Οι φίλοι του μπλοκ

Πέμπτη, 29 Σεπτεμβρίου 2011

Bellevalia brevipedicellata

ΝΔ Κρήτη 16/01/2011

H Bellevalia brevipedicellata Turill 1940 είναι στενότοπο ενδημικό φυτό της Νοτιοδυτικής Κρήτης. Έχει βρεθεί μέχρι τώρα κοντά στην Μονή Χρυσοσκαλίτισσας, στην Παλαιοχώρα Σφακίων και στο νησί της Γαύδου. Περιγράφτηκε το 1940 από την Παλαιοχώρα.

Πρόκειται για πολυετές, βολβώδες φυτό.Η ταξιανθία του αποτελείται από  15-26 κωδωνοειδή άνθη με μια κεντρική πράσινη ράβδωση. Φυτρώνει ανάμεσα σε φρύγανα και σε πετρώδεις ασβεστολιθικές θέσεις από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι τα 150 m. Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (εκδ. 2009).





Τρίτη, 27 Σεπτεμβρίου 2011

Bubon arachnoideum (Athananta arachnoidea)

Ταΰγετος 25/03/2010 

Το Bubon arachnoideum (Boiss. & Orph.) Hand 2011 (συν. Athananta arachnoidea Boiss. & Orph. είναι στενότοπο ενδημικό των ορέων Ταΰγετος και Πάρνωνας Της Πελοποννήσου. Ευδοκιμεί και στα μικρότερα βουνά Χιονοβούνι, Κορακιά και Κουλοχέρα που αποτελούν τις νότιες απολήξεις του Πάρνωνα. Το φυτό ανακάλυψε το 1870 στο φαράγγι της Λαγκάδας του Ταΰγετου ο καθηγητής Βοτανικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Θεόδωρος Ορφανίδης, ο οποίος και το περιέγραψε το 1888 μαζί με τον Boissier. Αργότερα βρέθηκε και στο φαράγγι της Μονής της Παναγιάς της Έλωνας στο Λεωνίδιο της Κυνουρίας (Τσακωνιάς) του Πάρνωνα.

Το Bubon arachnoideum είναι πολυετές φυτό και μονικαρπικό, ανθίζει δηλαδή μια μόνο φορά στη διάρκεια της ζωής της. Πολλά φυτά για να ανθίσουν φθάνουν σε ηλικία μέχρι και 20 έτη. Η ταξιανθία της σχηματίζει σκιάδια, με πυκνό υπόλευκο αραχνοειδές τρίχωμα, ένα χαρακτηριστικό από το οποίο και πήρε τι όνομά της. Ανθίζει το καλοκαίρι σε απόκρημνους ασβεστολιθικούς βράχους σε ημισκιερές θέσεις. 

*** Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (2009).



Κυριακή, 25 Σεπτεμβρίου 2011

Adonis cyllenea Άδωνις της Κυλλήνης

Ζήρεια (Κυλλήνη) 09/05/2012

Ο Άδωνις της Κυλλήνης (Adonis cyllenea Boiss., Heldr. & Orph. 1856) είναι ενδημικό φυτό της Βόρειας Πελοποννήσου. Εντοπίστηκε το 1848 από τον Χελδράϊχ (Th. Heldreich) στο όρος Ζήρεια, που είναι πλέον γνωστό και με το αρχαίο του όνομα «Κυλλήνη». Η βοτανική του περιγραφή έγινε το 1856. Για πολλές δεκαετίες δεν είχε ξαναβρεθεί και θεωρήθηκε ότι είχε εξαφανιστεί. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 το ξαναβρήκε ο Γιώργος Σφήκας στο όρος Ολίγυρτος, βασισμένος σε πληροφορίες που του έδωσε μία ορειβάτιδα. Το ξαναβρήκε το 1986 ο Δανός βοτανικός Άρνε Στριντ (Strid) στην Κυλλήνη. Από τότε έχει βρεθεί και στα γειτονικά βουνά Ολίγυρτος. Τραχύ και Σαϊτας. Στον Σαϊτά εντοπίζονται και οι μεγαλύτεροι πληθυσμοί του, σε αρκετές θέσεις.

Ο Άδωνις της Κυλλήνης είναι πολυετής πόα, με ύψος 25-80 sm. Το κίτρινο άνθος του αποτελείται από 8-15 πέταλα. Ο βιότοπός του είναι δολίνες (βυθίσματα του εδάφους) που συγκρατούν χώμα και υγρασία και ασβεστολιθικές πλαγιές, στην ζώνη του ελληνικού (κεφαλλονίτικου) έλατου. Ανθίζει από τα τέλη Απριλίου μέχρι τις αρχές Ιουνίου. Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (εκδ. 2009).

Ζήρεια (Κυλλήνη) 09/05/2012

Ζήρεια (Κυλλήνη) 09/05/2012





Σάββατο, 24 Σεπτεμβρίου 2011

Crocus goulimyi κρόκος του Γουλιμή

Μάνη 08/11/2008 Mani
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Ο «κρόκος του Γουλιμή» (Crocus goulimyi Turill 1955) είναι ενδημικός της Νότιας Πελοποννήσου με μια στενή κατανομή στις δύο χερσονήσους της Μάνης και του Μαλέα. Τον ανακάλυψε το 1954 ο ερασιτέχνης βοτανικός Κωνσταντίνος Γουλιμής, το όνομα του οποίου έδωσε σ' αυτόν τον κρόκο ο Turill που περιέγραψε επιστημονικά το φυτό το 1954.

