε fragrans (= εύοσμη).
Λεπτοκαμωμένο, πρασινορόδινο φυτό με πυκνή ταξιανθία. 
Χείλος τρίλοβο, ο μεσαίος λοβός μακρύτερος, με έντονα κόκκινα στίγματα στο κέντρο. Πλήκτρο σχετικά χοντρό με ελαφρά κλίση προς τα κάτω.
Άνθιση: Απρίλιος - Ιούνιος.

Ετυμολογία:
Anacamptis < ανά + κάμπτω ==> από την κάμψη την γυρεομαγματων προς τα πίσω. Ανακαμπτίς.
fragrans < fragro -are, ευοσμώ, μοσχοβολώ = εύοσμη.

Δήλεσι (Βοιωτία) 30/04/2008

Anacamptis coriophora subsp. coriophora

Παγγαίο 05/06/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Anacamptis coriophora subsp. coriophora [(L.) R. M. Bateman, Pridgeon & M. W. Chase 1997] είναι ορχιδέα της Ευρώπης και της Δυτικής Ασίας. Στην Ελλάδα εξαπλώνεται στην βόρεια χώρα.
Συνώνυμο: Orchis coriophora L.
Βιότοπος: θαμνώνες, ξέφωτα δασών, ακαλλιέργητοι αγροί και όρια καλλιεργούμενων αγρών, λιβάδια.
Σχετικά εύρωστο γεώφυτο.
Φύλλα 2-4 γραμμοειδώς λογχοειδή και ελαφρά τροπιδοφόρα.
Άνθη κοκινοκάστανα μέχρι πρασινοκάστανα. Χείλος παχύ, τρίλοβο με ερυθρά ή καστανωπά στίγματα.  Πλήκτρο κωνικό και ελαφρά τοξοειδές, στο 1/2 της ωοθήκης.
Ανθίζει Μάιο - Ιούνιο.

Ετυμολογία:
Anacamptis < ανά + κάμπτω ==> από την κάμψη την γυρεομαγματων προς τα πίσω. Ανακαμπτίς.
coriophora < κόρις (κοριός) + φέρω ==> επειδή έχει οσμή σαν του κοριού.

Sesleria taygetea

Ταΰγετος 25/03/2010

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Sesleria taygetea Hayek 1918 είναι ελληνικό ενδημικό, γνωστό από τον Ταΰγετο (από όπου και περιγράφηκε), την χερσόνησο του Μαλέα και τον Κιθαιρώνα στην Αττική.
Φύεται σε βραχώδεις και πετρώδεις θέσεις, σε υψόμετρα 500-1300 μ.
Ανθίζει από τον Απρίλιο μέχρι τον Ιούνιο.

Ετυμολογία:

Sesleria < γένος αφιερωμένο στον Ιταλό βοτανικό Leonardo Sesler (~1683-1785).

Datura inoxia

Τουρκοβούνια (Αθήνα) 03/10/2013

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Datura inoxia (Mill. 1768) είναι φυτό με καταγωγή από την αμερικανική ήπειρο, που έχει εγκλιματιστεί στην Ελλάδα, με ευρεία εξάπλωση, εκτός Πίνδου, Θεσσαλίας και Δυτικής Μακεδονίας. 
Θεωρείται πλέον κοσμοπολίτικο ζιζάνιο. Είναι ένα επικίνδυνο φυτό, επειδή είναι παραισθησιογόνο, λόγω της υψηλής συγκέντρωσης αλκαλοειδών σε όλα του τα μέρη.
Βιότοπος: αγροί, διαταραγμένα εδάφη, μέρη με ανθρωπογενή επιβάρυνση σε υψόμετρα 0-400 μ.
Φύλλα ωοειδή, γκριζοπράσινα με ανοιχτότερες νευρώσεις. Άνθη 12-20 εκ. και καρποί σχεδόν σφαιρικοί.
Ανθίζει Αύγουστο - Νοέμβριο.

Ετυμολογία:
Datura < πορτογαλική λέξη από το ινδικό λαϊκό όνομα dhatura που σημαίνει μήλο ==> αναφορά στο σχήμα των καρπών.
inoxia < in μέσα, εντός + noxia βλαβερή,  δηλητηριώδης, επικίνδυνη, θανατηφόρα.

Rhamnus alaternus

Πατέρας (Ψάθα) 24/02/2013

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Ο Rhamnus alaternus (L. 1753) είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδας κυρίως σε παραλιακές περιοχές.

Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές, φρύγανα, διάκενα δασών σε υψόμετρα 0-500 μ.

Αειθαλής θάμνος με ύψος 1- 2 (4) μέτρα.

Δίοικο είδος με αρσενική ταξιανθία κυλινδρική με βοτρυοειδή άνθη και θηλυκή ταξιανθία παρόμοια αλλά μικρότερη.

Άνθιση: Μάρτιος - Απρίλιος.

Ετυμολογία:

Rhamnus < ράμνος ==> όνομα που χρησιμοποιούν οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς για διάφορους θάμνους.

alaternus < όνομα του ράμνου που αναφέρει ο Πλίνιος.