Τα άνθη του είναι μοβ-ρόδινα με μακρύ λαιμό. Ανθίζει Οκτώβριο και Νοέμβριο. Εμφανίζεται και σε λευκή μορφή, γεγονός που οδήγησε τον Mathew να περιγράψει το 1994 ένα νέο είδος με την ονομασία Grocus leucanthus (Κρόκος ο λευκανθής). Σήμερα ο «λευκανθής» θεωρείται υποείδος ή απλή ποικιλία του  Crocus goulimyi.

Ο «κρόκος του Γουλιμή» ανθίζει σε παλαιούς ελαιώνες, πετρώδεις τοποθεσίες και περιοχές με κόκκινο χώμα (terra rosa). Κινδυνεύει από την συλλογή και περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (εκδ. 1995).


Grocus goulimyi var. leucanthus
Μολάοι 08/11/2009 Molai


Μάνη 08/11/2008 Mani
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Αλώνι στον Λαμπόκαμπο του νότιου Πάρνωνα γεμάτο με Crocus goulimyi




Πέμπτη, 22 Σεπτεμβρίου 2011

Pancratium maritimum

Αμοργός 29/09/2007


Κυλλήνη 13/08/2010 
photo (c) Ρένα Καρακατσάνη

Αμοργός 16/11/2009



Ο «κρίνος της θάλασσας» (Pancratium maritimum) ανθίζει από τον Αύγουστο μέχρι τον Σεπτέμβριο σε αμμώδεις παραλίες, εκεί που τελειώνει το χειμέριο κύμα. Τα άνθη του (3-15 σε κάθε σκιάδιο) είναι κατάλευκα, εύοσμα, μεγάλα και σε σχήμα χοάνης. Φυτρώνει σχεδόν σε όλες τις αμμουδιές της Κρήτης, του Αιγαίου και του Ιονίου, αλλά με την τουριστική αξιοποίηση των παραλιών, οι πληθυσμοί του έχουν αρχίσει να εξασθενούν.

Ο κρίνος της θάλασσας ενώνει τη σημερινή με την προϊστορική φύση του Αιγαίου. Είναι πασίγνωστος από τις «μινωικές» εικονογραφήσεις της Κρήτης, κυρίως στο ανάκτορο της Κνωσού και από τις υστεροκυκλαδικές τοιχογραφίες της Σαντορίνης. Ενδιαφέρον έχει ο τρόπος αναπαραγωγής του. Οι μαύροι ανάλαφροι σπόροι του, που μοιάζουν με κομμάτια κάρβουνου, διασκορπίζονται με τον αέρα στην θάλασσα. Οι σπόροι επιπλέουν πάνω στα κύματα και τα ρεύματα τούς διασπείρουν σε άλλες αμμουδιές, όπου θα δώσουν νέα φυτά.





Δευτέρα, 19 Σεπτεμβρίου 2011

Colchicum variegatum

Ηρακλειά Κυκλάδων 17/09/2011

Το Colchicum variegatuum, L 1753 - Κολχικό το ποικίλο (με την έννοια του διαφορετικού) ξεχωρίζει από το μεγάλο μέγεθός του και τα μωβ-ρόδινα ρομβοειδή σχέδια στον χρωματισμό του. 
Ανθίζει από τον Σεπτέμβριο σε ξερές, πετρώδεις περιοχές στην Νότια Πελοπόννησο, τις Κυκλάδες, τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και στην Νοτιοδυτική Μικρά Ασία. 
Τα φύλλα του εμφανίζονται μετά την άνθηση. Είναι από τα πρώτα φθινοπωρινά αγριολούλουδα, που αναγγέλλει κατά κάποιο τρόπο το τέλος του καλοκαιριού, χωρίς να περιμένει τις φθινοπωρινές βροχές για να ανθίσει. 
Στην Κρήτη και τα Δωδεκάνησα αντικαθίσταται από το παρόμοιο Colchicum macrofyllum, το οποίο ξεχωρίζει από τα πιο μακριά φύλλα του.

Αμοργός 27/09/2007 Amorgos
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης



Αμοργός 09/10/2006 Amorgos
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Ηρακλειά Κυκλάδων 17/09/2010 Heraklia Cyclades

Νάξος 27/09/2011 Naxos


Κυριακή, 18 Σεπτεμβρίου 2011

Colchicum sfikasianum

Υμηττός 01/09/2009 Hymittos
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Το «Κολχικό του Σφήκα» (Colchicum sfikasianum, Kin Tan & Iatrou 1995) ) είναι ενδημικό της Νότιας Ελλάδας. Έχει διακεκομμένη και γι' αυτό ενδιαφέρουσα κατανομή. Από το Ιόνιο και την Κεφαλλονιά, την Ιθάκη και την Ζάκυνθο, υπερπηδά σχεδόν όλη την Πελοπόννησο και εμφανίζεται πάλι στις χερσονήσους του Ταίναρου (Μάνη) και του Μαλέα. Στη συνέχεια κάνει ένα άλμα βορειότερα και εμφανίζεται στην Αττική μόνο στον Υμηττό. 

Το κολχικό αυτό το είχε εντοπίσει πρώτος ο Θεόδωρος Ορφανίδης (καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών) και το είχε ανακοινώσει στο Βοτανολογικό Συνέδριο της Φλωρεντίας το 1874 ως «Κολχικό το πολύμορφο» (Colchicum polymorphum) αλλά η περιγραφή που έκανε δεν θεωρείται επίσημη. To 1988 εντοπίστηκε και πάλι στην Μονεμβασιά από τον Γιώργο Σφήκα, σπουδαίο μη επαγγελματία βοτανικό ερευνητή (και επίτιμο πρόεδρο της Ελληνικής Εταιρείας Προστασίας της Φύσης), που το θεώρησε ενδημικό της Πελοποννήσου. Τελικά περιγράφτηκε επίσημα από τους Κιν Ταν και Ιατρού από την Μονεμβασιά το 1995, οι οποίοι του έδωσαν το όνομα του Σφήκα.

Όπως πολλά κολχικά ανθίζει από αργά το καλοκαίρι, με την μεγαλύτερη ανθοφορία τον Σεπτέμβριο. Όπως όλα τα γεώφυτα που ανθίζουν αυτή την εποχή (πριν τις βροχές) δεν έχει φύλλα, τα οποία εμφανίζονται αργότερα. Τα άνθη του είναι ρόδινα, με ελαφρά δικτύωση (ψηφιδοποίηση) και με χαρακτηριστική ράβδωση στη μέση των τεπάλων. Ανθίζει σε ηλιόλουστες θέσεις και σε εδάφη καλά στραγγισμένα.

Υμηττός 17/09/2008 Hymittos
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Υμηττός 01/09/2010 Hymittos
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Η κατανομή του Colchicum sfikasianum

Μονεμβασία 02/10/2010 Monemvasia

Πέμπτη, 15 Σεπτεμβρίου 2011

Colchicum parnassicum


Παρνασσός 18/08/2010 Parnassos
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης


Το Κολχικό του Παρνασσού (Colchicum parnassicum Sartori, Orph. & Heldr.) προαναγγέλλει την αναγέννηση της φύσης, που στην Ελλάδα αρχίζει από το φθινόπωρο. 
Ανθίζει από τα τέλη Ιουλίου μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου, σε υψόμετρα 1300-2300 m. 
Είναι ενδημικό της κεντρικής Στερεάς Ελλάδας. 
Περιγράφτηκε το 1859 από τον Παρνασσό, όπως δηλώνει και η ονομασία του. Έχει βρεθεί επίσης στον Ελικώνα και την Γκιώνα. 
Ευδοκιμεί συνήθως στην υποαλπική ζώνη, σε πετρώδεις πλαγιές με θαμνώνες και πετρώδη λιβάδια. 
Τα φύλλα εμφανίζονται μετά την άνθηση. 
Τα άνθη του έχουν ρόδινο-πορφυρό χρώμα και συνήθως παρουσιάζουν έντονη δικτύωση (μωσαΐκωση). 
Είναι συγγενές με το Colchicum lingulatum, γι' αυτό και παλαιότερα αναφερόταν ως Colchicum lingulatum var. parnassicum. 

*** Το Colchicum parnassicum περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (εκδ. 2009).

Παρνασσός 06/08/2010 Parnassos



Τρίτη, 13 Σεπτεμβρίου 2011

Colchicum lingulatum Κολχικό το γλωσσοειδές



Δυτική Πάρνηθα 11/09/2011 880 m.




To Colchicum lingulatum Boiss. & Spruner subsp. lingulatum (Κολχικό το γλωσσοειδές) είναι ενδημικό της Αττικής, Βοιωτίας και Εύβοιας. 
Περιγράφτηκε το 1842 από την Πάρνηθα. 
Είναι πολυετές βολβόρριζο φυτό. 
Ανθίζει από αργά τον Αύγουστο. Ανάλογα τον βιότοπο και το υψόμετρο, η ανθοφορία φθάνει μέχρι τις αρχές Οκτωβρίου. 
Τα ώριμα φύλλα εμφανίζονται την άνοιξη. Τα ξερά φύλλα παραμένουν μέχρι την επόμενη ανθοφορία, όπως φαίνεται και στις φωτογραφίες. 
Τα τέπαλα του άνθους είναι ρόδινα ή λευκωπά με δικτυωτή (μωσαϊκή) επιφάνεια. 
 Ευδοκιμεί σε θέσεις με φρύγανα, σε ανοίγματα δασών με έλατα και πεύκα, στις άκρες και στα πρανή δασικών δρόμων, σε υψόμετρα 200 έως 1300m.

***Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (2009).

Πάρνηθα 11/09/2011 1.180 μ.



Πάρνηθα 03/09/2014